งานจ๋าอยู่ไหน

ในยุคที่การศึกษากว้างไกลจนสามารถขยายเครือข่ายการเรียนการสอนออกไปยังพื้นที่ห่างไกล

ส่งผลให้นิสิตจบใหม่ระดับปริญญาตรีและโทของจีนเพิ่มขึ้นอย่างเห็นเด่นชัด ทั้งนี้ยังมีการแบ่งภาควิชาออกเป็นแขนงย่อยๆ เพื่อเพิ่มความเข้มข้นด้านความรู้เฉพาะทางให้แก่นักศึกษามากขึ้น เตรียมความพร้อมสำหรับการนำไปปฏิบัติจริงในชีวิตทำงาน แต่สิ่งที่นักศึกษาจบใหม่เหล่านี้ต้องเผชิญคือ การแข่งขันกันอย่างดุเดือดในตลาดแรงงาน อันเป็นผลจากปริมาณนักศึกษาจบใหม่ที่มีอยู่มากโขในแต่ละปี แค่เห็นภาพตลาดนัดแรงงานของจีนที่คนยืนต่อแถวรอรับใบสมัครงานกันยั้วเยี้ยเต็มไปหมด ก็พอจะเดาสภาพจิตใจที่เต็มไปด้วยแรงกดดันของคนกลุ่มนี้ออกว่าเป็นอย่างไร

เราลองไปดูสภาพตลาดแรงงานของประเทศที่ขึ้นแท่นเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจของโลกแห่งนี้กัน ว่าจะประสบกับภาวะหางานยากเหมือนกับนานาประเทศหรือไม่

มองจากภาพรวมทางเศรษฐกิจ อาจทำให้หลายคนเข้าใจว่า ดินแดนที่มีการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจอันดับต้นๆ ของโลกแห่งนี้ น่าจะมีตำแหน่งงานล้นตลาด แต่ในความเป็นจริงแล้ว เด็กจบใหม่ก็ประสบความยากลำบากในการหางานอันเป็นผลจากปัจจัยหลายประการ เช่น ปริมาณนักศึกษาจบใหม่ในแต่ละปีที่ทะลักเข้าสู่ตลาดแรงงาน เงื่อนไขด้านรายได้แรกเข้าที่คุยกันไม่ลงตัว การแห่กันไปสมัครงานตามเมืองใหญ่ๆ และบริษัทที่มีเงินทุนหนา เหตุปัจจัยที่หยิบยกมานี้ ไม่ว่าจะเกิดจากปัจจัยภายในหรือภายนอกก็ตาม ย่อมส่งผลให้จำนวนนักศึกษาจบใหม่ที่ไม่มีงานทำเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ จะเห็นว่า นักศึกษาปริญญาตรีเลือกที่จะศึกษาต่อในระดับปริญญาโทมากขึ้น เพราะอย่างน้อยก็ถือเป็นการเพิ่มพูนความรู้และไม่ต้องประสบกับภาวะว่างงาน

แม้ว่าการหางานตามเมืองใหญ่ๆ อย่างปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ กวางเจา จะมีการแข่งขันสูง แต่ก็ยังคงเป็นที่ปรารถนาของบรรดานักศึกษาจบใหม่ทุกรุ่น เนื่องจากมีโอกาสในการก้าวหน้ามาก ส่วนพื้นที่ที่การศึกษายังไม่ค่อยได้รับการพัฒนาอย่างมณฑลกานซู่และมณฑลชิงไห่ นักศึกษาจบใหม่มีจำนวนไม่มาก รายได้แรกเข้าทำงานไม่สูง ไม่ค่อยมีนักศึกษาต่างถิ่นไปหางานในพื้นที่เหล่านี้ การแข่งขันไม่สูง จึงเป็นแหล่งที่หางานได้ไม่ยากนัก แต่ก็มีน้อยคนนักที่เลือกไปทำงานยังพื้นที่ดังกล่าว

แน่นอนว่า การที่สถาบันการศึกษาผลิตบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถเฉพาะด้านออกสู่สังคม แต่คนเหล่านี้กลับไม่มีโอกาสนำความรู้ที่ร่ำเรียนมาไปใช้งานได้จริง ถือเป็นการสูญเสียทรัพยากรบุคคลที่มีบทบาทในการพัฒนาประเทศให้เจริญก้าวหน้า ดังนั้นปริมาณนักศึกษาว่างงานที่เพิ่มขึ้นทุกปี จึงกลายเป็นปัญหาที่หลายฝ่ายต่างร่วมมือกันหาแนวทางแก้ไข และเพิ่มโอกาสในการหางานด้วยวิธีต่างๆ นานา

ที่น่าสนใจคือ มีการจัดรายการทีวีที่มีเนื้อหาสาระในการรับสมัครงานล้วนๆ โดยเปิดเวทีให้แก่คนทุกเพศทุกวัยที่มีความประสงค์จะหางานที่มีรายได้ในระดับที่พึงพอใจ แต่จะสำเร็จหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับความสามารถในการแสดงออก ต่อหน้าฝ่ายบุคคลของบริษัทชั้นนำทั่วประเทศที่มาร่วมรายการ โดยจะเปิดโอกาสให้ผู้ร่วมรายการตอบข้อซักถาม การตอบปัญหาในแต่ละคำถามถือเป็นหัวใจสำคัญของการไขว่คว้าโอกาสในการทำงาน เพราะแสดงให้เห็นถึงปฏิภาณไหวพริบ ลักษณะนิสัยและบุคลิกท่าทางของผู้ร่วมรายการ หลังจากที่เสร็จสิ้นช่วงการตอบคำถามแล้ว บริษัทที่ประสงค์จะร่วมงานกับผู้ร่วมรายการจะนำเสนอตำแหน่งงานที่กำลังประกาศรับสมัครเพื่อประกอบการพิจารณาของผู้ร่วมรายการ

สำหรับผู้ร่วมรายการที่ได้รับการตอบรับจากบริษัทหลายแห่งในรายการ ยังมีโอกาสเลือกตำแหน่งงานตามที่ตนเองต้องการ และสามารถสอบถามรายละเอียดประกอบการตัดสินใจตำแหน่งงานที่เหมาะสมกับตนเองอีกด้วย ถือเป็นการจุดประกายความคิดในการแก้ไขภาวะการหางานยาก และได้รับการตอบรับจากสังคมเป็นอย่างดี

หลายคนเห็นว่า นักเรียนนอกที่ไปร่ำเรียนต่างแดน น่าจะมีภาษีในการหางานกว่านักศึกษาจบใหม่ในประเทศทั้งในระดับปริญญาตรีและปริญญาโท แต่ความจริงหาเป็นเช่นนั้นไม่ ผลการสำรวจนักเรียนนอกจบใหม่ พบว่า นอกเหนือจากความได้เปรียบด้านภาษาแล้ว ผลตอบแทนที่ได้รับดูเหมือนจะไม่ค่อยมีความแตกต่างกันเท่าใดนัก โดยเฉพาะนักศึกษาที่ไม่มีประสบการณ์ทำงานด้วยแล้ว ถือว่าแทบจะไม่มีข้อได้เปรียบเลย

ยิ่งในภาวะที่เศรษฐกิจโลกกำลังอยู่ในช่วงขาลง บรรดาฝ่ายบุคคลตามบริษัทต่างๆ กว่าร้อยละ 70 ของจีนแสดงความคิดเห็นว่า ไม่ประสงค์ที่จะมอบสิทธิพิเศษให้แก่นักเรียนนอก คนกลุ่มนี้ต้องผ่านมาตรฐานการสมัครงานตามเกณฑ์ปกติ ถึงกับมีบริษัทบางแห่งเห็นว่า ในกรณีที่มีนักศึกษาจบใหม่ในประเทศกับนักเรียนนอกที่มีเงื่อนไขการสมัครงานใกล้เคียงกัน ก็จะไม่ยึดเกณฑ์การสำเร็จการศึกษาจากต่างประเทศเป็นหลัก แต่จะพิจารณาประกอบกับคุณสมบัติอื่นๆ

สำหรับนักเรียนนอกที่มีประสบการณ์การทำงานหลายปีกลับมีโอกาสในการหางานที่ดีมาก คนกลุ่มนี้ถูกจัดอยู่ในส่วนยอดสุดของพีระมิดตลาดแรงงาน เพราะเป็นที่ต้องการของทั้งบริษัทที่ต้องการพนักงานเร่งด่วนและบริษัทชั้นนำของประเทศ ด้วยเห็นว่าเป็นหัวกะทิที่ช่วยขับเคลื่อนธุรกิจให้ก้าวไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว คนกลุ่มนี้จึงแตกต่างจากนักเรียนนอกที่ไม่มีประสบการณ์การทำงาน

ไม่เพียงจะเป็นที่จับจ้องของบริษัทดังๆ ของประเทศ แต่ยังเป็นที่ต้องการของบริษัทข้ามชาติอีกด้วย เงินเดือนไม่ต่ำกว่า 13 หมื่นหยวน (ราว 5 หมื่น1.5 แสนบาท) หรืออยู่ในระดับ 3 หมื่นหยวน (ราว 1.5 แสนบาท) ขึ้นไป แต่ก็มีการตั้งข้อสังเกตว่า กระแสการตอบรับคนกลุ่มนี้ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาค่อยๆ แผ่วลง อันเป็นผลจากมาตรฐานบุคลากรในประเทศได้รับการยกระดับให้ใกล้เคียงกับมาตรฐานสากลและมีบุคลากรต่างชาติหลั่งไหลเข้ามาทำงานในประเทศมากขึ้น

ภาวะการหางานยาก จนนำไปสู่ภาวะว่างงาน ย่อมบั่นทอนจิตใจของนักศึกษาจบใหม่และบ่อนทำลายความเจริญก้าวหน้าของประเทศ ถึงเวลาหรือยังที่ทุกฝ่ายควรหันหน้ามาร่วมมือกันแก้ไขปัญหาดังกล่าวกันอย่างจริงจัง