อิหร่านกล่าวหาสหรัฐละเมิดข้อตกลงหยุดยิง ปมโจมตีใกล้ช่องแคบฮอร์มุซ

รัฐบาลอิหร่านกล่าวหาสหรัฐว่าได้ละเมิดข้อตกลงหยุดยิง หลังเปิดปฏิบัติการโจมตีพื้นที่ใกล้ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งพลังงานสำคัญของโลก อันอาจส่งผลกระทบต่อความพยายามยุติสงครามที่ยืดเยื้อมานานหลายเดือน

 

กระทรวงการต่างประเทศอิหร่านระบุเมื่อวันอังคารว่า การโจมตีของสหรัฐในจังหวัดฮอร์โมซกัน ทางตอนใต้ของประเทศ ถือเป็น “การละเมิดข้อตกลงหยุดยิงอย่างร้ายแรง” หลังมีรายงานเสียงระเบิดดังขึ้นในพื้นที่ช่วงเช้ามืดที่ผ่านมา ขณะที่ฝ่ายสหรัฐยืนยันว่าปฏิบัติการดังกล่าวเป็นการดำเนินการเชิงป้องกัน โดยมุ่งเป้าไปยังฐานยิงขีปนาวุธและเรือที่พยายามวางทุ่นระเบิดในพื้นที่

 

ด้านนายมาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ กล่าวว่า การเจรจาเพื่อยุติความขัดแย้งอาจต้องใช้เวลา “อีกไม่กี่วัน” แม้ก่อนหน้านี้ทั้งสองฝ่ายส่งสัญญาณว่ามีความคืบหน้าในการจัดทำข้อตกลงเบื้องต้น ซึ่งจะนำไปสู่การยุติการสู้รบและเปิดเส้นทางเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง

 

ข้อตกลงระยะแรกดังกล่าวจะเปิดกรอบเวลา 60 วันสำหรับการเจรจาประเด็นที่ซับซ้อนยิ่งขึ้น รวมถึงโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน ขณะที่สื่ออิหร่านรายงานว่า คณะเจรจาของเตหะรานพยายามผลักดันให้มีการปลดล็อกทรัพย์สินอิหร่านมูลค่าหลายหมื่นล้านดอลลาร์ที่ถูกอายัดในต่างประเทศรวมอยู่ในบันทึกความเข้าใจด้วย

 

หลังการโจมตีของสหรัฐ นายรูบิโอกล่าวระหว่างเดินทางในประเทศอินเดียว่า ช่องแคบฮอร์มุซจำเป็นต้องเปิดให้การเดินเรือดำเนินต่อไป “ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง”

 

สงครามครั้งนี้เริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ หลังสหรัฐและอิสราเอลเปิดปฏิบัติการโจมตีอิหร่าน ส่งผลให้เกิดแรงสั่นสะเทือนครั้งใหญ่ต่อตลาดพลังงานโลก และทำให้ต้นทุนเชื้อเพลิง ปุ๋ย และอาหารปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

 

ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งปกติรองรับการขนส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติเหลวราวหนึ่งในห้าของโลก มีปริมาณการเดินเรือลดลงอย่างมากนับตั้งแต่สงครามปะทุ โดยกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามของอิหร่านระบุว่า ในช่วง 24 ชั่วโมงที่ผ่านมา มีเรือบรรทุกน้ำมันและเรือพาณิชย์อย่างน้อย 25 ลำได้รับอนุญาตให้ผ่านช่องแคบดังกล่าว

 

สถานการณ์ความตึงเครียดส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ในตลาดโลกพุ่งขึ้นราว 3.5% แตะระดับประมาณ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลอีกครั้ง

 

ขณะเดียวกัน กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามประกาศสงวนสิทธิ์ในการตอบโต้การโจมตีของสหรัฐ พร้อมอ้างว่าสามารถยิงโดรนสหรัฐตกได้ 1 ลำ และเปิดฉากยิงใส่โดรนอีกลำรวมถึงเครื่องบินขับไล่ที่รุกล้ำน่านฟ้าอิหร่านเหนืออ่าวเปอร์เซีย

 

ด้านอยาตอลเลาะห์ โมจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน กล่าวผ่านช่องเทเลแกรมในโอกาสพิธีฮัจญ์ประจำปีว่า “จากนี้ไป คำขวัญ ‘ความตายจงมีแด่อเมริกา’ และ ‘ความตายจงมีแด่อิสราเอล’ จะเป็นคำขวัญของประชาชาติอิสลามและผู้ถูกกดขี่ทั่วโลก”

 

ก่อนหน้านี้ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐ เคยอ้างถึงถ้อยคำดังกล่าวเพื่อใช้สนับสนุนปฏิบัติการทางทหารต่ออิหร่าน

 

สื่ออิหร่านยังรายงานว่า นายโมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลีบาฟ หัวหน้าคณะเจรจาของอิหร่าน เดินทางกลับจากกาตาร์หลังผลักดันข้อเรียกร้องให้อิหร่านได้รับการปลดล็อกเงินทุนที่ถูกอายัดราว 24,000 ล้านดอลลาร์ ซึ่งถูกมองว่าเป็นประเด็นสำคัญสุดท้ายก่อนบรรลุข้อตกลงเบื้องต้น

 

นอกจากนั้น อิหร่านยังต้องการให้มีการยุติความขัดแย้งในเลบานอน ซึ่งแม้จะมีข้อตกลงหยุดยิงตั้งแต่กลางเดือนเมษายน แต่การปะทะระหว่างอิสราเอลกับกลุ่มเฮซบอลเลาะห์ที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่านยังดำเนินต่อเนื่อง

 

นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอล กล่าวว่า กองทัพอิสราเอลกำลัง “ยกระดับปฏิบัติการในเลบานอน” และมีการส่งกำลังจำนวนมากเข้าพื้นที่

 

แหล่งข่าวอิหร่านระบุว่า ข้อตกลงเบื้องต้นจะกำหนดกรอบเวลา 30 วันสำหรับการยุติการสู้รบในทุกแนวรบ ฟื้นฟูการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ และอาจรวมถึงมาตรการผ่อนคลายทางการเงินบางส่วน ก่อนเข้าสู่การเจรจาระยะที่สองเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

ประธานาธิบดีทรัมป์ย้ำว่า เป้าหมายสำคัญของสหรัฐคือการป้องกันไม่ให้อิหร่านพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์จากยูเรเนียมเสริมสมรรถนะระดับสูง แม้อิหร่านจะปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าวมาโดยตลอด

 

นอกจากนี้ ทรัมป์ยังใช้วิกฤตครั้งนี้กดดันให้ประเทศอาหรับและมุสลิมมากขึ้น รวมถึงซาอุดีอาระเบีย เข้าร่วม “ข้อตกลงอับราฮัม” ที่มุ่งฟื้นความสัมพันธ์กับอิสราเอล อย่างไรก็ตาม ซาอุดีอาระเบียยืนยันว่าจะไม่เข้าร่วม หากไม่มีแผนจัดตั้งรัฐปาเลสไตน์ที่ชัดเจน

 

รายงานระบุว่า ความขัดแย้งในภูมิภาคครั้งนี้คร่าชีวิตผู้คนไปแล้วหลายพันราย โดยส่วนใหญ่อยู่ในเลบานอนและอิหร่าน ขณะที่องค์กรติดตามอินเทอร์เน็ต NetBlocks เปิดเผยว่า ระบบสื่อสารอินเทอร์เน็ตภายในอิหร่านเริ่มกลับมาใช้งานได้บางส่วน หลังถูกตัดขาดนานเกือบ 90 วัน