กายอุปกรณ์เสริม ตัวช่วยหนึ่งของเด็กพิการทางสมอง

โดย...อาทิตยา ดำรงโภคภัณฑ์ สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี

ผลจากพยาธิสภาพของสมองที่เกิดขึ้นในโรคสมองพิการ ทำให้เด็กสมองพิการมีความบกพร่องได้ทั้งการเคลื่อนไหวและการทรงตัว แม้ความผิดปกติของเนื้อสมองนี้จะไม่สามารถกลับคืนเป็นปกติและจะไม่แย่ลงไปกว่าเดิมอีก แต่ผลของการไม่สามารถควบคุมการทำงานของระบบกล้ามเนื้อทำให้เด็กสมองพิการมีแนวโน้มที่จะเกิดการผิดรูปของร่างกาย เช่น ภาวะกระดูกสันหลังคด การยึดติดของกล้ามเนื้อ หรือการคลาดเคลื่อนของกระดูกข้อต่อ ซึ่งจะถูกแก้ไขได้โดยการผ่าตัด

กรณีนี้กายอุปกรณ์เสริมซึ่งเป็นอุปกรณ์ทางการแพทย์ชนิดหนึ่งที่จะนำมาใช้ดามส่วนผิดรูปของคนไข้หลังผ่าตัด เพื่อป้องกันการกลับมาผิดรูปซ้ำหลังผ่าตัด กายอุปกรณ์เสริมที่ถูกนำมาใช้มากในเด็กสมองพิการคือ อุปกรณ์เสริมดามขาส่วนล่าง หรือที่เรียกว่า Ankle Foot Orthosis (AFO) เป็นอุปกรณ์ที่มีส่วนครอบคลุมตั้งแต่ระดับเท้าขึ้นไปแต่ไม่ถึงระดับเข่า

ซึ่งก็มีอยู่หลายประเภทไม่ว่าจะแบบมีข้อต่อหรือไม่มีข้อต่อ ทำจากเหล็กหรือทำจากพลาสติก หรือที่เป็นประเภทเดียวกันก็สามารถออกแบบมุมองศาที่ต่างกัน ทั้งนี้พิจารณาจากความจำเพาะของคนไข้เป็นรายๆ ไป AFOs สามารถป้องกันการผิดรูปของเท้าเนื่องจากความไม่สมดุลของระบบกล้ามเนื้อ

เพิ่มความมั่นคงขณะยืนให้เท้ายืนเต็มพื้นและพยุงข้อต่อต่างๆ ของเท้า ใช้ดามหลังผ่าตัด บางประเภทถูกออกแบบมาสำหรับช่วยลดความตึงตัวของกล้ามเนื้อ หรือในขณะเดิน AFOs ก็ช่วยป้องกันเข่าแอ่นในเด็กที่กล้ามเนื้อบริเวณเข่าอ่อนแรง ในทางตรงกันข้ามก็สามารถป้องกันการเดินที่เข่างอมากผิดปกติได้เช่นกัน.