อุตสาหกรรมนมไทย ก้าวไกลสู่อาเซียน

การพัฒนาวงการโคนมในประเทศไทย ดำเนินอย่างต่อเนื่องมาเป็นระยะเวลากว่า 50 ปี จากจุดเริ่มต้นของการก่อตั้งฟาร์มโคนมสาธิต และศูนย์ฝึกอบรมการเลี้ยงโคนมไทยเดนมาร์ค อ.มวกเหล็ก จ.สระบุรี ก่อร่างสร้างตัวจนกระทั่งกลายเป็นอุตสาหกรรมโคนมครบวงจรในปัจจุบัน ซึ่งมีความก้าวหน้าทั้งในด้านวิชาการและเทคโนโลยี จึงทำให้วันนี้อุตสาหกรรมโคนมของประเทศไทย พร้อมแล้วที่จะก้าวเข้าสู่ประชาคมอาเซียน

ในปัจจุบันประเทศไทยมีรายได้จากการส่งออกผลิตภัณฑ์นมข้นและโยเกิร์ตมากที่สุด คิดเป็นมูลค่าหมวดละ 30 ล้านเหรียญสหรัฐต่อปี โดยมีตลาดสำคัญคือประเทศเพื่อนบ้านอาเซียน ซึ่งมีการขยายตัวอย่างรวดเร็ว ด้วยปัจจัยสำคัญ 2 ประการ คือ อำนาจการซื้อของประชาชนมากขึ้น และอิทธิพลวัฒนธรรมอาหารการกินแบบชาวตะวันตก

ตลาดเพื่อนบ้านอาเซียนมีความซับซ้อนและหลากหลาย แตกต่างกันไปตามแต่ละประเทศ เช่น พม่าเป็นประเทศที่มีการนำเข้าสินค้าจากไทยมาก แต่ผลิตภัณฑ์นมยังมีสัดส่วนการนำเข้าน้อย เพราะมีผู้บริโภคเฉพาะกลุ่มเท่านั้น แต่เศรษฐกิจที่กำลังก้าวหน้าและความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น อาจเปลี่ยนแปลงสัดส่วนผู้บริโภคให้เพิ่มขึ้นในอนาคตก็เป็นได้

ส่วนกัมพูชาเป็นอีกหนึ่งตลาดใหญ่ของผลิตภัณฑ์นมไทย เพราะมีวัฒนธรรมการกินใกล้เคียงกัน มีความคุ้นเคยสินค้าไทยเป็นอย่างดี ซึ่งจะว่าไปแล้ว ลาวก็เป็นอีกหนึ่งประเทศที่ผู้บริโภคคุ้นเคยกับสินค้าไทยเป็นอย่างดี เรื่องนี้ คุณลาน ตัวแทนจำหน่ายนมไทยเดนมาร์คในประเทศลาว เล่าให้เราฟังว่า ชาวลาวเริ่มให้ความสนใจผลิตภัณฑ์นมถั่วเหลืองจากประเทศไทยเป็นอันดับแรก หลังจากนั้นนมโคสดแท้ 100 เปอร์เซ็นต์ ก็เริ่มได้รับความนิยมตามมา จนกระทั่งเป็นที่ยอมรับในปัจจุบัน ทำให้ต้องเพิ่มปริมาณการนำเข้าผลิตภัณฑ์นมเพิ่มขึ้น จากเดิมเฉลี่ยเดือนละ 1 คันรถสิบล้อ มาเป็นเดือนละ 9 คันรถพ่วง เพราะผู้บริโภคชาวลาวมีทางเลือกมากขึ้น

มาเลเซียเป็นอีกหนึ่งประเทศที่น่าสนใจ ในการเป็นฐานการขยายตลาดผลิตภัณฑ์นม เพราะเป็นหนึ่งในประเทศที่มีบทบาทสำคัญในองค์กรประเทศมุสลิมระดับโลกอย่าง OIC หรือ Organization of the Islamic Cooperation ดังนั้นหากผลิตภัณฑ์นมไทยหันมาให้ความสำคัญกับการสร้างมาตรฐานอาหารฮาลาล หรืออาหารที่ผ่านการผลิตตามหลักศาสนบัญญัติของศาสนาอิสลามอย่างถูกต้อง ก็อาจจะนำไปสู่ความร่วมมือกับประเทศมาเลเซีย ในการเป็นประตูการค้าสู่โลกมุสลิม สอดคล้องกับการที่มาเลเซียกำลังผลักดันนโยบายศูนย์กลางอาหารฮาลาลของโลก

ส่วนเวียดนามถือเป็นอีกหนึ่งประเทศที่อุตสาหกรรมนมมีความแข็งแรง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Vinamilk คือผู้ครองตลาดผลิตภัณฑ์นมในประเทศมาอย่างยาวนาน แต่ด้วยสถานะทางเศรษฐกิจที่ดีขึ้น และกำลังซื้อของผู้คนมากขึ้น ทำให้เวียดนามเป็นประเทศที่มีความท้าทายในการเจาะตลาด มากไปกว่าพฤติกรรมผู้บริโภคที่ซับซ้อนและแตกต่างกันไปตามภูมิภาค อาจไม่ใช่เรื่องง่ายดายนัก ในแง่ของการทำการตลาด

คุณนพดล ตันวิเชียร รองผู้อำนวยการทำการแทนผู้อำนวยการองค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย หรือ อ.ส.ค. ผู้ผลิตผลิตภัณฑ์นมไทยเดนมาร์ค วิเคราะห์เรื่องนี้ว่า ผลิตภัณฑ์นมจากประเทศไทยเริ่มทำการตลาดในประเทศลาวและกัมพูชามาแล้ว 34 ปี ซึ่งมียอดจำหน่ายเป็นที่น่าพอใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกัมพูชา นมไทยเดนมาร์ค มียอดจำหน่ายสูงที่สุด เพราะมีตัวแทนจำหน่ายถึง 3 ราย ด้วยเหตุนี้ อ.ส.ค.เล็งเห็นว่า การสร้างเครือข่ายตัวแทนจำหน่ายในแต่ละประเทศ เป็นหนึ่งในหัวใจสำคัญของการทำการตลาดผลิตภัณฑ์นมในกลุ่มประเทศสมาชิกอาเซียน เพราะตัวแทนจำหน่ายคือแหล่งข้อมูลชั้นดี เกี่ยวกับพฤติกรรมผู้บริโภค รวมถึงการส่งทีมวิจัยการตลาดเข้าไปสำรวจ เก็บข้อมูลและประเมินผล ก็ยิ่งจะทำให้ได้ข้อมูลที่สอดคล้องกับความเป็นจริงมากที่สุด ซึ่งหากจะประเมินตลาดผลิตภัณฑ์นมในประเทศเพื่อนบ้าน แน่นอนว่าการเจาะตลาดเวียดนามเป็นโจทย์ยากที่สุด เพราะ Vinamilk มีโครงข่ายตัวแทนจำหน่ายครอบคลุมทั่วทุกภาคของประเทศ

ณ เวลานี้อุตสาหกรรมโคนมของประเทศไทย พัฒนาจนถึงจุดอิ่มตัวภายในประเทศแล้ว ซึ่งก็ต้องขอขอบคุณผู้บริโภคชาวไทย ที่ช่วยกันสนับสนุน ยกระดับและพัฒนามาตรฐานผลิตภัณฑ์นมไทยมาตลอด 50 ปี ทำให้เป็นที่ยอมรับและมีความหลากหลาย ทั้งในส่วนของผลิตภัณฑ์และรสชาติ ที่สามารถตอบโจทย์ผู้บริโภคทุกรูปแบบ ซึ่งในอนาคตมีแนวโน้มที่ผลิตภัณฑ์นมจากประเทศไทยจะได้รับความนิยมมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศเพื่อนบ้านอาเซียน เพราะนมคือแหล่งสารอาหารชั้นดี ที่จะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตให้กับผู้คนในกลุ่มประเทศอาเซียนได้