แถง.เมืองไตดำ

โดย...จำลอง บุญสอง

รู้จักไตดำในชื่อ “ไทยทรงดำ” ที่เขาย้อยเพชรบุรีเมื่อ 20 กว่าปีก่อน ทำให้รู้จักไตดำที่นครปฐม เลย สุพรรณและอื่นๆ ตามมา

ได้มีโอกาสไปเยือน “เมืองแถง” ถิ่นกำเนิด “ไตดำ” เมื่อเกือบ 10 ปีที่ผ่านมา พอมาเยือนวันนี้จึงได้พบว่าบ้าน “แถง” ที่เคยเห็นเป็นเรือนไม้ในวันโน้น กลับกลายเป็นอาคารคอนกรีตมากมายในวันนี้ คอนกรีตที่มีสภาพที่ไม่ต่างอะไรกับบ้าน “ไตลื้อ” เมืองสิบสองปันนาของจีน และก็ไม่เพียงแต่มีตึกเข้ามาแทนที่เท่านั้นแต่ยังมีชนชาติหลักของประเทศเข้ามายึดครองเช่นเดียวกัน

“ไตลื้อ” สิบสองปันนามี “ฮั่น” เข้ามายึดกุมการค้าและที่ดิน “ไตดำ” มี “เวียด” เข้ามายึดกุมการค้าและที่ดิน การยึดพื้นที่ของชนชาติหลักไม่ใช่เพียงแต่ที่เวียดหรือจีน มันมีสภาพเช่นนี้เหมือนๆ กันทุกประเทศในโลกไม่ว่าจะเป็นสังคมนิยมหรือเสรีนิยม ไม่เว้นแม้แต่ “ไทยแลนด์” แดน Land Lord ที่คนรวยในกรุงเทพฯ และที่อื่นๆ ไปยึดครองพื้นที่ของคนในชนบทและชาวเขา ต่างกันที่การปกครองแบบคอมมิวนิสต์ที่ดินเป็นของรัฐ ประชาธิปไตยที่ดินเป็นของเอกชนได้แต่ยิ่งมากยิ่งเสียภาษีมากโดยรัฐเอาภาษีเหล่านั้นมาสร้างสาธารณูปโภค และ “UPคนจน” ให้มีศักยภาพขึ้น อิ่มท้องขึ้น จนช่องว่างระหว่างความรวยหรือความจนไปมากจนนำมาสู่ “ความขัดแย้ง” แบบเดียวกับประเทศที่มีการปกครองแบบเผด็จการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเผด็จการระบบรัฐสภาแบบไทยที่นอกจากจะทำให้ที่ดินตกไปอยู่ในมือของคนรวยอย่างยิ่งแล้ว ยังไปสร้างความยากจนอย่างยิ่งให้แก่คนจนและผู้ประกอบการขนาดเล็กและขนาดย่อมจนเกิดความขัดแย้งกันในบ้านในเมืองอย่างมากมายในวันนี้อีกด้วย

เมืองแถงเป็นเมืองแห่งชัยชนะของพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามคนผิวเหลืองที่มีต่อผู้รุกรานฝรั่งเศสเป็นครั้งแรกในดินแดนแถบนี้

การ “จับเป็น” คณะบัญชาการได้ทั้งคณะที่เดียนเบียนฟูในวันโน้นนั่นเองที่ทำให้ฝรั่งเศสผู้ครอบครองมา 400 ปีต้อง ยกธงขาว!

ชัยชนะของคนเวียดผิวเหลืองในครานั้นนั่นแหละที่เป็น “แรงบันดาลใจ” ทำให้เวียดสู้จนเอาชนะ “มหาอำนาจอเมริกา” “ผู้รุกรานผิวขาว” อีกหนึ่งประเทศในเวลาต่อมา

ด้วยการชวนของอีซูซุ เขาพาเราฝ่าฝนจากเชียงของเข้าลาวที่บ่อแก้ว ค้างคืนที่อุดมไชย 1 คืนก่อนบึ่งเข้าสู่เวียดนาม เพื่อไปดูพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์และเที่ยวตลาดของเมือง

ผมรีบไปตลาดเช้าก่อนใครเพื่อไปชมวิถีชีวิตและวิถีการผลิตของชุมชน ตลาดเมืองแถงนอกจากจะมีของป่าเช่นตัวอ่อนของต่อขายแล้ว ยังมีผัก ปลา มีตุ๊กแก มียาดองเหล้าหนอนไม้กวาดแล้ว ยังมี “หมา” ขายอีกด้วย

ที่เมืองแถงหรือเดียนเบียนฟูมี “ของป่า” ขายก็เพราะเมืองนี้ติดชายแดนลาวเวียดนามที่มีป่าขนาดใหญ่มากๆ กั้นอยู่ บรรดาพ่อค้าแม่ค้าเดียนเบียนฟูได้สัตว์ป่าจากพรานชาวบ้านที่เอามาส่งให้นั่นแหละมา “ขาย” ส่วนหมาผมไม่ได้ถามว่าเอามาจากไหน แต่เดาเอาว่าถ้าไม่มาจากลาวก็มาจากไทย

คนที่นั่นการขายหมากินหมาไม่ใช่เรื่อง “ผิดปกติ” เขากินกันด้วยความรู้สึกที่ไม่ต่างกับการกินไก่ กินเป็ด กินหมู กินปลา กินกันมาแล้วนับร้อยๆ ปีเช่นเดียวกับชาวเขาในภาคเหนือของเรา เหมือนคนจีน เหมือนคนเกาหลีและอีกหลายๆ ประเทศ

แต่คนเลี้ยงน้องหมาหลายๆ ประเทศที่กินทั้งหมู ไก่ ปลา เห็นเป็นเรื่อง “ป่าเถื่อน”

หมาที่คนเวียดเอาไปกินก็นำไปจากไทยผ่านลาว ที่จับๆ เป็นครั้งเป็นคราวแถวนครพนมและจังหวัดใกล้เคียงถ้าคนอยู่ในพื้นที่ก็ต้องรู้ว่านั่นเป็นเพียงแค่การ “จับโชว์” เหมือนจับบ่อนไฮโล จับซ่อง จับหวยใต้ดิน คือสุ่มจับเพื่อให้รู้ว่าได้จับ จับแล้วก็เอาหมาไปทรมานตายไปในกรงเพราะสภาพแวดล้อมไม่ดีแล้ว อาหารการกินยังเป็นภาระของคนจับเสียอีก เงินที่ได้รับบริจาคเดี๋ยวเดียวก็หมด!

ผมเอาภาพเขียงหมามาลงพอให้ได้เห็นได้เข้าใจในวิถีชีวิตที่แตกต่างเพื่อความเข้าใจในความต่างทางวัฒนธรรม ตอนสับหัวหมาผมไม่กล้าเอามาลงให้ดู เพราะกลัวคนไทยบางคนหัวใจวายตาย

ตุ๊กแกเขาก็ขายแต่ไม่ได้ขายอย่างเป็นล่ำเป็นสันเหมือนนครพนมบ้านเรา เมืองไทยขายตุ๊กแก ปลิง และไส้เดือนนำเงินเข้าประเทศปีหนึ่งๆ เป็นล้านๆ บาท เวียดนามกับจีนขาดดุลการค้าไทยก็ตรงนี้ด้วยส่วนหนึ่ง!

เขาพาไปดูพิพิธภัณฑ์สงครามที่เวียดนามเอาชนะฝรั่งเศสได้ที่กลางเมือง หลายคนดูแล้วชื่นชอบในความกล้าหาญของชนชาติเวียดนาม หลายๆ คนไทยกลัวเวียดนามจะแซงหน้าเพราะเป็นชนชาติที่ขยันและมีการส่งเสริมการศึกษาดีเยี่ยม ทั้งยังเป็นรัฐที่มีการเมืองนิ่งอีกต่างหาก แต่ผมว่าวิถีแห่งความเป็นสังคมนิยมก็เป็นอุปสรรคอยู่ไม่น้อย

ผมไปดูพิพิธภัณฑ์ที่เวียดนามหลายครั้ง แต่ละครั้งก็ได้เห็นคนไทยไปชื่นชมการปฏิวัติเวียดนามไปพลาง กลัวว่าเวียดนามไปพลางแบบ “ไร้สาระ”

กลัวประเทศอื่นที่ “UPขึ้น” แต่ไม่แก้ไขการเมืองในประเทศตัวเองที่ทำให้ชาติ “Downลง” มันก็เป็นเรื่องแปลก ไม่รู้หรอกหรือว่านั่นเป็น ปัญหาเราไม่ใช่ปัญหาเขา!

ใครก็ตามที่ไปเยือนเวียดนามต้องเข้าใจก่อนว่าโฮจิมินห์และขบวนการ “เวียดกง” (แปลว่าเอกภาพของชาวเวียด) ต้องการปลดแอกออกจากผู้รุกรานฝรั่งเศสและอเมริกาด้วยแนวทางคอมมิวนิสต์ ในการโค่นจักรวรรดินิยมโฮจิมินห์ใช้ทั้งยุทธศาสตร์การเมืองและยุทธศาสตร์การทหาร ถ้าพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามใช้ยุทธศาสตร์การทหารอย่างเดียว เวียดนามก็ป่นไปนานแล้วเพราะอำนาจทางการทหารและเทคโนโลยีสู้อเมริกาไม่ได้ ที่เขาเอาชนะอเมริกาได้ก็เพราะยุทธศาสตร์ทางการเมือง ใช้วิธี “รุกการเมือง” จนอเมริกายอมจำนนนั่นแหละ

ยุทธศาสตร์ทางการเมือง การรุกทางการเมืองคนไทยทั่วไปไม่รู้จัก รู้จักแต่ยุทธศาสตร์ทางการทหารอย่างเดียว ยิ่งกองทัพไทยยิ่งไม่รู้ใหญ่ เพราะถูกจัดตั้งขึ้นมาเพื่อให้ “รบลูกเดียว” กองทัพไทยเคยมียุทธศาสตร์ทางการเมืองก็อีตอนนำนโยบาย 66/23 ไปใช้เท่านั้น แต่พอกองทัพเอาชนะคอมมิวนิสต์ได้ (ประเทศแรกในโลก) ก็ “เลิก”

“เลิก” เพราะผู้ปกครองเผด็จการเห็นแก่ตัว กลัวว่าบ้านเมืองจะเป็นประชาธิปไตยทำให้พวกเขากดขี่ประชาชนไม่ได้นั่นแหละ!

เมื่อกองทัพไม่รู้จักยุทธศาสตร์ทางการเมือง จึงทำสงครามขาเดียว ขาเดียวจะรบเอาชนะการต่อสู้ของประชาชนในสามจังหวัดใต้ได้ไง แค่สงครามในสามจังหวัดใต้เป็นสงครามชนิดไหนก็ยังไม่รู้เลย ไม่รู้ชนิดของสงครามก็จะไปรู้ได้อย่างไรว่าจะเอายาชนิดไหนไปแก้ไขโรค เจรจาก็แพ้ รบก็แพ้ ผู้นำทัพ ผู้นำการเมืองจึงพาทหารไปตายฟรีโดยแก้ปัญหาไม่ได้!

ผมจะบอกให้ว่าทำไมเวียดนามจึงมีพิพิธภัณฑ์สงครามมากมาย เขาทำอย่างนั้นมีจุดประสงค์ 2 ประการครับ 1.ใช้เป็น “เครื่องมือ” ในการสร้างความภูมิใจร่วมให้คนในชาติ การสร้างความภาคภูมิใจร่วมก็คือการสร้างเอกภาพภายในครับ ใช้สร้างเอกภาพให้แล้วยังไม่พอ ยังใช้ 2. “การรุกทางการเมือง” ต่อศัตรูและคนที่มาดูอีกต่างหาก

คนไทยไปชื่นชมความเก่งกาจของเขาก็ดี ฝรั่งไปดูความเลวร้ายของฝรั่งด้วยกันก็ดี ล้วนตกเป็นเหยื่อการรุกทางการเมืองของเวียดนามโดยไม่รู้ตัวทั้งนั้นแหละ ยิ่งไปทำรายการทีวีให้ด้วยก็ยิ่งชอบ

ที่บ้านเรานอกจากไม่รู้ยุทธศาสตร์ทางการเมืองแล้ว ยังไม่มีอะไรทางการเมืองให้น่าภาคภูมิใจด้วย เรื่องที่น่าภาคภูมิใจก็เรื่องเป็นปฐมประเทศที่เอาชนะคอมมิวนิสต์ได้เป็นประเทศแรกในโลก ทำโดมิโน่ให้คอมมิวนิสต์ซ้ายจัดหมดสภาพไปทั้งโลกนั่นแหละที่สามารถเอามาเชิดชูได้แต่คนไทยก็ไม่รู้จัก แค่อนุสาวรีย์รัฐธรรมนูญก็เรียกอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เห็นอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิก็ไม่รู้ว่าที่มาที่ไปอย่างไร รู้แต่เพียงว่าเป็นที่ต่อรถเมล์ เป็นที่ต่อรถตู้ไปตามจังหวัดต่างๆ เท่านั้น หาได้รู้ว่าได้มาเพราะการต่อสู้เพื่อเอาฝั่งขวาแม่น้ำโขงคืนจากฝรั่งเศสไม่ เขาพระวิหารเป็นของไทยแท้ๆ ดัน ไปใช้นิติศาสตร์สู้กันจนเสียดินแดน!

อายบรรพบุรุษที่รุกไปถึงเมืองแถง (เดียนเบียนฟู) จัง!

ขอบคุณอีซูซุที่ชวนผมไปอัพเดตสถานการณ์นะครับ!