Big Cleaning Day (2)

โดย...วิฑูรย์ สิมะโชคดี ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม

ขณะนี้น้ำในหลายนิคมอุตสาหกรรมได้ลดระดับลงจนบางแห่งแห้งถึงพื้นแล้ว ภาวะวิกฤตต่างๆ จึงเริ่มคลี่คลายลง ทุกฝ่ายกำลังเร่งฟื้นฟูกิจการตามขั้นตอนต่างๆ เพื่อจะได้สามารถผลิตได้ตามปกติ

Big Cleaning Day จึงถือเป็นกิจกรรมที่สำคัญกิจกรรมหนึ่งของนิคมอุตสาหกรรมต่างๆ ที่ถูกน้ำท่วม เปรียบเสมือนการประกาศให้รับรู้ว่าทุกอย่างกำลังจะฟื้นตัว (เริ่มนับหนึ่ง) และทุกอย่างก็จะเข้าสู่ภาวะปกติในเร็ววันนี้

ดังนั้น Big Cleaning Day นอกจากจะเป็นวันเริ่มต้นทำความสะอาดครั้งใหญ่ครั้งแรกแล้ว ยังเป็นจุดเริ่มต้นของความสมัครสามัคคีของทุกหมู่เหล่า โดยเฉพาะผู้คนที่มาร่วมด้วยช่วยกันแบบ “จิตอาสา” เพื่อส่วนรวม

จากประสบการณ์ที่ทำ 5ส. มาหลายแห่ง ผู้เขียนพบว่า หนึ่งในกิจกรรมที่สำคัญของ Big Cleaning Day คือ “5 ส. ตัวแรก” คือ การสะสาง หรือการทิ้งของให้เป็น

เราสามารถทิ้งสิ่งของที่ไม่จำเป็นได้มากกว่าครึ่งหนึ่งของสมบัติที่เรามีอยู่ เพราะสิ่งของที่เก็บสะสมไว้นั้น หลายๆ อย่างแทบจะไม่มีประโยชน์อะไรเลย หรือตั้งแต่ซื้อมาหรือได้มายังไม่มีโอกาสได้ใช้งานเลย มีแต่เก็บไว้เปลืองเนื้อที่ใช้สอย หรือรกรุงรังเปล่าๆ

 

ยิ่งเวลาผ่านไป สิ่งของหลายอย่างหมดอายุก็ผุกร่อน หรือไร้ค่าตามกาลเวลาที่ผ่านเลย

การทิ้งของได้ก็ต้องอาศัย “ความกล้าหาญ” มากพอสมควร การทิ้งของได้จะทำให้นิสัย “เผื่อ” หมดไปด้วย เช่น เผื่อไว้ก่อน เก็บไว้ก่อน ซื้อไว้ก่อน เผื่อขาดหรือสำรองไว้ก่อน เป็นต้น เมื่อทิ้งสิ่งของที่ไร้ค่า หรือสิ่งของที่ไม่จำเป็นต้องใช้ได้ นานวันไปเราก็จะเกิดนิสัยที่เลือกเก็บและซื้อของเท่าที่จำเป็นจะต้องใช้งานเท่านั้น จึงเป็นการประหยัดต้นทุนค่าเช่าพื้นที่ หรือโกดังเก็บของได้ด้วย

หลังจากทิ้งของได้แล้ว ก็จะเกิดพื้นที่ว่างโล่ง เนื้อที่ใช้สอยเพิ่มขึ้น สถานที่ทำงานจะดูโปร่ง เราก็จะมี “ที่ว่าง” ตู้ว่าง ลิ้นชักว่าง พื้นที่ว่างเกิดขึ้น ซึ่งเพียงพอที่จะจัดเก็บ “ของจำเป็น” ต่อไป โดยไม่ต้องซื้อตู้ใหม่ โต๊ะใหม่ เช่าโกดังใหม่ เพื่อเก็บสิ่งของที่ไม่มีประโยชน์ หรือเก็บของที่ไม่จำเป็นต้องใช้งานอีกเลย

การทิ้งของที่ไม่จำเป็นให้หมดไป จะทำให้เราพบ “สภาพที่ทำงานใหม่” คือ พื้นที่ว่างโล่งและโปร่งสบายตามากขึ้น

จาก “สะสาง” แล้วก็ ตามด้วย “สะดวก”

ขั้นตอนหลังจากทิ้งสิ่งของที่ไม่จำเป็นไปหมดแล้ว ก็จะเหลือแต่ “ของจำเป็น” (ที่จะต้องหยิบใช้บ่อยๆ) เท่านั้น ซึ่งจะต้อง “ทำขั้นตอนที่สองของ 5 ส.” คือ เริ่มขั้นตอนของ “สะดวก” ต่อไป

ทุกคนเริ่มจัดเก็บ “ของจำเป็น” ให้เข้าที่ โดยยึดหลักการว่า “หายก็รู้ อยู่ก็เห็น ดูแล้วเป็นระเบียบงามตา”

 

สิ่งของทุกอย่างจะมีที่เก็บหรือที่ทางของมันเอง ดังนั้นสิ่งของอะไรจะเก็บที่ไหน ควรจะต้องมีที่เก็บวางแน่นอน ของที่เก็บอยู่ในตู้หรือกล่องก็ต้องเขียนป้ายบอกไว้อย่างชัดเจน เพื่อจะได้รู้ว่าในตู้หรือในกล่องนั้นๆ เก็บอะไรไว้บ้าง ปริมาณเท่าไร และจะต้องเก็บให้สะดวกต่อการหยิบใช้ได้ง่ายด้วย

เราจะต้องจัดวางโต๊ะเก้าอี้และจัดเก็บข้าวของอย่างเป็นระเบียบ เป็นแถว เป็นแนวตรงกัน ต้องทำการทาสีตีเส้น แบ่งเขตโต๊ะตู้หรือที่วางสิ่งของต่างๆ อย่างชัดเจนด้วย

แฟ้มเอกสารก็ควรจัดแบ่งแยกเป็นหมวดหมู่ชัดเจนด้วยสันสีต่างๆ และจะให้ดีก็ต้องทำ “แฟ้มเอกสารกลาง” (Central File) เป็นแฟ้มข้อมูลกลางเพื่อทุกคนสามารถใช้ร่วมกัน โดยไม่ต้องให้ต่างคนต่างเก็บให้เปลืองแฟ้มเปลืองตู้ส่วนตัว

ขั้นตอน “สะดวก” ยังต้องรวมถึงการเก็บสิ่งของอย่างปลอดภัยไม่ซ้อนสูงเกินไปจนโอนเอนเสี่ยงต่อการล้มทับ ของหนักวางข้างล่าง ของเบาวางข้างบน (ไม่ใช่หยิบวางของแล้วของตกใส่ใส่เท้าบาดเจ็บ)

จาก “สะสาง” “สะดวก” แล้วก็ ตามติดด้วย “สะอาด”

เมื่อทิ้งสิ่งของที่ไม่จำเป็นด้วยการทำ “สะสาง” และเก็บสิ่งของที่จำเป็นด้วยการทำ “สะดวก” แล้ว ก็ถึงเวลาทำ “ส. ตัวที่ 3” หรือการทำความ “สะอาด” ด้วยการปัดกวาดเช็ดถูโต๊ะ ตู้ หิ้ง ชั้น เครื่องจักร เครื่องมือ เป็นต้น ให้หมดคราบไคลหรือฝุ่นละออง เพื่อให้ดูสดใสใหม่เอี่ยมอยู่เสมอ

ขั้นตอนการทำความสะอาดนี้ ควรจะเน้นที่การทำสะอาดสิ่งต่างๆ ด้วยตัวเอง จะได้เกิดความรักความผูกพันกับสิ่งของเหล่านั้น

ไม่เชื่อลองถามคนที่ล้างรถด้วยตัวเอง หรือเช็ดถูเครื่องจักรด้วยตัวเองก็ได้ว่ารู้สึกอย่างไร ส่วนคนที่ให้คนอื่นเช็ดถูทำความสะอาดให้ ก็จะไม่ค่อยผูกพันกับของเหล่านั้น

ดังนั้น การทำ 3 ส. คือ สะสาง สะดวก และสะอาด อย่างต่อเนื่องเป็นขั้นตอนต่อกันไปแล้ว (ปกติจะรวมทำ 3 ส. พร้อมกันใน Big Cleaning Day) เราก็จะได้บ้าน หรือสถานที่ทำงานในสภาพที่ “มีแต่ของจำเป็นต้องใช้งาน ที่จัดวางอย่างเป็นระเบียบและปลอดภัย” เท่านั้น

ทั้งงานและกระบวนการผลิตก็จะมีประสิทธิภาพสูงขึ้นมากอย่างทันตาเห็น การเริ่มต้นด้วยการจัด “Big Cleaning Day” จึงสำคัญด้วยประการฉะนี้ เรื่องนี้ไม่ลองไม่รู้ ครับผม!