เลือกได้ ชีวิตออร์แกนิค เริ่มเดี๋ยวนี้

โดย...วันพรรษา อภิรัฐนานนท์/ ภาพ เสกสรรค โรจนเมธากุล

จากกระแสข้าวปนเปื้อน ทำให้ตระหนักขึ้นมาจริง ๆ ถึงอันตรายจากสารเคมีที่อยู่ใกล้ตัว ใกล้แค่ไหนก็ใกล้ขนาดที่ว่า “ตัวเราเอง”ที่เป็นคนตัก (ข้าว) เข้าปาก ในทุกคราวคำ สิ่งที่ซดกำซาบฟันไม่ได้มีแต่เฉพาะข้าว หากมีโบรไมด์อิออนจากเมทิลโบรไมด์และฟอสฟีน สารรมข้าวตกค้างที่ไม่เคยนึกถึงมาก่อน

ถามจริง ๆ ว่ามีทางเลือกไหม ? เราเลือกสิ่งที่เรากินได้ไหม เราเลือกที่จะใช้ชีวิตที่ดีกว่านี้ได้ไหม?

ออร์แกนิคที่เป็นไปได้

ธารา บัวคำศรี ผู้อำนวยการฝ่ายรณรงค์กรีนพีซ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เล่าว่า หนึ่งในทางเลือก คือ เกษตรอินทรีย์ หรือฟาร์มเกษตรอินทรีย์ (Organic Farming) ความพยายามของผู้ผลิตในการทำเกษตรกรรมแบบในอดีต นั่นคือ ระบบเกษตรกรรมที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตผู้คน ไม่ใช้สารเคมี หรือไม่ใช่ปุ๋ยที่สังเคราะห์มาจากภาคอุตสาหกรรม

“เพราะเราขาด เราถึงโหยหา เกิดเป็นกระแสการหวนกลับไปหาเกษตรกรรมยั่งยืน ที่ยืนอยู่บนพื้นฐานทางธรรมชาติ ปุ๋ยเกิดจากสิ่งที่สังเคราะห์มาจากภาคการเกษตรด้วยกัน เช่น มูลสัตว์ มูลเศษซากพืช ต้นน้ำลำธารไม่ได้ปนเปื้อน”ธารากล่าว

“ออร์แกนิค” สำหรับธาราแล้วคือคำที่ประดิษฐ์ขึ้น เพื่อใช้กระตุ้นผู้คนเรื่องความปลอดภัยด้านสุขภาพและอาหารที่บริโภค เกิดเป็นกระแสใหญ่ไม่เฉพาะเมืองไทยแต่ในต่างประเทศที่ต่างก็ขยาดกลัวสารเคมี

“มันมาจากการที่เรามุ่งสู่เกษตรกรรมที่ใช้สารเคมีอย่างเป็นบ้าเป็นหลังในช่วงที่ผ่านมา ก็จะมีคนกลุ่มหนึ่งคิดว่า มันต้องมีทางเลือกสิ แล้วก็ทำออร์แกนิค ฟาร์มมิ่งขึ้นมา แม้จะไม่ใช่เกษตรวิถีโบราณแท้ แต่มันคือหนึ่งในความพยายามที่จะผลิตอาหารให้ปลอดสารเคมีมากที่สุดจนถึงไม่มีสารเคมีเลย”ธาราเล่า

คำว่า ออร์แกนิคแล้วแต่ว่าจะมองในมุมไหน และไม่มีคำว่าสมบูรณ์แบบ โดยปัจจุบันมีตั้งแต่ผักกางมุ้ง ผักไฮโดรโปนิกส์ ผักปลอดสาร และเกษตรอินทรีย์ไม่เอาจีเอ็มโอ (NonGMO Farming) เป็นต้น หลักเกณฑ์คือค่าวัดมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ของต่างประเทศ ซึ่งยอมรับและใช้แพร่หลายในระดับนานาประเทศ สำหรับประเทศไทยก็ใช้ในหลักเกณฑ์เดียวกัน (www.fda.moph.go.th)

“ผมว่าคนมีทางเลือกมากขึ้นนะ สมมติว่าผมมีเพื่อนคนหนึ่งที่ทำนาธรรมชาติ สีขายเป็นครั้งคราว ผมก็โทรบอกช่วยสีส่งมาหน่อย รุ่งขึ้นไม่กี่วันก็ได้ข้าวใหม่ๆ ปลอดสารพิษ จะเห็นว่าทุกคนมีทางเลือกมากขึ้นในการเลือกที่จะกินอาหารเกษตรอินทรีย์ อยู่ที่จะเลือกหรือไม่”

ชีวิตสมัยใหม่ที่ดูเหมือนเกษตรอินทรีย์เป็นเรื่องยาก เช่น การรับประทานอาหารนอกบ้าน แต่เอาเข้าจริงก็ไม่ยากอย่างที่คิด สามารถทำได้ ถ้ามีข้อมูลและมีเครือข่ายที่แข็งแรง สังคมคนกรุงเทพฯ มีทางเลือกเยอะกว่าที่คิด หากขวนขวายก็จะรู้แหล่งซื้อแหล่งหา (ของ) กินที่ดีต่อสุขภาพ

“กระแสของการบริโภคปลอดสาร ถ้าทำดี ๆ ก็จะเป็นกระแสหลัก แล้วก็จะทำให้ผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์กว้างขึ้น แข็งแรงขึ้น ทุกอย่างสะท้อนกลับมาที่ความต้องการผู้บริโภค ที่ต้องรู้ให้ได้ก่อนว่า เรามีทางเลือก” ธาราพูด

ไปเยี่ยมบ้านไก่ม่วน

กระแสใส ๆ จากในเฟซบุ๊ค เกี่ยวกับออร์แกนิคฟาร์มมิ่ง ที่ชื่อบ้านไก่ม่วน ฟาร์มออร์แกนิคที่จ.ลำพูน ทำให้เราต้องไปเยี่ยมบ้านไก่ม่วน ฟาร์มเกษตรอินทรีย์ที่กำลังเล่าขานในเฟซบุ๊ค “ชีวิตนี้ขอเลือกเอง” อีกหนึ่งตัวอย่างของเกษตรอินทรีย์ที่สำเร็จได้ด้วยมือคนเมืองที่คิดว่า ทำได้สิชีวิตออร์แกนิค!

“ใหม่” หรือ อุไรวรรณ ชัยพิพัฒน์ เจ้าของฟาร์มบ้านไก่ม่วน เล่าว่า ผลผลิตทางการเกษตรของบ้านไก่ม่วน มีหลักการสำคัญที่จะไม่ใช้ยาฆ่าแมลงทุกชนิด แต่จะใช้สารชีวภาพเพื่อป้องกันแมลงและโรคพืช ส่วนปุ๋ยเคมียังใช้อยู่บ้างตามความจำเป็น หากเน้นที่ปุ๋ยหมักมูลวัววิธีธรรมชาติ ปัจจุบันทำนา ทำแปลงผัก และสวนลำใยปลอดสาร รวมทั้งพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่น้ำพริกปลอดสาร ที่เสียงตอบรับดีเกินคาด

ใหม่จบวารสารศาสตร์ ธรรมศาสตร์ ก่อนจะมาเป็นคนทำงานออแกไนซ์ บ้างาน เวิร์คอะฮอลิคเต็มขั้น ถึงจุดอิ่มตัวในกายใจและความรู้สึกเมื่อ 1 ปีก่อน จึงเปลี่ยนวิถีการใช้ชีวิต จากคนเมืองก็จะลองเป็นเกษตรกรดูสักตั้ง ด้วยมีความชอบในเกษตรอินทรีย์มาก่อน จึงมุ่งไปที่เกษตรอินทรีย์

ใหม่อบรมคอร์สทำดินทำปุ๋ยเบื้องต้นสำหรับบุคคลทั่วไป ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ก่อนเข้าอบรมที่มูลนิธิข้าวขวัญ สถาบันการเรียนรู้เกษตรอินทรีย์สุพรรณบุรี โดยพ่อทองเหมาะ แจ่มแจ้งและครูผึ้ง ศูนย์วิจัยและพัฒนาลำไย แม่โจ้ บ้านเจ้าชายผัก และโครงการ 1 ไร่ 1 แสนจากพิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ อบรมไม่นานก็ลุยเลย

"อยากเปลี่ยนชีวิตค่ะ คิดว่าถ้าทำได้จริง ๆ ก็คงจะมีความสุข พ่อซื้อสวนลำใยทิ้งไว้ที่ลำพูน 6 ไร่ ตอนน้ำท่วมใหญ่ปี 2554 หนีน้ำขึ้นไปอยู่ พ่อแม่เกิดชอบและคิดจะอยู่ลำพูนถาวร ก็เป็นห่วงเพราะสูงอายุแล้วทั้งคู่ ประกอบกับเบื่อเมืองอย่างว่า จึงลาออกจากงานเพื่อมาอยู่ดูแลกัน โครงการเกษตรอินทรีย์ของใหม่เริ่มจากตรงนี้”

เรียนรู้และค่อยๆ ทดลองไปทีละน้อย เริ่มจากแปลงนาเล็กๆ แปลงผักเล็กๆ เก็บกินไป เหลือก็ขาย ชีวิตมีความสุขมาก ทุกคนที่รู้จักบอกเธอเปลี่ยนไป จากคนหน้าดำคร่ำเครียด ก็เป็นตรงกันข้าม ออราและแววตาฉายประกายสดใส สะท้อนถึงความสุขที่จับต้องได้ แผนคือการขยายแปลงผักและแปลงนาอีก 3 ไร่เร็วๆ นี้

ชื่อบ้านไก่ม่วน มาจากบรรดาไก่น้อยที่พ่อเลี้ยงไว้ โดยเป็นฝูงไก่แก่นเซี้ยวเปรี้ยวซ่าจำนวน 7 ตัวที่เลี้ยงปล่อยในไร่ อิสระเสรีมีความสุข ใครไปใครมาต้องเร่เข้ามาต้อนรับขับสู้ในฐานะเจ้าบ้าน ถือเป็นเอกลักษณ์ประจำไร่ที่นำมาตั้งเป็นชื่อผลิตภัณฑ์ซะเลย ล่าสุดคือ น้ำพริกบ้านไก่ม่วน ที่แม่และน้าปรุงเองตำเอง ใครอยากชิมแวะเข้าไปชมในเฟซบุ๊ค (มีสายส่งทุกเส้นทางในกรุงเทพฯจ้า)

ยากที่สุดอาหารออแกนิคส์นอกบ้าน

ยากที่สุดของการใช้ชีวิตออแกนิคส์ หลายคนตอบตรงกันว่า คือการกินอาหารนอกบ้าน ที่ยากจะหาและยากจะเดินทางไปถึง บทความนี้ลองด้นสดๆ ไปที่ตลาดบองมาเช่ ย่านประชานิเวศน์ ได้พบกับร้านขายอาหารออร์แกนิคที่น่าสนใจซาลาด้า ออร์แกนิค คิทเช่น (Salada Organic Kitchen)

เจ้าของร้านคือ นิรัชรา ดิษฐบำรุง หรือ แอน เล่าว่า ผักและผลิตภัณฑ์ที่จัดจำหน่ายและปรุงขายในร้านเป็นผลิตภัณฑ์จากออร์แกนิคฟาร์ม 100% ที่ผ่านการรับรองจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ชื่อ ไร่ยิ้มเขียว ตั้งอยู่ที่ปากช่อง จ.นครราชสีมา ร้านเกิดขึ้นจากความตั้งใจที่มีมาแต่ต้นในการปรุงเมนูออร์แกนิคเพื่อชีวิตที่สมดุล

“ไร่ยิ้มเขียวเป็นของเพื่อนกัน ที่ปรับปรุงดินอยู่เกือบ 2 ปี ปุ๋ยในไร่ใช้ปุ๋ยหมักชีวภาพทำเอง ดูทุกอย่างทั้งดินและน้ำ เราจึงมั่นใจมากในแหล่งวัตถุดิบ จานผักสลัดออแกนิคและอาหารทุกจานของเรา ปรุงอย่างตั้งใจและเต็มร้อยด้วยพลังชีวิต”

เพราะเห็นคุณค่าของการใช้ชีวิตสมดุล ซาลาด้าฯ ใช้หลักอาหารที่ดี โดยคำนึงถึง 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ วัตถุดิบที่ได้คุณภาพ การปรุงสดจานต่อจาน และคุณค่าอาหารที่ได้จากจานนั้นๆ เมนูแสนอร่อยยังคำนึงถึงรสชาติที่ปลอดภัยต่อสุขภาพ ไม่ลองไม่รู้ถึงการเข้าถึงรสชาติความอร่อยและให้คุณประโยชน์ในคราวเดียวกัน

ชีวิตออแกนิคทำได้หรือไม่ ก็ทำได้นะ ถ้าจะทำ (ฮา) อยู่ที่ตัวคุณเองที่จะตัดสินใจเลือกอะไร ลองตั้งใจมองหาร้านอาหารออแกนิคใกล้บ้านสิ วิธีนี้เครือข่ายออแกนิคจะแข็งแรงขึ้น คุณก็จะแข็งแรงขึ้น

เลือกได้ชีวิตออร์แกนิคเริ่มเดี๋ยวนี้เลย!