19 ชาติ WTO ผนึกกำลังงดเก็บภาษีอีคอมเมิร์ซ หลังเผชิญทางตันในที่ประชุมใหญ่

องค์การการค้าโลก (WTO) เผชิญแรงกดดันครั้งใหม่ต่อบทบาทในการกำหนดกติกาการค้าโลก หลัง 19 ประเทศสมาชิก นำโดยสหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ สิงคโปร์ และออสเตรเลีย ประกาศจัดตั้งข้อตกลงร่วมกันเพื่อ “ไม่จัดเก็บภาษีอากรต่อธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์” ภายหลังการเจรจาในกรอบ WTO ไม่สามารถหาฉันทามติร่วมกันได้

 

เอกสารที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม ระบุว่า ข้อตกลงดังกล่าวจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 8 พฤษภาคม เป็นต้นไป โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้าง “ความแน่นอนและคาดการณ์ได้” ให้แก่ภาคธุรกิจและผู้บริโภค ท่ามกลางภาวะที่ข้อตกลงพหุภาคีเดิมของ WTO สิ้นสุดลงโดยไม่มีการต่ออายุ

 

ความเคลื่อนไหวครั้งนี้เกิดขึ้นหลังบราซิลยังคงคัดค้านการขยายอายุ “ข้อตกลงพักการจัดเก็บภาษีอีคอมเมิร์ซ” ออกไปอีก 4 ปี ระหว่างการประชุม WTO ที่นครเจนีวา แม้ว่าตุรกี ซึ่งเคยคัดค้านก่อนหน้านี้ จะเปลี่ยนท่าทีและถอนการคัดค้านแล้วก็ตาม

 

ข้อตกลงพักการจัดเก็บภาษีดังกล่าวเริ่มใช้มาตั้งแต่ปี 1998 และได้รับการต่ออายุมาโดยตลอด ครอบคลุมการส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ข้ามพรมแดน เช่น การสตรีมเพลงและภาพยนตร์ การดาวน์โหลดซอฟต์แวร์ และบริการดิจิทัลต่าง ๆ โดยห้ามประเทศสมาชิกเรียกเก็บภาษีศุลกากรจากกิจกรรมเหล่านี้

 

ประเทศที่มีเศรษฐกิจดิจิทัลขนาดใหญ่ เช่น สหรัฐฯ สหภาพยุโรป แคนาดา และญี่ปุ่น มองว่ามาตรการดังกล่าวมีความสำคัญต่อเสถียรภาพของการค้าดิจิทัลโลก และผลักดันให้มีผลถาวร ขณะที่บางประเทศกำลังพัฒนาแสดงความกังวลว่า การยกเว้นภาษีอาจทำให้สูญเสียรายได้ของรัฐในระยะยาว

 

เอกสารข้อตกลงล่าสุดยังเปิดทางให้สมาชิก WTO ประเทศอื่นเข้าร่วมในอนาคต พร้อมแสดงความผิดหวังต่อการที่ WTO ไม่สามารถรักษาฉันทามติร่วมกันไว้ได้

 

นางซาบีนา ซิโอฟู ผู้บริหารด้านนโยบายระหว่างประเทศของ techUK ซึ่งเป็นสมาคมอุตสาหกรรมเทคโนโลยีในสหราชอาณาจักร กล่าวว่า ความล้มเหลวในการรักษาข้อตกลงที่ได้รับการสนับสนุนมาอย่างยาวนาน กำลังตั้งคำถามสำคัญต่อ “ความเกี่ยวข้องและบทบาท” ของ WTO ในระบบการค้าโลกยุคดิจิทัล

 

ด้านนายจอห์น เดนตัน เลขาธิการหอการค้านานาชาติ (ICC) ระบุว่า ข้อตกลงของ 19 ประเทศถือเป็น “ทางออกชั่วคราวที่จำเป็น” แต่ไม่สามารถทดแทนข้อตกลงระดับโลกภายใต้ WTO ได้ พร้อมเรียกร้องให้ประเทศสมาชิกกลับมาเจรจาเพื่อฟื้นฟูฉันทามติร่วมกันอีกครั้ง

 

ขณะที่นายโจเซฟ บาร์ลูน เอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำ WTO กล่าวว่า สหรัฐฯ ไม่อาจรอให้สมาชิกทั้ง 166 ประเทศเห็นพ้องในทุกประเด็น ก่อนเดินหน้ามาตรการที่ตอบสนองต่อความต้องการของภาคธุรกิจและเศรษฐกิจดิจิทัล

 

การแยกตัวจัดตั้งข้อตกลงเฉพาะกลุ่มครั้งนี้ สะท้อนแนวโน้มใหม่ของระบบการค้าโลก ที่ประเทศเศรษฐกิจขนาดใหญ่เริ่มหันไปใช้ “ข้อตกลงพหุภาคีแบบจำกัดวง” มากขึ้น ท่ามกลางความยากลำบากในการสร้างฉันทามติระดับโลกภายใต้ WTO ซึ่งกำลังเผชิญความท้าทายด้านบทบาทและประสิทธิภาพอย่างต่อเนื่อง