ทำพิพิธภัณฑ์ให้มีชีวิต

โดย...หนูดีวนิษา เรซ

ใกล้วันปิดเทอมเข้ามาทุกทีแล้วนะคะ หรือบางคนก็ปิดเทอมไปแล้วในเวลานี้ ในช่วงวันหยุดแบบนี้ หนูดีมีกิจกรรมครอบครัวมาเสนอค่ะ แม้จะเป็นกิจกรรมที่บางทีโรงเรียนอาจพาไปแล้ว หรือพ่อแม่อาจเคยพาลูกไปมาแล้วหลายรอบ แต่วันนี้หนูดีอยากขอพาทุกคนไปพิพิธภัณฑ์ในมุมมองใหม่ โดยที่เราไม่จำเป็นต้องทำกิจกรรมไปเพียงตามที่พิพิธภัณฑ์เตรียมไว้เท่านั้น แต่เพิ่มเติมความคิดสร้างสรรค์ของเราลงไปด้วย เป็นแบบเฉพาะตัว เฉพาะครอบครัวกันนะคะ

ในเมืองไทย เรามีพิพิธภัณฑ์ดีๆ หลายที่ เพราะบ้านเมืองเรามีศิลปวัตถุ โบราณวัตถุอยู่มากมาย สวยงามทั้งนั้น เมื่อนำมาจัดวาง ก็เป็นที่น่าประทับใจ ตื่นตาตื่นใจ ไม่เฉพาะกับคนไทยเท่านั้น แต่สำหรับชาวต่างชาติที่แวะมาเยี่ยมเยียนด้วย แต่บรรยากาศความขรึมขลังของห้องโชว์ในพิพิธภัณฑ์นั้น อาจทำให้หลายๆ คนระย่อ ทำให้รู้สึกเหมือนไม่ใช่วันหยุดเบาๆ ทำให้ไม่อยากไปเดินเล่นในวันสบายๆ หรือไม่อยากพาคนที่รักที่ชอบไปเดตกันในบรรยากาศขรึมๆ หรือเด็กหลายๆ คนก็อาจกลัว เพราะโดนตรงนั้นก็ไม่ได้ โดนตรงนี้ก็ไม่ได้ ทั้งๆ ที่สำหรับเด็กแล้ว การเรียนรู้ต้องผ่านการสัมผัสเท่านั้นโดยเฉพาะเด็กเล็ก เลยทำให้เด็กๆ รู้สึกว่า พิพิธภัณฑ์เป็นที่ที่ไม่สนุกเลย เพราะต้องโดนดุตลอดเวลา

จริงๆ แล้วพิพิธภัณฑ์นั้น เราควรแยกออกไปให้ชัดเจนเลยว่า พิพิธภัณฑ์ไหนมีไว้ดู พิพิธภัณฑ์ไหนมีไว้เล่น ไว้จับต้อง ไว้ร่วมกิจกรรมได้ และแบ่งแยกเรตอายุให้ชัดเจนจะได้ง่ายสำหรับพ่อแม่และเด็กๆ แต่เท่าที่หนูดีเห็นในปัจจุบันนี้ ในประเทศไทยเรามีพิพิธภัณฑ์ที่สามารถให้เด็กๆ และผู้ใหญ่เข้าร่วมสนุกได้เพิ่มขึ้นอีกหลายที่เลยทีเดียว นับว่าเป็นการก้าวเดินที่มีอนาคตสดใสและสนุกสนานสำหรับประชาชนคนไทยรออยู่ข้างหน้า เพราะว่าในวันหยุดนอกจากพาลูกไปห้างแล้ว หากเรามีตัวเลือกเป็นที่ท่องเที่ยวเชิงความรู้ หรือเชิงวัฒนธรรมดีๆ ใครๆ ก็คงอยากพาลูกไปเช่นกัน รวมถึงคนมีความรักด้วย หากที่เหล่านี้มีความสนุกสนาน ให้ความรู้ ดูมีรสนิยม และมีกิจกรรมให้ทำและหัวเราะร่วมกันได้ หนูดีว่า หนุ่มๆ สาวๆ ก็คงอยากจูงมือกันไปเดตให้เกิดความแปลกใหม่ ประทับใจ มากกว่าแค่ควงกันไปห้างแน่ๆ ตอนที่อยู่ซานฟรานซิสโกนั้น หนูดีได้ไปเรือนกระจกโบราณขนาดใหญ่สไตล์วิกตอเรียนสำหรับเลี้ยงพืชเมืองร้อน บรรยากาศสวยงาม น่ารัก และได้เห็นประกาศนียบัตรติดไว้ว่า ที่นี่เป็นที่ที่หนุ่มสาวในเมืองโหวตให้เป็น The Best Place for First Date หรือที่ที่ดีที่สุดสำหรับเดตแรก เห็นแล้วประทับใจค่ะ ที่เดตแรกนั้นดูน่ารักมีสไตล์ ไม่ใช่เพียงแค่รับประทานข้าวดูหนังตามปกติ

ในเมืองไทยนั้น หนูดีเพิ่งได้ไปเยี่ยมชมหอ “นิทรรศน์รัตนโกสินทร์” มา แล้วประทับใจมาก จริงๆ แล้วไปอัดรายการ “เปิดโลกเปิดเล่ม” ที่หนูดีเป็นพิธีกรมาค่ะ (ออกอากาศวันอาทิตย์ ช่องไทยพีบีเอส เวลา 10.30 น.) เพราะที่นั่ มีห้องสมุดอยู่ด้วย แถมมีเน็ตให้ใช้ฟรีอีกต่างหาก แต่ส่วนที่เป็นพิพิธภัณฑ์สิคะ น่าประทับใจจริงๆ หนูดีเองขับรถผ่านไปมาหลายรอบ ก็ยังไม่รู้เลยว่าคนนอกเข้าไปได้ ถ้าไม่ได้ไปอัดรายการ ก็คงพลาดไปอีกนาน รู้แล้วเลยต้องรีบมาบอกแฟนคอลัมน์ให้ลองไปกัน เพราะสนุกมากๆ มีทั้งที่เล่น ที่ถ่ายภาพ โดยเฉพาะภาพโบราณๆ เล่นเอา Instagram หนูดีในวันนั้นมีภาพกระหน่ำเลยทีเดียว สวยไปทุกมุมค่ะ อาคารนี้สีเหลือง ตั้งอยู่ติดกับโลหะปราสาท ถ้าขับรถมาจะเห็นชื่อพิพิธภัณฑ์เด่นเป็นสง่าบนตึกเหลืองเลยค่ะ

ในอาคารขนาดสี่ชั้นนี้ มีเรื่องราวของกรุงรัตนโกสินทร์ เมืองหลวงของเราครบตั้งแต่เริ่มสร้างเมือง มาจนถึงปัจจุบัน ตอนแรกหนูดีฟังก็ไม่ทึ่ง แหม ก็พวกเราทราบดีอยู่แล้วจากหนังสือเรียนว่า อะไรเป็นอะไร แบบนี้มีไว้ให้ฝรั่งดูรึเปล่าก็ไม่รู้ แต่พอไปจริงๆ ต้องขอบอกว่า หนูดีคาดผิดไปมาก เพราะว่าวิธีการนำเสนอนั้นเพลินสุดๆ ห้องที่หนูดีชอบที่สุด คือ ห้องนั่งเรือ ที่เราจะเข้าไปในห้องมืดๆ แล้วลงไปในเรือ ได้นั่งฟังเพลงยาวหนุ่มๆ โบราณจีบสาวไป ดูบรรยากาศสมัยคนไทยยังอยู่ริมคลอง แล้วพอเรือแล่นมาอีกห้อง เรือก็จะเปลี่ยนเป็นรถราง เก๋จริงๆ แล้วเราก็จะได้เห็นการเกิดขึ้นของไฟฟ้า เสาโทรเลข ฯลฯ พอจบ เราเดินลงจากรถราง มีคนมาสั่นกระดิ่งรับด้วย ก็เข้าสู่ห้องที่มีร้านรวงโบราณแสดงไว้เหมือนสมัยนั้นจริงๆ มีร้านบดยา มีร้านฝรั่ง มีธนาคารแห่งแรกของประเทศไทยที่มีหน้าเคาน์เตอร์สมัยนั้น มีร้านขายไปรษณียบัตรที่เราซื้อได้ 20 บาท และส่งได้จริงๆ ในนั้นเลยด้วย เพราะมีทั้งตู้ไปรษณีย์แดง และบุรุษไปรษณีย์รออยู่ด้วยเครื่องแบบโบราณน่ารักมากๆ แต่ยังไม่จบแค่นั้นค่ะ เราจะต้องมุดผ่าน “หลุมหลบภัย” มีเสียงหวอ เพื่อแสดงถึงช่วงสงคราม และพอมุดผ่านไป เราก็เข้าสู่ยุคหลังสงคราม ที่มีการเต้นลีลาศ มีสาวๆ ผมทรงสวอน มีร้านทำผมโบราณ ชื่อร้านลมโชย มีร้านตัดเสื้อโบราณยุคคุณแม่ มีโรงหนัง มีร้านกาแฟหลังวัง ฯลฯ ทุกอย่างทำจำลองไว้คล้ายจริง แต่เก๋ไก๋ด้วยกิมมิค ถ่ายรูปได้ มีทรงผมให้เลือกได้ในรูป และยังถ่ายหน้าปกนิตยสารโบราณได้อีกด้วย หนูดีเองก็ถ่ายมาหนึ่งปกด้วยความตื่นเต้น นี่เพียงแค่ห้องเดียวนะคะ ยังมีห้องอื่นๆ ให้สนุกอีกมาก แถมบนดาดฟ้ายังมีร้านกาแฟที่มองมุมสูงเห็นแทบทั้งกรุงเทพฯ และเป็นมุมที่เห็นโลหะปราสาทได้สวยที่สุดจริงๆ หนูดีว่า ที่นี่น่าจะเหมาะกับ “เดตแรก” ของหลายๆ คนทีเดียวค่ะ เดินเล่นกันจนเหนื่อยแล้ว ก็มาจบที่ร้านกาแฟบนยอดตึก โรแมนติกน่าดู เสียดายวันนั้นหนูดีไปทำงานอัดรายการตลอดวัน แต่ก็ฝันหวานเล่นๆ นึกย้อนไปสมัยเป็นวัยรุ่น ถ้าได้มาเดตแบบนี้ คงประทับใจไปนาน แถมมีภาพมากมายไว้ดูเล่นอีกด้วย

ตอนที่ไปเที่ยวซานฟรานซิสโกหนล่าสุดนั้น หนูดีได้ไป Academy of Sciences ซึ่งเป็นคล้ายพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ แต่มีสัตว์จริงๆ ทั้งปลาทะเล เพนกวิน นกกระจอกเทศ ฯลฯ ให้เราได้เห็น รวมถึงสัตว์เมืองร้อนอีกชุดใหญ่ ทั้งผีเสื้อ กบ นก ตุ๊กแก ฯลฯ ทำเอาฝรั่งร้อง Oh My God กันเป็นระยะๆ แต่สาวไทยแบบหนูดี ฮืออออ เห็นตุ๊กแกแล้วถอยเลย ไปมุงกันได้ไง แบบนี้ไต่ฝาบ้านฉันไม่รู้กี่ตัว เห็นแล้วสยอง อยากจับมาขายพิพิธภัณฑ์ให้รู้แล้วรู้รอด แต่อย่างไรก็ตาม ณ พิพิธภัณฑ์นี้ มีกิจกรรม “นอนค้างกับนกเพนกวิน” โดยเดือนละครั้ง พิพิธภัณฑ์จะเปิดตลอดคืน ให้เด็กๆ มานอนค้างกับนกเพนกวินได้ มีกิจกรรม มีเกม และหลับไปในห้องนกเพนกวิน และปีละ 2 ครั้ง จะให้คนอายุเกิน 21 ปี มานอนค้างได้ด้วยค่ะ หนูดีเห็นแล้วยังอยากร่วมสนุกเลย

นอกจากนี้ สมัยอยู่บอสตัน หนูดีชอบไปเดิน MFA หรือ Museum of Fine Arts ก็พบว่าที่นั่นพ่อแม่สามารถไปรับ “กระเป๋าพ่อแม่” มาได้ โดยเป็นการขอยืม และในกระเป๋าจะมีบัตรกิจกรรมเตรียมไว้ให้ เช่น ให้ไปวาดภาพมัมมี่ในห้องมัมมี่ ให้ไปลอกลายในห้องศิลปะเอเซีย หรือตั้งคำถามเกี่ยวกับภาพวาดในยุคต่างๆ ซึ่งสิ่งนี้หนูดีคิดว่าพ่อแม่สามารถเตรียมได้ก่อนไปพิพิธภัณฑ์ด้วยตัวเอง เช่น เตรียมกระดาษ ดินสอสี ไปให้ลูกวาดภาพที่ได้แรงบันดาลใจมาจากในพิพิธภัณฑ์ หรือตั้งคำถามทายกันเล่น หรือให้ลองโพสท่าทางตามภาพที่เห็นบนผนัง ฯลฯ ทั้งหมดนี้เป็นการทำให้พิพิธภัณฑ์มีชีวิตขึ้นมา และไม่น่าเบื่อหน่ายเหมือนเป็นของแข็งๆ ที่วางไว้ตรงนั้น เพียงรอให้คนมาดูเท่านั้นเอง

ในเดือน ต.ค.นี้ มีหลายสถานที่ที่เราสามารถไปเยี่ยมชมได้ และหากเราเตรียมอุปกรณ์เพิ่มเติมไปเองแล้ว เราก็สามารถทำให้พิพิธภัณฑ์มีเสน่ห์ขึ้นมาในแบบเฉพาะตัวของเราเองได้อีกด้วยค่ะ ขอให้เที่ยวให้สนุกนะคะ