สหรัฐ-อิหร่านเดินหน้าสู่โดฮา แต่การเจรจายังไร้ความชัดเจน ข้อตกลงหยุดยิงเปราะบาง

ความพยายามฟื้นกระบวนการสันติภาพระหว่างสหรัฐและอิหร่านยังเผชิญความไม่แน่นอน หลังคณะผู้แทนของทั้งสองประเทศมีกำหนดเดินทางถึงกรุงโดฮา ประเทศกาตาร์ ในสัปดาห์นี้ แต่ฝ่ายอิหร่านยืนยันว่า ยังไม่มีการนัดหมายเจรจาโดยตรงกับสหรัฐ แม้เหตุโจมตีด้วยขีปนาวุธตอบโต้กันในช่วงสุดสัปดาห์จะยิ่งตอกย้ำถึงความเปราะบางของข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราวที่มีเป้าหมายยุติสงครามซึ่งยืดเยื้อมานานกว่า 4 เดือน

 

ทำเนียบขาวเปิดเผยว่า ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ส่ง จาเร็ด คุชเนอร์ บุตรเขย และ สตีฟ วิตคอฟฟ์ ผู้แทนพิเศษ เป็นหัวหน้าคณะเจรจาของสหรัฐ ขณะที่อิหร่านส่งคณะผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิคเดินทางไปยังกาตาร์เช่นกัน

 

อย่างไรก็ตาม เอสมาอิล บากาอี โฆษกกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน ยืนยันว่า การเดินทางของคณะผู้แทนอิหร่าน "ไม่มีความเกี่ยวข้องกับการเดินทางของฝ่ายสหรัฐ" พร้อมระบุชัดว่า "จะไม่มีการประชุมเจรจากับฝ่ายอเมริกันในทุกระดับในอีกไม่กี่วันข้างหน้า"

 

ข้อตกลงหยุดยิงยังเปราะบาง หลังต่างฝ่ายกล่าวหาละเมิดเงื่อนไข

 

ท่าทีที่ขัดแย้งกันของทั้งสองฝ่ายสะท้อนให้เห็นถึงความเปราะบางของข้อตกลงเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน ซึ่งช่วยระงับความขัดแย้งที่ส่งผลกระทบต่อการขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซ และกลายเป็นแรงกดดันทางการเมืองต่อประธานาธิบดีทรัมป์ก่อนการเลือกตั้งสมาชิกสภาคองเกรสในเดือนพฤศจิกายน

 

ภายใต้บันทึกความเข้าใจ 14 ข้อ ทั้งสองประเทศกำหนดกรอบเวลาอย่างน้อย 60 วัน เพื่อดำเนินการตามข้อตกลง ซึ่งครอบคลุมการขยายเวลาหยุดยิง การหารือเกี่ยวกับโครงการพลังงานนิวเคลียร์และการวิจัยของอิหร่าน การจัดการคลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูง รวมถึงการเจรจาสู่ข้อตกลงสันติภาพถาวร

 

อย่างไรก็ตาม ความคืบหน้ากลับเป็นไปอย่างล่าช้า โดยทั้งสองฝ่ายต่างกล่าวหาอีกฝ่ายว่าละเมิดเงื่อนไขที่ตกลงร่วมกัน

 

ช่องแคบฮอร์มุซยังเป็นศูนย์กลางความขัดแย้ง

 

หลังการโจมตีอิหร่านโดยสหรัฐและอิสราเอลเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเคยรองรับการขนส่งน้ำมันราว 20% ของโลก แทบหยุดชะงัก ส่งผลให้ราคาน้ำมันพุ่งทะลุ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล กระตุ้นแรงกดดันด้านเงินเฟ้อทั่วโลก

 

แม้อิหร่านตกลงอำนวยความสะดวกให้เรือบรรทุกน้ำมันและเรือพาณิชย์ผ่านช่องแคบได้อย่างปลอดภัยตามข้อตกลงล่าสุด แต่ภายหลังกลับประกาศว่าจะสกัดเรือที่ไม่ใช้เส้นทางเดินเรือที่ได้รับอนุมัติ พร้อมส่งสัญญาณว่าจะเรียกเก็บค่าธรรมเนียมการผ่านช่องแคบหลังครบกำหนด 60 วัน ซึ่งเป็นมาตรการที่ไม่เคยใช้ก่อนเกิดสงคราม และสร้างความไม่พอใจให้แก่รัฐบาลสหรัฐ

 

ในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา สหรัฐกล่าวหาอิหร่านว่าใช้ขีปนาวุธและโดรนโจมตีเรือพาณิชย์อย่างน้อย 2 ลำในช่องแคบฮอร์มุซ ก่อนที่สหรัฐจะโจมตีฐานทัพของอิหร่าน ขณะที่อิหร่านตอบโต้ด้วยการยิงขีปนาวุธและส่งโดรนโจมตีฐานทัพสหรัฐในคูเวตและบาห์เรน

 

อิหร่านเตรียมรับทรัพย์ 6 พันล้านดอลลาร์

 

ด้านประธานาธิบดี มาซูด เปเซชเคียน ของอิหร่าน เปิดเผยว่า ภายใต้ข้อตกลงล่าสุด เงินทรัพย์สินของอิหร่านที่ถูกอายัดไว้ในกาตาร์จำนวน 6,000 ล้านดอลลาร์ จากทั้งหมด 12,000 ล้านดอลลาร์ จะได้รับการปลดล็อกและโอนกลับประเทศ

 

ผู้นำอิหร่านระบุว่า บันทึกความเข้าใจดังกล่าว ซึ่งรวมถึงการผ่อนผันมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐต่อภาคน้ำมันและปิโตรเคมีของอิหร่าน ถือเป็น "ชัยชนะครั้งสำคัญของประชาชนอิหร่าน"

 

เจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านเปิดเผยเพิ่มเติมว่า ทั้งสองประเทศกำลังสรุปรายละเอียดทางเทคนิคขั้นสุดท้ายสำหรับการปล่อยเงินก้อนแรก 6,000 ล้านดอลลาร์ โดยจะทยอยโอนเป็น 2 งวด