สิ่งเล็กๆ ที่เรียกว่า รัก และ โคลยา

โดย...แหนง-ดู

เมื่อ ฟรานตา ลูกา (ซเดเนค สเวียราค) นักเชลโลวัยกลางคนชาวเช็ก ตกงานจากวงออร์เคสตราประจำกรุงปราก เขาก็กลายมาเป็นสมาชิกวงดนตรีในพิธีศพ รวมทั้งรับซ่อมแซมป้ายหลุมศพ และสอนดนตรี ถึงอย่างนั้นเงินที่หาได้ก็ไม่เคยพอใช้ ทำให้เขาต้องเป็นหนี้สินก้อนโต

วันหนึ่งเพื่อนสัปเหร่อ (และเจ้าหนี้) ก็เสนองานค่าตอบแทนสูงมาให้ แม้ตอนแรกจะปฏิเสธแข็งขัน แต่สถานการณ์คับขันก็ผลักดันให้ ลูกา ตัดสินใจรับจ้างแต่งงานกับม่ายสาวลูกติดชาวรัสเซีย หลังงานแต่งผ่านไปไม่กี่ชั่วโมง ภรรยากำมะลอของลูกาก็หนีไปหาชู้ที่เยอรมนีตะวันตก ทิ้งลูกชายวัย 5 ขวบไว้กับป้า ไม่นานต่อมาป้าก็เสียชีวิตลง เจ้าหนู โคลยา (อันเดร คาลีมอน) จึงต้องมาอยู่ในการดูแลของพ่อเลี้ยง ทำให้คน 2 คนซึ่งไม่มีความเกี่ยวพันทางสายเลือด และไม่รู้จักมักคุ้นกันมาก่อนจำเป็นต้องมาใช้ชีวิตอยู่ร่วมกัน

ในมุมของ ลูกา หนุ่มโสดที่ระเริงรักกับหญิงมากหน้าหลายตา ผู้ซึ่งไม่เคยอยากมีครอบครัว ไม่รักสัตว์เลี้ยงและเด็กเล็ก โคลยา ทำให้ชีวิตของเขาต้องเปลี่ยนไป ความยุ่งยากในการอยู่ร่วมกันส่วนหนึ่งมาจากต่างคนต่างไม่เข้าใจภาษาของกันและกัน คำที่คล้ายคลึงและแตกต่างของภาษาเช็กและรัสเซียยิ่งทำให้เกิดการสับสน

ในปี 1988 ช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ประเทศเช็กโกสโลวาเกียตกอยู่ภายใต้เงื้อมเงาของสหภาพโซเวียต เมื่อเห็นว่าเช็กฯ คิดจะปลดแอกตัวเอง รัสเซียจึงส่งกองกำลังทหารมากำกับสำทับ คนเช็กส่วนใหญ่รู้สึกต่อต้านชาวรัสเซีย แม้ โคลยา จะเป็นเพียงเด็กตัวเล็กๆ แต่ ลูกา ก็ยังอดรู้สึกตะขิดตะขวงใจไม่ได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเจ้าหนูเกิดอาการแฮปปี้ดี๊ด๊าออกนอกหน้าทุกครั้งเมื่อเห็นทหารหรือธงชาติรัสเซีย

แต่วันเวลาที่ใช้ด้วยกันรวมทั้งเรื่องราวระหว่างพวกเขาทำให้ 2 คนมีความผูกพันกันขึ้นเรื่อยๆ ลูกา ถูกเจ้าหน้าที่รัฐสอบสวนเพราะสงสัยว่าเขาแต่งงานเพราะเงิน ส่วน โคลยา ก็จะถูกส่งตัวไปให้รัฐบาลรัสเซียดูแล และการปฏิวัติซึ่งเปลี่ยนให้เช็กกลายมาเป็นประเทศที่ปกครองด้วยระบอบประชาธิปไตยในภายหลังก็กำลังคุกรุ่น ถึงทุกอย่างจะเกิดขึ้นในช่วงเวลาไม่นาน แต่ก็เปลี่ยนแปลงทุกสิ่งไปตลอดกาล

หนังเรื่องนี้คว้ารางวัลมาแล้วมากมายรวมถึงออสการ์และลูกโลกทองคำในสาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยม โครงเรื่องนั้นค่อนข้างจะเคยคุ้น เพราะมีหลายเรื่องเคยนำเสนอในท่วงทำนองเดียวกันนี้มาก่อน แต่ก็ไม่น่าเบื่อหรือรู้สึกซ้ำซาก

Kolya สามารถเป็นขวัญใจของคนดูหนังเด็กได้ง่ายๆ แต่นักดูหนังที่ชื่นชอบงานซึ่งมีประเด็นการเมืองและสังคมมาผสมก็น่าจะสนุกสนานไปกับเรื่องนี้ได้ไม่ยากเย็นเช่นกัน

เรื่องราวดำเนินไปแบบเรียบง่าย Kolya ไม่ยัดเยียดอารมณ์อ่อนไหวซาบซึ้งเข้ามามากเกินไป เป็นหนัง “ฟีลกู๊ด” ที่ใช้ภาพสื่อความหมายโดยไม่ต้องมีคำพูดอธิบายให้มากควร ภาพของกรุงปรากซึ่งปรากฏบนจอนั้นงดงามและเชิญชวนให้ไปสัมผัส เคล้าคลอด้วยดนตรีไพเราะน่าประทับใจ

นักแสดงอย่าง ซเดเนค สเวียราค (พ่อของผู้กำกับ) เป็นคนแก่ที่หล่อเหลาและทรงเสน่ห์คล้ายกับ ฌอน คอนเนอรี ส่วนดาราตัวเล็ก อันเดร คาลีมอน นั้นก็น่ารักสุดใจ ใครชอบเด็กก็จะตกหลุมเขาง่ายๆ แค่มองเห็นดวงตากลมโตอันแสนเศร้าคู่นั้น

ชั่วโมงเศษๆ ผ่านไป สิ่งหนึ่งที่เราเรียนรู้ได้จาก Kolya คือ ความรักเป็นเรื่องสากลซึ่งข้ามพ้นความแตกต่างทั้งปวงไม่ว่าจะเชื้อชาติ ศาสนา ลัทธิความเชื่อ ภาษา หรือวัย ..