วิวัฒน์ ศัลยกำธร สู้น้ำเน่าด้วยระเบิดจุลินทรีย์

โดย...วรธาร ทัดแก้ว

เชื่อไหมว่าทะเล (ไทย) ที่กว้างใหญ่ไฟศาลมองสุดลูกหูลูกตา ผู้ชายร่างใหญ่ เสียงใหญ่ (ด้วย) ที่ชื่อ “วิวัฒน์ ศัลยกำธร” ประธานศูนย์กสิกรรมธรรมชาติ เคยไปฟื้นฟูมาแล้ว นับประสาอะไรกับน้ำเน่าเสียจากน้ำท่วมขังอันเนื่องมาจากปัญหาน้ำท่วมใหญ่คราวนี้ มีหรือที่หนึ่งในเจ้าตำรับอีเอ็มบอลที่ลูกศิษย์ลูกหาเรียกขานว่า “อาจารย์ยักษ์” จะพลาดได้

ใช่แล้ว...เรื่องการบำบัดน้ำเน่าเสียอาจารย์ยักษ์ได้คิดการณ์และเตรียมพื้นที่ที่จะทำการบำบัดฟื้นฟูไว้แล้วในคราวเปิดศูนย์ช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วมที่วัดชูจิตธรรมาราม อ.วังน้อย จ.พระนครศรีอยุธยา เมื่อวันที่ 9 ต.ค.ที่ผ่านมา โดยกำหนดพื้นที่คร่าวๆ 3 โซน คือ จ.พระนครศรีอยุธยา กำหนด 3 ตำบล รอบๆ วัดชูจิตธรรมาราม โซน 2 ได้แก่ รอยต่อระหว่างฉะเชิงเทรากับสมุทรปราการ และกรุงเทพฯ กับปทุมธานี แต่ยังไม่ได้ระบุว่าเป็นจุดไหนบ้าง

 

“เมื่อเกิดปัญหาน้ำท่วมย่อมมีเรื่องน้ำเน่าเสียจากภาวะน้ำท่วมขังตามมา ฉะนั้นการบำบัดน้ำเน่าเสียจึงเป็นเรื่องที่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องต้องช่วยกัน อยู่เฉยไม่ได้เพราะมันจะกลายเป็นแหล่งแพร่เชื้อโรค เราเองก็ทำแต่การทำของเราก็ทำเท่าที่ทำได้ คือ ตามกำลังทรัพย์และกำลังคน แต่ถ้าได้รับการสนับสนุนโดยเฉพาะทุนจากทางราชการหรือหน่วยงานต่างๆ เราก็พร้อมทำเต็มที่ แต่ตอนนี้คงทำเท่าที่ทำได้ไปก่อนดีกว่าไม่ทำอะไร” ประธานศูนย์กสิกรรมธรรมชาติ ยืนยัน

บำบัดด้วยวิถีชาวบ้าน

ประธานศูนย์กสิกรรมธรรมชาติ เล่าวิธีการในการบำบัดน้ำเน่าเสียว่า มีหลายวิธี บางวิธีก็ต้องใช้นักวิทยาศาสตร์ ใช้เครื่องไม้เครื่องมือหลายอย่างซึ่งชาวบ้านไม่ถนัด แต่ว่าการใช้อีเอ็มบอลถือเป็นวิธีการบำบัดตามวิถีของชาวบ้านที่ใครๆ ก็ทำเป็น ทำง่าย สะดวก ใช้ทุนไม่สูง แต่ก็ให้ประสิทธิภาพในการบำบัดน้ำเป็นอย่างดี

“มีหลายวิธีที่จะทำให้น้ำเสียเปลี่ยนแปรสภาพมาเป็นน้ำสะอาดได้ แต่การใช้อีเอ็มบอล หรือที่ผมเรียกว่าระเบิดจุลินทรีย์นั้น ไปโยนตามจุดที่มีน้ำท่วมขัง เป็นวิธีที่ใช้มาหลายชั่วโคตรและมีประสิทธิภาพในการบำบัดเป็นอย่างดี ทำก็ง่าย ชาวบ้านใครก็ทำเป็น ไม่ต้องใช้เครื่องไม้เครื่องมือเยอะ”

 

อาจารย์ยักษ์ กล่าวต่อว่า ในพื้นที่ 1,600 ตารางเมตร จะใช้ระเบิดจุลินทรีย์ประมาณ 400 ลูก หรือประมาณ 100 กิโลกรัม (1 กิโลกรัมจะอยู่ประมาณ 4 ลูก) เท่ากับชาวนาใส่ปุ๋ยอินทรีย์ชนิดเม็ด 2 กระสอบ ในนา 1 ไร่ โดยหนึ่งลูกสามารถบำบัดได้ในพื้นที่ 4 ตารางเมตร โดยขึ้นกับน้ำเน่ามากหรือน้อย ถ้าเน่าน้อย ลูกหนึ่งจะบำบัดได้ถึง 678 ตารางเมตร เน่ามากต้องเพิ่มก้อนจุลินทรีย์เข้าไปจะช่วยให้เห็นผลเร็วขึ้น

“ปกติในก้อนระเบิดจะมีจุลินทรีย์ปนอยู่ด้วย ทั้งยังมีแร่ธาตุต่างๆ เต็มไปหมด ซึ่งพวกมันจะไปกระตุ้นจุลินทรีย์ที่มีอยู่ใต้ดินในน้ำ ให้แตกขยายตัวขึ้น ซึ่งมวลจุลินทรีย์ที่อยู่ในน้ำนี่แหละจะช่วยผลิตออกซิเจน พอออกซิเจนละลายน้ำในปริมาณที่มากพอ เช่น 10 มิลลิกรัมต่อลิตรน้ำก็จะสะอาดขึ้น กลิ่นจะเริ่มหายเหม็น ทำให้พวกสัตว์หน้าเลนต่างๆ เช่น หนอนแดง ไรแดง ขยายตัวเร็วมาก มาช่วยย่อยสลายของเน่าเสียช่วย”

สูตรทำจุลินทรีย์ก้อนง่ายๆ

อาจารย์ยักษ์บอกสูตรในการทำว่า มีหลายสูตรมาก ส่วนตัวเริ่มทดลองทำตั้งแต่ปี 2526 พอปี 2541 ก็เริ่มการสอนและถ่ายทอดมาจนถึงปัจจุบัน แต่สูตรที่แนะนำง่ายๆ ประกอบด้วย ปุ๋ยหมักแห้ง น้ำหมักชีวภาพ ดินเลน และรำ ถ้าไม่มีรำใช้ 3 อย่างก็ได้ แต่ถ้าจะให้ประสิทธิภาพในการบำบัดดีต้องมีรำด้วย

 

ประธานศูนย์กสิกรรมธรรมชาติ เล่าต่อว่า ปุ๋ยหมักแห้งให้ใช้เศษวัชพืชมาผสมกับน้ำหมักชีวภาพให้มีความชื้นจนสามารถกำเป็นก้อนได้ หรือความชื้น 40 เปอร์เซ็นต์ หมักทิ้งไว้ 7 วัน ก็สามารถนำมาใช้ได้ ส่วนน้ำหมักชีวภาพ ให้ใช้พืชรสจืด 3 กิโลกรัม เช่น ผักบุ้ง ผักกระเฉด มาสับๆ แล้วใช้น้ำตาลทรายแดง หรือกากน้ำตาล 1 กิโลกรัม ผสมน้ำ 10 ลิตร ลงในถังพลาสติกที่มีฝาปิดแน่น แล้วใส่พืชลงไปปิดฝาทิ้งไว้ 3 เดือนก็เป็นแล้ว

“ส่วนดินเลนถ้าใช้บำบัดในพื้นที่น้ำจืดให้เอาดินตามท้องนาที่ไหนก็ได้ที่เป็นดินน้ำจืด ถ้าบำบัดในทะเลก็ใช้ดินเลนในทะเล ส่วนวิธีทำก็เพียงเอาทั้งหมดมาผสมกันด้วยการปั้นเป็นลูกกลมเท่ากำปั้น หรือจะทำเป็นแท่งสี่เหลี่ยม 2 นิ้ว คูณ 2 นิ้ว ก็ได้ แล้วนำไปตากในร่ม 2 วันก็แห้งแล้ว ระวังอย่าให้เปียกฝน แต่ก็ไม่ควรไปตากแดด เพราะจะทำให้ก้อนจุลินทรีย์แตกได้ ที่สำคัญจุลินทรีย์จะเข้าไปอยู่ในชีสสปอร์ไม่ทันก็จะมีปัญหาในการใช้งานได้”

อาจารย์ยักษ์ฝากบอกว่า แถวๆ บ้านใครที่มีน้ำท่วมขังและเกิดเน่าเสีย อย่ารีรอ ลองเอาวิธีนี้ไปใช้ดู รับรองว่าเห็นผลจริง บำบัดได้ทั้งน้ำและกลิ่น