‘ไต้หวัน’ เกาะสีเขียว เมื่อเศรษฐกิจเคียงคู่การอนุรักษ์

โดย...ธนพล ไชยภาษี

เมื่อได้รับคำเชิญจากสำนักงานเศรษฐกิจและวัฒนธรรมแห่งไต้หวัน ให้เดินทางไปเยี่ยมชมงานเชิงอนุรักษ์ที่ไต้หวัน ก็รู้สึกแปลกใจ เพราะบอกกันตรงๆ ครับ ว่าไม่มีความรู้เกี่ยวกับเกาะแห่งนี้เสียเท่าไหร่ รู้เพียงแต่ว่าไต้หวันเป็นหนึ่งในกลุ่มประเทศอุตสาหกรรมใหม่ หรือกลุ่มประเทศนิกส์ ในเอเชีย ( NICs) แบบที่ไทยเคยถูกจัดกลุ่มไว้ด้วยนั่นล่ะครับ (แต่ตอนนี้ยังอยู่หรือไม่คนไทยคงรู้กันได้)

และสิ่งที่พอรู้อีกอย่างก็คือ ไต้หวันเป็นดินแดนที่ก่อตั้งขึ้นในลักษณะของรัฐชาติเมื่อปี 1949 นี่เอง หลังจากนายพลเจียงไคเช็ก พ่ายแพ้ให้กับกองทัพคอมมิวนิสต์ในจีนแผ่นดินใหญ่ และหอบสมบัติพาพรรคพวกมาที่ไต้หวัน พร้อมขนสมบัติมาด้วยมากมาย ดังนั้นสมบัติล้ำค่าของราชวงศ์ต่างๆ ของจีนจะอยู่ที่ไต้หวันกว่า 80% ครับ ส่วนที่จีนมีแต่พระราชวัง

 

ในยุคสมัยใหม่ ต้องบอกว่า ไต้หวันเป็นหนึ่งในกลุ่มประเทศอุตสาหกรรมชั้นนำของเอเชีย คุณ เชอร์รีล เจิ้ง ที่ปรึกษาสภาพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติไต้หวัน กล่าวเปรียบเทียบให้คณะผู้สื่อข่าวจากนานาชาติให้ฟังว่า เศรษฐกิจของเอเชียก็เปรียบเหมือนกับฝูงห่านที่กำลังบิน ตัวหน้าสุดคือจ่าฝูง ได้แก่ ญี่ปุ่น ซึ่งปัจจุบันจีนกำลังบินแซงขึ้นมา ส่วนที่ตามหลังมาก็มี เกาหลี ฮ่องกง ไต้หวัน สิงคโปร์ และรั้งท้ายก็คือกลุ่มประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่บินรั้งฝูงนั่นเอง

การพัฒนาทางเศรษฐกิจที่รวดเร็วของไต้หวันนั้น ส่งผลให้เกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมมากมายครับในช่วงยุคพัฒนาชาติในช่วงยุค 1960 เป็นต้นมา ทำให้รัฐบาลไต้หวันเริ่มตระหนักถึงปัญหานี้ และหันมาอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอย่างจริงจังทั้งในด้านงานอนุรักษ์และการพัฒนาเศรษฐกิจที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น และด้วยความพยายามอย่างยิ่ง หากใครได้ไปเยือนไต้หวันจะเห็นว่าเกาะนี้มีพื้นที่สีเขียวมากมายเหลือเกินในปัจจุบัน ประเทศนี้ส่งเสริมอุตสาหกรรมการรีไซเคิล การใช้พลังงานหมุนเวียน โดยเฉพาะโซลาร์เซลล์และการใช้พลังงานจากลม

 

อาหารหลายแห่งได้รับการออกแบบให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม อย่างเช่นที่โรงเรียนประถมศึกษา เจียนอัน นอกกรุงไทเป ที่นี่มีห้องเรียนที่ใช้พลังงานจากแสงอาทิตย์ พื้นที่ชั้นบนของโรงเรียนได้รับการจัดให้เป็นสวนเพื่อลดอุณหภูมิของตัวอาคารในฤดูร้อนโดยไม่ต้องพึ่งเครื่องปรับอากาศ เด็กนักเรียนที่นี่ได้รับการอบรมและฝึกฝนให้ใช้ชีวิตร่วมกับธรรมชาติอย่างมีประสิทธิภาพ

นอกเหนือจากที่ในปัจจุบันไต้หวันรุดหน้ามากในด้านการพัฒนาอุตสาหกรรมสีเขียว โดยเฉพาะการเป็นผู้ผลิตแผงโซลาร์เซลล์ พลังงานแสงอาทิตย์ อย่างเช่น บริษัท เน็กซ์ เพาเวอร์ กรุ๊ป ซึ่งเป็นบริษัทใหญ่ที่สุด 1 ใน 4 ของโลกที่ผลิตแผงโซลาร์เซลล์แบบแผ่นฟิล์ม ซึ่งนอกเหนือจากเก็บพลังงานจากแสงอาทิตย์ได้แล้ว ยังมีความสวยงามใช้ตกแต่งบ้านเรือนได้อีกด้วย ไต้หวันยังเป็นผู้ผลิตอุปกรณ์ วัสดุต่างๆ ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ที่ประสานเข้ากับงานศิลป์ได้อย่างน่าดูชมครับ ผลิตภัณฑ์หลายอย่างจากไต้หวันจะมีลักษณะเรียบง่ายและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมจริงๆ

 

ในแง่ของการส่งออกผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรของสิ่งแวดล้อมนั้น จากตัวเลขในปี 2011 การส่งออกของผลิตภัณฑ์ในด้านนี้ของไต้หวันคิดเป็นถึง 14% ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมดคิดเป็นมูลค่าถึง 4.28 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐทีเดียว โดยสินค้าส่วนใหญ่ก็จะเป็นเครื่องใช้ไฟฟ้าประหยัดพลังงาน อุปกรณ์รถยนต์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม หลอดแอลอีดี และเทคโนโลยีด้านพลังงานหมุนเวียนต่างๆ

ในปัจจุบัน รัฐบาลไต้หวันยังส่งเสริมให้ประชาชนใช้ชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมอย่างมากที่สุดครับ หากบ้านไหนต้องการติดแผงโซลาร์เซลล์ รัฐก็ให้การสนับสนุนเต็มที่ และรัฐยังมีนโยบายรับซื้อไฟฟ้าจากบ้านที่ติดแหล่งผลิตพลังงานเหล่านี้ด้วย

 

สำหรับคนที่เดินทางมาจากไทยแลนด์อย่างผม ประเทศที่คำว่าสิ่งแวดล้อมมักจะถูกเบียดไปด้วยคำว่า “การพัฒนา” เมื่อได้มาเห็นไต้หวันครั้งแรกก็ต้องบอกว่า “ทึ่ง” จริงๆ ที่ประเทศนี้เต็มไปด้วยพื้นที่สีเขียว ป่าไม้ หรือพื้นที่ธรรมชาติในไต้หวันหลายแห่ง แม้ว่าครั้งหนึ่งจะเคยเสื่อมโทรมจากการพัฒนาทางด้านเศรษฐกิจและการถูกปกครองโดยต่างชาติ แต่ทั้งหมดก็ได้รับการฟื้นฟูขึ้นมาอย่างจริงจัง พื้นที่ชุ่มน้ำริมฝั่งทะเลได้รับการอนุรักษ์อย่างเต็มที่เพื่อปลุกจิตสำนึกให้กับประชาชน และยังเป็นพื้นที่พักผ่อนที่ลงตัว ซึ่งแตกต่างกับสถานการณ์ในบ้านเราเสียเหลือเกินครับ ที่คำว่า “พื้นที่อนุรักษ์” ยังทะเลาะวิวาทอยู่กับคำว่า “พื้นที่ทำกิน” ไม่ว่าจะในยุคสมัยใดอย่างไม่เสื่อมคลาย

“หากเราทำลายสิ่งแวดล้อมลงไปแล้ว คุณจะต้องใช้ทรัพยากรเพิ่มมากขึ้นเพื่อที่จะทำให้มันกลับไปเป็นเหมือนเดิม” เหวิ่ยกั๋วเหยิน รัฐมนตรีสำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อม (อีพีเอ) แห่งไต้หวัน กล่าวย้ำให้กับคณะผู้สื่อข่าวนานาชาติฟัง

 

การปกป้องและป้องกันการทำลายสิ่งแวดล้อมจึงเป็นหนึ่งในหัวใจสำคัญของแหล่งท่องเที่ยวทุกๆ แห่งในไต้หวันด้วย อย่างเช่นพื้นที่อนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำเกาเหมย ในเมืองไถ่จง ทางตอนกลางของไต้หวัน ซึ่งเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของไต้หวันนั้น พื้นที่แห่งนี้เคยเสื่อมโทรมมาก่อน การอนุรักษ์จึงเกิดขึ้น

เจ้าหน้าที่ได้พาคณะผู้สื่อข่าวเยี่ยมชมพร้อมกับอธิบายว่า ในปัจจุบันนี้พื้นที่ได้รับการฟื้นฟูและได้รับการจัดสรรใหม่ด้วยการทำเส้นทางเดินเข้าสู่พื้นที่ชุ่มน้ำให้กับประชาชน เพื่อหลีกเลี่ยงการเหยียบย่ำลงไปโดยตรง ป้องกันการทำลายชีวิตสัตว์น้ำและพันธุ์พืชที่ขึ้นอยู่ในพื้นที่ ซึ่งในระยะยาวเจ้าหน้าที่บอกว่าเส้นทางเดินนี้ช่วยรักษาสิ่งแวดล้อมไม่ให้ถูกเหยียบย่ำได้อย่างดีทีเดียว และยังกลายเป็นสถานที่พักผ่อนที่ได้รับความนิยมอย่างมากด้วย และที่สำคัญที่นี่เป็นแหล่งดูนกที่น่าตื่นตาตื่นใจของไต้หวันทีเดียว

 

เห็นแล้วพานให้นึกถึงเส้นทางเดินธรรมชาติบริเวณผาเดียวดายที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ของเรานี่เองครับ ที่เคยมีเสียงต่อต้านอย่างหนักเมื่อเริ่มมีการสร้างเส้นทางเดินเช่นนี้ขึ้นมาเช่นกันเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมาครับ

เกาะไต้หวันเคยตกอยู่ภายใต้การปกครองของจักรวรรดินิยมญี่ปุ่นนานถึง 50 ปี (1895-1945) นั่นทำให้พื้นที่ป่าจำนวนมากของไต้หวันถูกทำลายไปกับอุตสาหกรรมป่าไม้ของญี่ปุ่น พรรณไม้บางชนิดจากพื้นที่อื่นถูกนำมาปลูกเอาไว้ ซึ่งกลายเป็นพันธุ์พืชแปลกปลอม (Alien Species) อย่างเช่น ต้นสนญี่ปุ่น เป็นต้น

 

ที่ศูนย์ศึกษาธรรมชาติ ซีโตว ในเขตหนานโตว ของเมืองไถ่จงนั้น เป็นพื้นที่หุบเขาสูงเหนือจากระดับน้ำทะเลประมาณ 1,100 กิโลเมตร ที่นี่เป็นตัวอย่างของพื้นที่ป่าที่เคยถูกทำลายมาก่อน ป่าไม้ที่นี่จะเป็นป่าปลูกใหม่ถึง 6070% โดยมีการกระจายตัวอย่างมากของสนญี่ปุ่นที่ฟอร์มใบมีลักษณะกลม ซึ่งขึ้นแข่งกับสนพันธุ์ท้องถิ่นของไต้หวันที่ฟอร์มต้นมีลักษณะเหมือนต้นคริสต์มาส ที่นี่ยังเป็นแหล่งอนุรักษ์เฟิร์นมหาสดำพันธุ์ท้องถิ่นของไต้หวัน (Tree Fern) ที่สำคัญอีกด้วย

เป็นที่น่าสังเกตว่า แหล่งท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจในไต้หวันเกือบจะทุกแห่งที่ได้ไปเยือนนั้นได้รับการจัดการอย่างยอดเยี่ยมแทบจะไม่เห็นขยะตามพื้นที่แม้แต่น้อย มีการปลูกฝังจิตสำนึกให้ความรู้กับนักท่องเที่ยวเข้าใจในธรรมชาติอย่างแท้จริง ไม่ใช่เพียงแต่ส่งเสริมให้เกิดความหลงใหลไปกับความสวยงามของธรรมชาติเพียงอย่างเดียว แต่หลงลืมการอนุรักษ์และการมุ่งรักษาธรรมชาติอย่างในประเทศสารขัณฑ์

 

การนั่งดื่มเหล้าสูบบุหรี่ เปิดเพลงเสียงดัง หรือขยะที่ถูกทิ้งเกลื่อนจากนักท่องเที่ยว จึงเป็นสิ่งที่ไม่ได้เห็นอย่างแน่นอนบนเกาะแห่งนี้อย่างแน่นอน!

ไต้หวันในวันนี้ กำลังเดินไปอีกขั้นหนึ่งของการพัฒนาประเทศที่ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์อย่างแท้จริง ที่ไม่เพียงแต่ประชาชนได้ประโยชน์จากการอนุรักษ์แล้ว แต่ยังสามารถนำมาสร้างเป็นมูลค่าในด้านเศรษฐกิจที่ทำให้เกาะฟอร์โมซ่า ซึ่งแปลว่าเกาะที่สวยงามแห่งนี้ มีความมั่งคั่งทางด้านเศรษฐกิจควบคู่ไปกับพื้นที่สีเขียวอย่างน่าชมครับ