‘คนใจบ้าน’ หนุ่มสาวสถาปนิกหัวใจชนบท

โดย...พงศ์ พริบไหว

คงดีไม่น้อยหากมนุษย์เราห่วงใยและสนอกสนใจซึ่งกันและกัน ดังเช่นกลุ่มคนเล็กๆ กลุ่มหนึ่งใน จ.เชียงใหม่ ได้ทำให้เห็นภาพสะท้อนของความดีงาม ซึ่งที่สุดแล้วสิ่งที่ทำจะไม่ก่อประโยชน์กับตัวเองก็ตาม...

ตี๋-ศุภวุฒิ บุญมหาธนากร คือผู้ริเริ่มกลุ่มสถาปนิกชุมชนสุดอินดี้ ที่ทำงานในเรื่องการพัฒนาที่อยู่อาศัยของคนในชนบท ซึ่งพวกเขาคาดหวังไว้ในใจว่าสิ่งที่ทำจะกลายเป็นเสมือนโมเดลชุมชนที่จะเป็นตัวอย่างให้ชุมชนต่างๆ หันมามองเห็นคุณค่าของสภาพที่อยู่อาศัยที่เอื้ออาทรต่อธรรมชาติ นำไปสู่การพัฒนาเชิงสร้างสรรค์ ในประเด็นเรื่องที่อยู่อาศัย วัฒนธรรมชุมชน สิ่งแวดล้อม และมรดกทางวัฒนธรรม ซึ่งเมื่อได้พูดคุยกัน ตี๋ ศุภวุฒิ เขาเล่าให้พอเข้าใจถึงการเริ่มต้นของกลุ่มสถาปนิกเล็กๆ กลุ่มหนึ่งที่ห้าวหาญอยากทำเรื่องสุดโต่งให้ฟังว่า

 

“มันเริ่มมาจากช่วงที่ผมเรียนสถาปัตย์ ก็มีโอกาสได้เดินทางเข้าป่าเพื่อเข้าไปในชนบท ซึ่งพวกเราเข้าไปเพื่อช่วยพัฒนาที่อยู่อาศัยของชุมชน พอไปแบบนั้นมันก็เกิดคำถามขึ้นในใจผมว่า เฮ้ย! จริงๆ แล้ว คำว่าสถาปนิกนอกจากสร้างบ้าน มันสามารถทำประโยชน์ให้กับชุมชนได้แบบไหน ซึ่งมันก็ค้างอยู่ในใจผมมาตลอด จากนั้นผมเลยตัดสินใจไปเรียนต่อที่ประเทศอินเดียในเรื่องของการอนุรักษ์ธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับการออกแบบ

“เมื่อกลับมาเมืองไทยผมเลยชวนเพื่อนๆ น้องๆ มารวมกลุ่มกัน โดยแรกเลย เราก็หวังเพียงทำงานเพื่อช่วยเหลือในด้านการพัฒนาชุมชนควบคู่ไปกับการทำงานในด้านสิ่งแวดล้อม พร้อมกับศึกษาเรียนรู้ด้วยว่า งานสถาปนิกในลักษณะเช่นนี้ในเมืองไทยจะต้องทำงานแนวทางไหนร่วมกับชุมชน” สถาปนิกหนุ่มผู้ก่อตั้งกลุ่ม เล่าให้ฟังถึงจุดเริ่ม

 

นับจากวันนั้นถึงวันนี้ 5 ปีมาแล้วที่ ตี๋ ศุภวุฒิ ได้รวมกลุ่มนักศึกษาจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ที่มีใจรักมาทำงานสถาปนิกนอกกระแสอันโดดเดี่ยวในชื่อกลุ่ม “คนใจบ้าน” และเริ่มลงมือทำงานในชนบทของจ.เชียงใหม่ กันแบบเอาจริงเอาจัง พวกเขาได้เริ่มเรียนรู้งานกับโครงการต่างๆ มากมายที่คิดขึ้น ซึ่งที่ผ่านมาพวกมีโครงการ อาทิ“การจัดทำผังชีวิตผังตำบล” ในพื้นที่ ต.แม่ทา อ.แม่ออน ซึ่งเป็นการลงพื้นที่ไปช่วยเหลือชุมชนในเรื่องของการอยู่อาศัยในพื้นที่เขตทับซ้อนหรือเขตอุทยาน

หรือแม้แต่โครงการ “ฟื้นฟูสภาพแวดล้อมริมคลองแม่ข่า-ลำคูไหว” ซึ่งพวกเขาได้เข้าร่วมกับชาวบ้านเพื่อดูแลพื้นที่ กระทั่ง “โครงการการอนุรักษ์วัดสิบสองปันนา” ที่พวกเขาเข้าไปปลูกฝังให้คนในชุมชนเข้าใจคุณค่าของสิ่งที่มีและช่วยกันดูแลให้ยั่งยืน รวมไปถึงการทำพิพิธภัณฑ์ชุมชนและศูนย์การเรียนรู้แก่เด็กๆ ฯลฯ ซึ่งงานของพวกเขาหากนับเป็นจำนวนโครงการก็มีมากนับสิบและมีความหลากหลายตามพื้นที่ เน้นการทำงานฟูมฟักช่วยเหลือและพัฒนาชุมชนและสภาพสิ่งแวดล้อมรวมกับชาวบ้านในชนบท ด้วยการนำองค์ความรู้ของงานสถาปนิกเข้าไปจับ

 

“ตอนเริ่มมันเหมือนเป็นอุดมคตินะ พวกเรากระโจนกันไปด้วยใจ และปัญหามันก็คงเป็นเรื่องเงินทุน เราต้องควักเนื้อกันเพื่อเริ่มต้นโครงการให้ได้ ก็ฟันฝ่ากันมาพอสมควร ปีต่อมางานของกลุ่มเราเป็นรูปเป็นร่าง แล้ว หลายๆ คนเห็นว่าเป็นประโยชน์ต่อชุมชนจริงๆ ทางรัฐก็สนใจเข้ามาสนับสนุนโครงการ หรือแม้แต่หน่วยงานเอกชนก็มีเข้ามาเยอะที่ต้องการให้กลุ่มเราเข้าไปช่วยในเรื่องของชุมชน งานไหนพอเห็นว่าทำได้และคิดว่าน่าจะดีเราก็ตกลงกับคนที่สนับสนุนเพื่อนำโครงการเข้าไปช่วยพัฒนาชนบทในตำบลต่างๆ ซึ่งมันทำให้งานของเรามีความต่อเนื่อง แล้วอีกอย่างในกลุ่มคนใจบ้านก็จะมีสมาชิกเพิ่มเข้ามาเรื่อยๆ ซึ่งมาจากหลายสายอาชีพ แต่ละคนก็จะถนัดในความรู้ของตัวเอง มีปัญหาหรืออุปสรรคเราก็จะเอาความรู้ความคิดของพวกเรามาแชร์ ทำให้หลายๆ งานสำเร็จออกมาได้แม้จะดูยาก ตอนนี้เราก็เป็นเหมือนกลุ่มที่กึ่งอาสาสมัครแล้ว เพราะถ้ากลุ่มมันจะดำเนินอยู่ได้มันก็ต้องมีรายได้ที่เลี้ยงกลุ่มให้พอทำงานต่อได้ในโลกแห่งความเป็นจริง ซึ่งเมื่อถึงจุดนี้เราก็ยังมีความสุขนะเพราะยังได้ทำสิ่งที่รักอยู่และยังสามารถสร้างมันเป็นอาชีพได้ด้วย ซึ่งตอนนี้กลุ่มเราก็คงพูดได้ว่าคงจะเดินหน้ากันในแบบธุรกิจเพื่อสังคม”

ผู้ก่อตั้งกลุ่มหัวเราะเมื่อพูดถึงจุดยืนของกลุ่มในปัจจุบันที่เปลี่ยนไปเล็กน้อยตามแต่การเรียนรู้ที่จะยืนให้มั่นคง ซึ่งท้ายที่สุดแม้จะยืนหยัดอย่างไรก็ตามแต่ กลุ่มคนใจบ้านก็ยังคงมุ่งมั่นทำงานในนามของสถาปนิกหัวใจชนบทแบบไม่เสื่อมความตั้งใจ สนใจงานของพวกเขาเพิ่มเติมได้ที่ www.facebook.com/konjaibaan