สุข เศร้า เหงา รัก ... ชีวิต 4 ฤดู

โดย...แหนง-ดู

หนังเล็กๆ เรียบๆ แต่เปี่ยมด้วยพลัง สามารถผลักเคลื่อนภายในให้หวั่นไหวรู้สึก ทั้งเศร้าลึกๆ เจืออ่อนหวานปนนุ่มนวลในที

นี่เป็นอีกหนึ่งชิ้นงานพิสูจน์ว่า ผู้กำกับชาวอังกฤษ ไมค์ ลีห์ ถนัดถนี่ในการนำเสนอเรื่องราวของผู้คนธรรมดาในแบบพิเศษ นำเสนอเรื่องของครอบครัวที่สะท้อนถึงสังคมและโลก

ผลงานลำดับถัดมาจาก Happy-Go-Lucky หนังที่เล่าเรื่องราวของ ป๊อปปี้ หญิงสาวธรรมดาที่มีทัศนคติในการใช้ชีวิตอันน่าทึ่ง ทุกวันของเธอผ่านไปโดยไม่มีอนาทรร้อนใจ เมื่อมาถึง Another Year ไมค์ ลีห์ เลือกนำเสนอภาพชีวิตใน 4 ฤดูของคนกลุ่มหนึ่ง

จิม บรอดเบนต์ และ รูธ ชีน รับบทเป็น ทอม และ เจอร์รี (ใครๆ ก็ล้อเลียนพวกเขาเรื่องชื่อ) คู่สามีภรรยาที่ครองสุขกันมานาน กระทั่งวัยล่วงเลยถึงปลายวัยกลางคน ทอมเป็นนักธรณีวิทยาผู้ร่าเริงอารมณ์ดี ส่วนเจอร์รี เป็นนักจิตวิทยาในศูนย์ให้บริการสุขภาพของอังกฤษ ผู้มีหัวใจอบอุ่น ทั้งสองมีบ้านน่าอยู่ ทุกวันดำเนินไปตามวิถีง่ายๆ สบายๆ เงียบสงบ จะมีกังวลอยู่บ้างก็เรื่อง โจ (โอลิเวอร์ มอลต์แมน) ลูกชาย (อารมณ์ดีเหมือนพ่อ) ที่ยังไม่เป็นฝั่งเป็นฝาเสียที

แวดล้อมคู่ชีวิตที่เปี่ยมสุขของทอมและเจอร์รี คือ เพื่อนและญาติผู้โดดเดี่ยวสิ้นหวัง บ้านของพวกเขาไม่ต่างกับเป็นที่พักพิงของวิญญาณ ซึ่งเจ็บปวดและหลงทาง ไม่ว่าจะเป็น เคน (ปีเตอร์ ไวต์) เพื่อนขี้เมาตัวอ้วนของทอม กับปัญหาที่แก้ไขไม่ได้ รวมถึง แมรี (เลสลีย์ แมนวิลล์) เลขาที่สำนักงานของเจอร์รี

แมรีเป็นม่ายสาวที่ใช้ชีวิตอยู่ลำพัง ภายนอกอาจจะดูแข็งแกร่ง ร่าเริงสดใส แต่ความจริงแล้วเธอต้องพึ่งพาเพื่อนๆ โดยเฉพาะทางจิตใจ (ตัวละครนี้เหมือนเป็นอีกภาคของป๊อปปี้ใน Happy-Go-Lucky พวกเธอขับรถได้แย่พอๆ กัน) เธอทิ้งความขมขื่นของตัวเองไปในแก้วไวน์วันแล้ววันเล่า เจอร์รีพยายามจับคู่ให้กับแมรีและเคน แต่ไม่ประสบความสำเร็จ แมรีกลับแสดงท่าทียื่นไมตรีให้กับโจ ซึ่งอายุน้อยกว่าเป็น 20 ปี เมื่อโจพาคนรักมาแนะนำให้ที่บ้านรู้จัก แมรีก็หยุดหัวเราะ

บ้านของทอมกับเจอร์รีเป็นเหมือนที่พักพิงของวิญญาณ ทั้งสองรับฟังเห็นอกเห็นใจ โดยไม่ตัดสิน แต่ ... ความเจ็บปวด ความวิตกกังวล ความโกรธเกรี้ยว และความทุกข์ของเพื่อนและญาติถูกนำมาปลดปล่อยที่บ้านของทอมกับเจอร์รี บางครั้งก็อาจจะมากเกินไป โดยเฉพาะแมรี ซึ่งไม่รู้จัก “เหยียบเบรก” กระทั่งกลายเป็น “เหยียบคันเร่ง” ให้ความอดทนของเจอร์รี ผู้แสนดีแทบจะวิ่งไปถึงขีดสุด

นักแสดงทำหน้าที่ได้ยอดเยี่ยมเหมือนกับเป็นตัวของตัวเองราวว่าไม่ได้แสดง รุ่นใหญ่ อิเมลดา สตอนตัน ปรากฏตัวสั้นๆ ในตอนต้นของหนังในบทของคนไข้ผู้มีปัญหาเรื่องการนอนหลับและอาการซึมเศร้า งานนี้นำเสนอแสดงความมั่นใจของผู้กำกับ ไมค์ ลีห์ ที่ไม่ต้องมีตัวเอกหล่อสวย ไม่ต้องมีฉากโรแมนติก ไม่ต้องมีบทตลก มีแต่บทพูดธรรมดายืดยาวเหมือนจะเลื่อนเปื้อนแต่มีจุดหมาย ทำให้หัวใจของคนดูเต้นแรง สะท้อนใจ และอาจนำมาสู่การเปลี่ยนแปลง

ครอบครัวและความสุขยังคงเป็นประเด็นที่ ไมค์ ลีห์ ให้ความสนใจนับตั้งแต่ Happy-Go-Lucky มาถึง Another Year กับเรื่องหลังนี้เขาบอกคนดูว่า ... ในขณะที่บางคนไล่ล่าหาความสุขจากภายนอก บางคนก็มีความสุขจากภายใน และแบ่งปันความสุขออกไป อยู่ที่ว่าจะเลือกเป็นแบบไหน

Another Year เป็นเสมือนแบบฝึกหัดชีวิต ซึ่งทำให้คนดูได้ทบทวนตัวเองอย่างเฉียบพลัน อาจส่งผลถึงกับไม่สบาย (ใจ) และซึมเศร้าหม่นหมองได้ ห้ามชมยามจิตตกหรือเมื่ออยู่ลำพังคนเดียว นี่เป็นหนังที่มีลายเซ็นพิเศษชนิดที่ลอกเลียนแบบไม่ได้จริงๆ