แต้มต่อรุกฆาต มาตรฐานพลอยสี

...สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ

อัญมณีและเครื่องประดับเป็นสินค้าส่งออกติดอันดับ 1 ใน 10 ของประเทศ โดยมียอดส่งออกปีละกว่าแสนล้านบาท โดยเฉพาะการส่งออกพลอยสีอยู่ในอันดับต้นๆ ของโลก แม้วัตถุดิบพลอยสีภายในประเทศจะร่อยหรอไปมากจนทำให้ต้องพึ่งพาการนำเข้าจากต่างประเทศเกือบทั้งหมด แต่ไทยก็ยังคงความมีชื่อเสียงในการเป็นแหล่งผลิตพลอยสีที่สำคัญของโลก โดยเฉพาะทับทิม (Ruby) และไพลิน (Blue Sapphire) เนื่องจากคนไทยมีความสามารถในการปรับปรุงคุณภาพพลอยด้วยการหุงหรือเผา ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น อีกทั้งแรงงานฝีมือของไทยยังสามารถเจียระไนพลอยให้มีความประณีตและสวยงามจนเป็นที่ยอมรับในระดับโลก อุตสาหกรรมพลอยสีของไทยส่วนใหญ่เป็นอุตสาหกรรมขนาดเล็กในครัวเรือน ใช้แรงงานที่มีทักษะ เครื่องมือและเทคโนโลยีที่ใช้ในการผลิตไม่ซับซ้อนและสามารถหาซื้อได้ภายในประเทศ จึงใช้เงินลงทุนไม่สูงนัก ทั้งนี้ผู้ประกอบการพลอยสีมักกระจุกตัวอยู่ใน จ.จันทบุรี และกรุงเทพมหานครเป็นส่วนใหญ่

ปัจจัยที่ส่งเสริมความเป็นผู้นำในการส่งออกพลอยสีของไทย ได้แก่ ฝีมือการเจียระไนของช่างเจียระไนไทย และความสามารถในการเพิ่มคุณภาพพลอยด้วยความร้อน พลอยหลักที่มีการส่งออกและมีชื่อเสียงของไทย คือ ทับทิมและแซปไฟร์ ซึ่งมีตลาดที่สำคัญ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น อินเดีย ฮ่องกง สวิตเซอร์แลนด์ อิตาลี ฝรั่งเศส อังกฤษ เยอรมนี และแคนาดา ตามลำดับ ปัจจุบันจากสภาพเศรษฐกิจที่มีการแข่งขันสูง เป็นสาเหตุให้จำเป็นต้องมีการวิจัยและพัฒนาในอุตสาหกรรมอัญมณีไทย เพื่อให้ประเทศไทยยังคงรักษาความสำคัญของตลาดอัญมณีที่มีชื่อเสียงแห่งหนึ่งของโลกไว้ โดยเฉพาะการจัดทำมาตรฐานพลอยสี (มาตรฐานการประเมินคุณภาพอัญมณี) อันเป็นจุดเริ่มต้นของการประเมินราคาของอัญมณี และเป็นสิ่งที่เสริมสร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภค

มาตรฐานพลอยสี

การจัดทำมาตรฐานพลอยสีเป็นการสร้างระบบหรือกฎเกณฑ์ขึ้นมาเพื่อใช้ในการประเมินคุณภาพอัญมณี เป็นการระบุคุณภาพของอัญมณีนั้นว่าดีมากน้อยเพียงไร การประเมินคุณภาพอัญมณีในท้องตลาดส่วนใหญ่เป็นการอาศัยประสบการณ์และความชำนาญเป็นหลัก ในขณะที่ระบบการประเมินคุณภาพอัญมณีของสถาบันอัญมณีศาสตร์ หรือองค์กรต่างๆ มีเกณฑ์การพิจารณาคุณภาพของอัญมณีที่แตกต่างกัน รวมถึงในประเทศไทยยังไม่มีระบบการประเมินคุณภาพของอัญมณีที่เป็นมาตรฐาน

สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ ด้วยความร่วมมือจากสมาคมผู้ค้าอัญมณีไทยและเครื่องประดับ สมาคมผู้ค้าอัญมณีและเครื่องประดับจังหวัดจันทบุรี จึงมีแนวคิดในการพัฒนาและสร้างระบบประเมินคุณภาพของอัญมณี ซึ่งได้รับความเห็นชอบร่วมกันระหว่างผู้ค้าอัญมณีและนักอัญมณีศาสตร์ โดยพิจารณาการประเมินคุณภาพของอัญมณีที่นิยมใช้ในตลาด ประกอบด้วยปัจจัย 3 ประการ ได้แก่ สี (Color) ความใสสะอาด (Clarity) และการเจียระไน (Cut) สถาบันได้เริ่มการจัดทำระดับมาตรฐานคุณภาพของทับทิมและแซปไฟร์ตั้งแต่ปี 2542 และมีการปรับปรุงให้ทันสมัยอย่างต่อเนื่อง