ขอบคุณความทุกข์

ความเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เริ่มต้นเมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงพบกับคนแก่ คนเจ็บ คนตาย ซึ่งคนที่ทรงพบเหล่านี้ก็คือคนที่มีความทุกข์ ตกอยู่ในความทุกข์ และตายลงไปพร้อมกับความทุกข์ จากนั้นได้ทรงพบกับสมณะผู้สงบ เพียรอุทิศตนปฏิบัติสมณธรรมอย่างเข้มงวดกลางป่าดงพงพฤกษ์ ก็เพราะมีจุดมุ่งหมายใคร่จะ “พ้นทุกข์”

แต่ก็เพราะความทุกข์นี่เองที่ทำให้เจ้าชายสิทธัตถะทรงค้นพบหนทางแห่งการ “ดับทุกข์” ที่เรียกว่า “นิพพาน”

ในหลักสัจธรรมที่ทรงค้นพบชื่อ “อริยสัจสี่” จึงทรงประเมินค่าของความทุกข์เสียใหม่ว่า ความทุกข์นั้นเป็น “ความจริงอันประเสริฐ” (ทุกฺขํ อริยสจฺจํ)

ความทุกข์เป็นความจริงอันประเสริฐ เพราะตัวความทุกข์เองมีคุณสมบัติที่พร้อมจะคลี่คลายเป็นความสุข ในลักษณะความทุกข์อยู่ที่ไหน ความสุขก็อยู่ที่นั่นประการหนึ่ง และอีกประการหนึ่งก็เพราะความทุกข์สามารถเปลี่ยนเป็น “แรงบันดาลใจ” ให้ค้นพบความสุขที่ยิ่งใหญ่ ทั้งความสุขส่วนบุคคล ความสุขส่วนรวมระดับมนุษยชาติ และความสุขสูงสุดคือพระนิพพานอันเป็นสภาวะสิ้นทุกข์โดยสมบูรณ์

การที่มหาตมะ คานธี ถูกไล่ลงจากรถไฟชั้น 1 ซึ่งกำลังมุ่งไปยังกรุงโยฮันเนสเบิร์กในสภาพไม่คำนึงถึงมนุษยธรรม ทำให้ท่านค้นพบจุดเปลี่ยนแห่งชีวิต ถึงขนาดเคยกล่าวว่า “ทุกข์ที่สุด เท่ากับสร้างสรรค์ที่สุด”

จึงไม่ผิดแต่อย่างใดที่พระพุทธองค์ทรงประเมินค่าของความทุกข์ว่า “ทุกฺขํ อริยสจฺจํ” ความทุกข์นี้ช่างเป็นสิ่งที่ประเสริฐเสียจริงๆ