จิตสำนึกภาคสังคม...ความคิดที่มีธรรม

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ปุจฉา ในห้วงเวลาแห่งการเตรียมตัวพร้อม เพื่อแต่งเนื้อแต่งตัวให้เหมาะสมเสมอนานาอารยประเทศ ชาวไทยซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในองคาพยพของสังคมประเทศชาติ จึงควรช่วยกันทำหน้าที่ตามสิทธิของพลเมืองที่มีคุณภาพ

อะไร คือ สิทธิและหน้าที่ของพลเมืองที่ดีของประเทศชาติ!

อะไร คือ สิทธิและหน้าที่ของพุทธศาสนิกชนที่ดีของพระพุทธศาสนา!

อะไร คือ สิทธิและหน้าที่ของพสกนิกรในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว!

สามคำถามดังกล่าว จึงเป็นสิ่งที่ควรนำมาสู่คำถามที่สี่ว่า... เรามีความรู้ ...ความเข้าใจ ความสำนึก เป็นอย่างไร

และก้าวสู่คำถามที่ห้าว่า... เราจะก้าวสู่การมีคุณสมบัติสมบูรณ์พร้อมเพื่อเกิดความรู้ ความเข้าใจ และมีความสำนึกที่ถูกต้องชอบธรรมได้อย่างไร!?

โดยมีคำถามสุดท้ายรอคอยอยู่แล้ว ที่เราจะต้องตอบให้ได้ว่า... แล้วเราจะศึกษาปฏิบัติอย่างไร เพื่อพัฒนาชีวิตให้สามารถเข้าถึงความสมบูรณ์พร้อมดังกล่าว เพื่อการเป็นพลเมืองที่ดีของสังคมประเทศชาติ

วันนี้ของทุกชีวิตในสังคมประเทศชาติ กำลังดำเนินไปด้วยจิตใจที่เรียกร้องเรียกหา อันนำไปสู่การมุ่งถามหาเพื่อตอบสนองความต้องการตนเองเป็นส่วนเดียว โดยมีสังคมประเทศชาติเป็นจำเลย ที่จะต้องสนองตอบความโหยหาของพลเมือง... ในสังคมประเทศชาติ ที่ได้ถูกกระทำด้วยวิธีการต่างๆ นานาหลากหลายระดับ เริ่มตั้งแต่ระดับค่อนแคะจนลงแขกขึงพืดอย่างซาดิสต์วิตถาร จนทำให้สังคมประเทศชาติบอบช้ำทรุดโทรมทั้งกายภาพและจิตภาพ

...กายภาพของสังคม-ประเทศชาติ จึงทรุดโทรมชำรุดไปทุกสัดส่วน เกือบจะหาความสวยงามไม่เหลือเลย ดังที่แจ้งประจักษ์ด้วยสายตาว่า จากที่เคยดูดีมีคุณค่าอันสมบูรณ์พร้อมในทุกสัดส่วน ไล่เรียงกายภาพตั้งแต่หัวจรดเท้า ทั้งด้านซ้ายด้านขวา และทั้งด้านหน้าด้านหลัง... ถูกกระทำด้วยน้ำมือของสัตว์เผ่าพันธุ์หนึ่ง ที่เกิดมาเกี่ยวข้อง สืบวิบากกรรมที่เคยเนื่องเกี่ยวข้องกันมา... ดังที่สัญลักษณ์กายภาพ ได้แก่ ภูเขาป่าไม้ ต้นน้ำลำธาร ที่เคยเอิบอิ่ม โดดเด่น ดูสวยงาม เพียบพร้อมไปด้วยศักยภาพ สามารถสร้างความสมดุลให้ถึงความสมบูรณ์พร้อมในกายภาพ ดุจดรุณีแรกรุ่นที่สวยงาม ดูดี ในสรีระทุกองคาพยพ... กลับถูกทำลายย่อยยับในห้วงเวลา ๕๐ ปีที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน ซึ่งเป็นเวลาอันขมขื่นของสังคม-ประเทศชาติ ...ใครต้องการอะไร... ใครต้องการทำอะไร... ต่างก็ดาหน้าพากันกระทำจนสังคม-ประเทศชาติย่อยยับทรุดโทรมลงอย่างรวดเร็ว จนเข้าสู่ความเสื่อมโทรมแห่งกายภาพก่อนวัย ดังที่เห็นปรากฏอยู่ในปัจจุบัน

เมื่อกลับไปมองดูทางจิตวิญญาณของสังคม-ประเทศชาติ... ยิ่งแล้วใหญ่... เพราะความอ่อนหวาน สวยงาม สุภาพ เพียบพร้อมไปด้วยคุณสมบัติของเบญจกัลยาณี ที่เคยดำรงสืบเนื่องมาให้น่าภาคภูมิใจ... เกือบไม่เหลือร่องรอยให้นึกถึงความสดใสสวยงามดังกล่าว วัฒนธรรมประเพณีตามคติในพระพุทธศาสนากลับถูกกัดกร่อนทำลาย แม้มีหลงเหลืออยู่บ้าง ก็ถูกทอดทิ้งไร้ความใส่ใจ... วันนี้ของจิตวิญญาณแห่งสังคม-ประเทศชาติ จึงสิ้นความรู้สึกที่เคยสดใส สวยงาม... มีความรื่นเริงไร้เดียงสา มองโลกในทางที่ดี และอยู่อย่างมีความหวัง...

จิตวิญญาณของสังคม-ประเทศชาติ ในยามนี้ จึงเฉยเมย ไร้การตอบสนอง และดูเหมือนดำเนินไปอย่างไร้จุดหมาย คล้ายบุคคลที่สิ้นหวังในชีวิต แม้จะไม่ปริปากพูดกล่าวร้องเรียกส่งเสียงใดๆ ออกมาเลย แต่ในความรู้สึกที่เฉยชาที่แสดงออกมาทางความรู้สึกนั้น มันบ่งบอกถึงห้วงเวลาแห่งความเจ็บปวดแสนสาหัสของจิตวิญญาณสังคมประเทศชาตินี้

วันนี้เรามาร่วมตกลงใจกันดีไหมว่า เราจะไม่ทำลาย... เราจะไม่เบียดเบียนสังคม-ประเทศชาติ ไม่ว่าทางกายภาพและจิตภาพ และที่สำคัญ เรามาตกลงร่วมกันเพื่อสร้างสัญญาประชาคม ว่า เราจะช่วยเหลือสังคม-ประเทศชาติอย่างเต็มกำลัง ความรู้ความสามารถ เพื่อฟื้นฟูจิตวิญญาณและกายภาพของเธอ (คือ สังคมประเทศชาติ) ให้กลับมาสวยงาม ดูดี มีชีวิตชีวาอีกครั้งหนึ่ง ดุจดังที่เคยมีมา... จึงใคร่ขอแนวทางธรรมที่ควร เพื่อนำไปสู่ความสำเร็จในเรื่องดังกล่าว

วิสัชนา เจริญพรสาธุชนผู้มีศรัทธามั่นคงในพระพุทธศาสนา โลกธรรม... ธรรมที่ครอบงำสัตว์โลก มีแปดอย่าง แต่ย่อเหลือสองลักษณะธรรม ได้แก่ เกิด-ดับ ดี-ชั่ว หรือบุญ-บาป ไม่ว่าสัตว์ทั้งหลายจะปรารถนาหรือไม่ก็ตาม ย่อมจะต้องพานพบทั้งสองด้าน ไม่ว่าคุณสัตว์ใดๆ ก็หาหลีกเลี่ยงความจริงนี้ไปได้ สิ่งที่ควรทำ คือ ความเข้าใจ เพื่อการปรับจิตใจให้ยอมรับอย่างเข้าถึงความจริงที่เป็นสัจธรรมดังกล่าว

สัตว์โลกย่อมถูกอสัทธรรม ๘ อย่างนี้ครอบงำเสมอ ได้แก่ ลาภ ยศ สรรเสริญ สุข ...มิใช่ลาภ มิใช่ยศ นินทา และทุกข์ จึงควรพิจารณาให้เห็นถึงความวิบัติอันเกิดจากอำนาจโลกธรรม ที่แสดงอสัทธรรม ๘ อย่างนี้ พระพุทธเจ้าของเรา จึงมีคำสั่งสอนให้สัตว์ประเสริฐพึงพัฒนาจิต ยกระดับชีวิตให้อยู่อย่างเป็นนายเหนืออสัทธรรม ๘ อย่าง ด้วยการรู้จักพิจารณาเมื่อประสบโลกธรรมอย่างใดอย่างหนึ่งว่า โลกนี้ไม่เที่ยงหนอ... โลกนี้ไม่ยั่งยืนหนอ... โลกนี้คาดหวังอะไรไม่ได้เลยหนอ ด้วยหลักการเจริญสติปัฏฐาน จนเกิดปัญญา สามารถรู้เห็นตามความเป็นจริง และสละละวางโลกธรรมไม่ให้ครอบงำจิตได้ ที่เรียกว่า ละความยินดีความยินร้ายในโลกออกเสียได้

บุคคลหรือคุณสัตว์ที่ฝึกฝนจิตดีแล้ว ย่อมมีสติปัญญา พอที่จะคิดช่วยเพื่อประโยชน์แห่งผู้อื่นได้ ซึ่งหาก สังคม-ประเทศชาติ มีคุณสัตว์ที่มีสติปัญญาพร้อมด้วยคุณธรรมเป็นพื้นฐานชีวิต ก็ย่อมสามารถช่วยสังคม-ประเทศชาติได้อย่างแน่นอน... จึงควรช่วยกันสร้างความคิดที่ดีให้สำเร็จ ด้วยการเริ่มพัฒนาชีวิตตนให้มีคุณความดีโดยธรรม... อำนาจธรรมจะนำความคิดไปสู่การปฏิบัติชอบ เพื่อความสำเร็จผลตามที่ประสงค์อย่างแน่นอน...เอวัง

เจริญพร