ควอตซ์ กลุ่มพลอยเนื้ออ่อนที่หลากหลาย (1)

โดย...สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์กรมหาชน)

ควอตซ์ อัญมณีชนิดหนึ่งที่ได้รับความนิยมพอสมควร มีราคาไม่แพง และมีหลากชนิดให้เลือกสะสม ทั้งในรูปแบบเจียระไน แกะสลัก หรือคงลักษณะสภาพเดิมตามธรรมชาติ เช่น เป็นแท่งผลึก ชั้นลายหินต่างๆ ของผลึก เป็นต้น

ควอตซ์แต่ละชนิดมีลักษณะสี ความสวยงามแตกต่างกันไป มีความคงทนเหมาะสำหรับทำเครื่องประดับ หรือวัสดุตกแต่งได้เป็นอย่างดี โดยจัดแบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ คือ พวกที่มีผลึกหยาบสีต่างๆ (Crystalline Varieties) ควอตซ์สีม่วงหรืออัญมณีสีดอกตะแบก หรือเขี้ยวหนุมานสีดอกตะแบก (Amethyst) ได้รับความนิยมมากและค่อนข้างหายาก

สีที่ดีที่สุดคือ สีม่วงอ่อนที่เรียกว่า Rose de France และสีม่วงแดงม่วงเข้ม เรียกว่า Siberian มีลักษณะโปร่งใสถึงโปร่งแสง

สีของควอตซ์ชนิดนี้เปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือสีเขียวได้ และสามารถสังเคราะห์ขึ้นได้ด้วย ซึ่งควอตซ์สีม่วงที่มีสีเหลืองปนสวยงาม เรียกว่า แอเมทริน (Ametrine) ซึ่งตามธรรมชาติหาได้ยากมาก แต่ก็สามารถทำให้เกิดได้ในควอตซ์ธรรมชาติ และสามารถสังเคราะห์ได้เช่นกัน

ซิทริน (Citrine) มีสีเหลืองอ่อน เหลืองเข้ม เหลืองแกมน้ำตาล เป็นต้น ได้รับความนิยมพอๆ กัน ซิทรินที่มีสีเหลืองเข้มจะดูคล้ายบุษราคัม (Yellow Sapphire) หรือ โทแพซ (Topaz) ดูจะเป็นที่นิยมกว่าสีเหลืองอื่นๆ ควอตซ์สีเหลืองเปลี่ยนให้เป็นสีม่วงหรือเหลืองแกมม่วงได้

ควอตซ์ผลึกใสไร้สี (Rock Crystal) บางครั้งเรียกว่า แก้วน้ำหาย หินแก้ว หรือเพชรเขาพระงาม ควอตซ์ใสที่มีมลทินของแร่ต่างๆ เกิดร่วมอยู่ในเนื้อทำให้มีลักษณะพิเศษสวยงามแตกต่างกันไป เช่น มีลักษณะคล้ายเข็ม เส้นใย เสี้ยน คราบสี อยู่ภายใน ได้แก่ โป่งขามชนิดต่างๆ (แก้วขนเหล็ก เข็มเหล็ก ไหมทอง ฯลฯ) ซึ่งเคยได้รับความนิยมมากในประเทศไทยช่วงหนึ่ง

ควอตซ์สีอื่นๆ เช่น สีดอกกุหลาบ ครีม น้ำนม ควันไฟ เทาแกมฟ้า น้ำเงิน เป็นต้น ก็เป็นที่นิยมเช่นกัน ราคาและคุณภาพแตกต่างกันไปตามสมัยนิยม

ควอตซ์ที่มีผลึกหยาบเหล่านี้นิยมนำมาตัดขัดมัน เจียระไน เป็นรูปหน้าเหลี่ยมต่างๆ สำหรับทำเข้าชุดเครื่องประดับต่างๆ เช่น แหวน ต่างหู สร้อยคอ จี้ เข็มกลัด เป็นต้น อาจจะประดับร่วมกับอัญมณีชนิดอื่นก็ได้ หรือแกะสลักเป็นรูปร่างต่างๆ หรือคงลักษณะผลึกที่เป็นแท่งเป็นกลุ่มก้อนสวยงามไว้ก็ได้

มาพูดถึงควอตซ์ที่มีผลึกละเอียดกันในสัปดาห์หน้า...