สมาธิในเมืองใหญ่ ย้อนวัย ย้อนความวุ่นวาย

โดย...วันพรรษา อภิรัฐนานนท์/ภาพ กฤษณ์ พรหมสาขา ณ สกลนคร/คลังภาพโพสต์ทูเดย์ 

ขอเริ่มต้นที่เมืองใหญ่ ความวุ่นวาย และการตายของโรบิน วิลเลียมส์ นักแสดงชื่อดังฮอลลีวู้ด ที่กระทำอัตวินิบาตกรรมจนเสียชีวิตในบ้านพัก สร้างความสะเทือนใจแก่ผู้คนไปทั่วโลกเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา

ได้ทราบข่าวการเสียชีวิตของดารานักแสดงตลกชื่อก้องด้วยความเสียใจอย่างสุดซึ้ง ดาราตลกฆ่าตัวตายเพราะโรคซึมเศร้า มันช่างเป็นอะไรที่ขัดแย้งกันอย่างสิ้นเชิง แปลกหรือไม่แปลก ก็ไม่ใช่เรื่องแปลกอีกต่อไป ที่คนบางคนเลือกยุติชีวิตตัวเอง แทนที่จะทนอยู่ ในฐานะเพื่อนร่วมโลกและในฐานะแฟนภาพยนตร์โรบิน วิลเลียมส์ ฟังแล้วหัวเราะไม่ออก

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข รายงานถึงแนวโน้มตัวเลขผู้ป่วยในกลุ่มนี้ทั้งในประเทศไทยและทั่วโลกว่า มีตัวเลขสูงขึ้นทุกปี สำหรับสาเหตุการฆ่าตัวตายของชาวไทย มีตั้งแต่ปัญหาความรัก ปัญหาหนี้สิน และปัญหาโรคภัยไข้เจ็บ รวมทั้งปัญหาความผิดหวังทางธุรกิจ ชาวพุทธอย่างเราๆ รับรู้สถานการณ์ที่เกิดขึ้นแล้ว ควรคิดอ่านหรือรับมืออย่างไร

ผศ.นพ.สมเกียรติ แสงวัฒนาโรจน์ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ที่ปรึกษาโครงการส่งเสริมสุขภาพการแพทย์แบบองค์รวมแนวตะวันออก โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ กล่าวว่า ปัจจุบันมีงานวิจัยมากมายที่รับรองผลของการทำสมาธิ ในการช่วยผ่อนคลายความเครียด ลดความดันโลหิต ลดปัญหาสุขภาพร่างกาย ทำสมาธิแล้ว สุขภาพร่างกายดีขึ้น สุขภาพจิตดีขึ้น ดูแลตัวเองได้มากขึ้น พึ่งพิงการรักษาหรือยาน้อยลง

สำหรับโครงการสร้างเสริมสุขภาพฯ เป็นการรวบรวมและผสมผสานศาสตร์ตะวันออกในหลายสาขา เพื่อเป็นทางเลือกสำหรับผู้ป่วย เช่น ชี่กง การฝังเข็ม แพทย์แผนจีน แพทย์แผนไทย เวชศาสตร์ฟื้นฟู การนวด โยคะ และการฝึกสมาธิ เป็นการเลือกที่ผู้ป่วยเลือกเอง อยากดูแลตัวเอง พึ่งตัวเอง พึ่งธรรมะ

“ที่นี่ฝึกสมาธิผู้ป่วยและผู้สนใจทั่วไป ทุกพุธช่วงเช้า เราอ่านพุทธวจนจากพระไตรปิฎกและนั่งสมาธิ ปรับกายใจและจิตวิญญาณ เป้าหมายสูงสุดคือการเดินทางในพระพุทธศาสนา หากผลพลอยได้คือความดันที่ลดลง เอชดีแอลหรือไขมันตัวดีเพิ่มขึ้น จิตใจสงบระงับดีขึ้น การพึ่งพิงยาน้อยลงอย่างชัดเจน”

 

นพ.สมเกียรติ กล่าวว่า การทำสมาธิอย่างสม่ำเสมอทุกวันต่อเนื่อง เป็นเวลาอย่างน้อย 4 เดือนขึ้นไป มีผลทำให้ไขมันเอชดีแอลสูงขึ้น 34 มิลลิกรัม/เดซิลิตร แม้จะไม่มาก หากเป็นอัตราที่มีความหมาย และสูงเพียงพอที่จะช่วยลดอัตราเสี่ยงของโรคหัวใจหลอดเลือด สำหรับการลดน้ำหนัก พบว่าผู้ป่วยที่ฝึกโยคะ ลดน้ำหนักได้มากที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกับศาสตร์ทางเลือกอื่นๆ

สำหรับปัญหาเรื่องความเครียด นพ.สมเกียรติ ว่าสมาธิช่วยได้ เพราะในแง่ของจิตใจแล้ว หากได้ตั้งมั่น ความเครียดซึ่งเป็นเหตุปัจจัยที่ทำให้ป่วย จะลดน้อยลง ปัจจุบันคนยิ่งเครียดยิ่งกิน ยิ่งกินก็ยิ่งนอน นำมาซึ่ง 3 อ.คือ อยู่สบายเกิน เอาแต่ใจเกิน และอร่อยเกิน ซึ่งในที่สุดก็คือทุกข์โทษต่อสุขภาพร่างกาย

“ไม่ใช่เฉพาะร่างกายที่จะดีขึ้น จิตใจก็ดีขึ้น เพราะใจที่ฝึกฝนดีแล้วจะปล่อยวาง ยิ่งไปกว่านั้นคือจิตวิญญาณที่จะยกระดับขึ้นด้วย ไม่ใช่ตัวเราของเรา เครียดไปก็เท่านั้น คนฝึกสมาธิจะปล่อยวางความเครียดและตัวตนของตน ”

อ.หยาง เผย เซิน อุปนายกสมาคมแพทย์แผนจีนในประเทศไทย และศาสตราจารย์วิชาลมปราณ จากคณะกรรมการค้นคว้าวิจัยวิทยาศาสตร์ลมปราณแห่งประเทศจีน ศูนย์กลางอบรมกวางโจว หน่วยงานฝึกอบรมจี๋หลิน กล่าวว่า การฝึกสมาธิไม่เพียงทำให้สุขภาพร่างกายแข็งแรงและจิตใจแจ่มใสเท่านั้น หากยังย้อนวัยคืนสู่ความหนุ่มสาวด้วยวิชาลมปราณเสี่ยวโจวเทียน ย้อนวัย บำบัดโรค

อ.หยาง ได้เล่าถึงเคล็ดวิชาเสี่ยวโจวเทียน ซึ่งเป็นการนั่งสมาธิชั้นสูงแบบลัทธิเต๋า เพื่อเพิ่มหยวนชี่หรือพลังต้นกำเนิดชีวิตให้แก่ตัวเองได้ จุดมุ่งหมายก็คือการฝึกสารจำเป็นให้เปลี่ยนเป็นพลังชี่ ฝึกชี่ให้เป็นจิตวิญญาณ ฝึกจิตวิญญาณสู่ความว่าง ฝึกความว่างเข้าสู่วิถีนิพพาน ผลคืออายุยืนไม่แก่ชรา

 

เสี่ยวโจวเทียน คือการโคจรพลังลมปราณให้เส้นเยิ่นม่ายและตู่ม่ายเชื่อมโยงกัน (โดยทะลุผ่านเสี่ยวโจวเทียน) เหมือนตอนที่อยู่ในครรภ์มารดา ซึ่งเราหายใจผ่านทางท้องน้อยหรือผ่านทางสะดือ เมื่อคลอดออกจากครรภ์มารดา จะมีเสียงร้องไห้ ลิ้นของเราจะแยกออกจากเพดาน ทำให้เส้นเยิ่นม่ายและตู่ม่ายไม่เชื่อมกัน พลังที่วิ่งเป็นวงโคจรถูกตัดขาด การฝึกเสี่ยวโจวเทียนจะทำให้เส้นทั้งสองนี้เชื่อมโยงกัน และเมื่อฝึกถึงขั้น “กำเนิดพลัง” ได้ โดยถ้าฝึกได้ 100 วัน (100 ครั้ง) ตามตำราว่าคืนความอ่อนเยาว์หรือย้อนวัยลงได้ 8 ปี

พงศ์ปกรณ์ พิชิตฉัตรธนา นักจิตวิทยา ชมรมจิตวิทยาสมาธิ www.medihealing.com กล่าวว่า การฝึกสมาธิคือการฝึกจิตใจ การนำใจกลับมาอยู่กับตัวนิ่งๆ ที่จุดใดจุดหนึ่งในตัวเรา ไม่ว่าจะเป็นที่ลมหายใจ กลางหน้าผาก กลางกระหม่อม สะดือ ฯลฯ ไม่ว่าจะเป็นจุดใด หากหลักการแล้วคือการพักจิตในระหว่างการทำสมาธิ ตัดขาดความคิด

“ในชีวิตประจำวันของคนส่วนใหญ่ มักหยุดความคิดไม่ได้ ความคิดก็ฟุ้งไป ซ่านไป ปรุงแต่งต่อไป กระโดดหรือเชื่อมต่อจากเรื่องหนึ่งไปอีกเรื่องหนึ่งต่อไปเรื่อยๆ หยุดไม่ได้ ซึ่งเป็นธรรมชาติของความคิด กรณีเป็นเรื่องหนักๆ ก็วิตก เครียด กลุ้มกังวล หาทางออกไม่ได้อยู่อย่างนั้น ในที่สุดจิตใจก็เหนื่อยล้า กระทั่งซึมเศร้าฆ่าตัวตาย”

ในหลักทางพระพุทธศาสนา การภาวนาคือการเอาใจมาอยู่ในที่ที่ถูกต้อง อาจทำได้ด้วยการฝึกอานาปานสติ จดจ่ออยู่กับลมหายใจ อยู่กับสติการรับรู้ ไม่ว่าจะกำลังขับรถ รอรถ เดิน ยืน นั่งนอน ก็สามารถฝึกหรือจดจ่อสติได้ทั้งสิ้น สติหรือสมาธินี้จะเป็นตัวปิดสวิตช์ความคิด ซึ่งจะทำให้ใจมีกำลังหรือพลังขึ้น ความทุกข์เท่าเดิมหรือแม้แต่จะยังหาทางออกจากปัญหาไม่ได้ แต่ใจรับมือกับความทุกข์ได้

ชี่กงรูปแบบง่ายๆ ฝึกได้ด้วยตัวเอง

ชี่กงฝึกตามหลักสมาธิ กำหนดใจไปพร้อมๆ กับการเคลื่อนไหว ท่านี้เป็นการฝึกแบบง่ายๆ ได้ด้วยตัวเอง ชื่อท่ายืนอรหันต์ของชี่กง “กวงอิมจื้อไจ้กง” หนึ่งกระบวนชุดประกอบด้วย 4 ท่า คือ ท่ายืนอรหันต์ ท่าบัวบานบัวหุบ ท่าอุ้มลูกบอล และท่ายุติ ในที่นี้ขอนำเสนอท่ายืนอรหันต์เป็นเบื้ฟองต้น

1.ยืนแยกขาทั้งสองให้เสมอหัวไหล่ ฝ่าเท้าทั้งสองขนานกันเป็นรูปเลข 11 ลำตัวตรง

2.งอหัวเข่าเล็กน้อย ให้เสมอกับปลายนิ้วเท้า (ห้ามเลยปลายนิ้วเท้า)

3.ยกแขนทั้งสองตั้งแต่ช่วงข้อศอกถึงปลายนิ้วขึ้นให้ขนานกับพื้น นิ้วทั้งสิบวางเป็นขั้นบันได ไม่เกร็ง

4.ให้แขนท่อนล่างทำมุมกับแขนท่อนบนประมาณ 100-120 องศา กางแขนออกจากลำตัวเล็กน้อย ให้ช่องว่างของใต้รักแร้เท่ากับประมาณไข่ไก่ 1 ฟอง ซึ่งทำให้ให้ท่านไม่เกร็งท่อนแขน

5.ผ่อนคลายหัวไหล่

6.ศีรษะตรงแต่ให้เก็บคางเล็กน้อย ตามองไปในแนวราบ เมื่อท่าทางถูกแล้วปรับลมหายใจ

7.หายใจให้ลึกถึงท้องน้อย ไม่เกร็ง จากนั้นกำหนดจิตเข้าไป

8.กำหนดจิต เมื่อหายใจเข้า ให้จินตนาการว่า รูขุมขนทั่วร่างกายกำลังดูดซับพลังดีๆ ของจักรวาลเข้าสู่ร่างกาย เวลาหายใจออกให้จินตนาการว่า ไอโรคภายในร่างกายได้ระบายออกทางฝ่ามือทั้งสองและนิ้วทั้งสิบ

ท่ายืนอรหันต์ที่ถูกต้อง จุดไป่ฮุ่ยบนศีรษะต้องเหนี่ยวดึงกับจุดก้นกบ ท่านี้ใช้เวลาฝึกเริ่มจาก 15 นาที จนสามารถยืนฝึกได้ 30 นาที

(ขอบคุณข้อมูล ศูนย์ธรรมชาติบำบัดอาจารย์หยาง)