เป็นโสดทำไม?

การที่บรรดาคนหนุ่มสาวต่างครองตัวเป็นโสด ใช้ชีวิตอย่างอิสรเสรี ไม่มีพันธะและภาระรับผิดชอบ ถือเป็นเรื่องที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าเป็นปรากฏการณ์ทางสังคมที่เกิดจากปัจจัยแวดล้อมนานัปการ แม้แต่ประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลกอย่างจีนเอง ก็ประสบกับภาวะดังกล่าวเช่นกัน แต่ที่น่าแปลกก็คือ ตัวเลขของสาวจีนที่ยังไม่เป็นฝั่งเป็นฝามีแนวโน้มสูงขึ้นทุกวัน ทั้งๆ ที่ประชากรชายมีสัดส่วนมากกว่าหญิง ฟังแล้วหลายคนอาจไม่เชื่อว่าดินแดนที่ให้ความสำคัญกับเรื่องการแต่งงานเพื่อมีทายาทสืบสกุลแห่งนี้ จะปรากฏให้เห็นความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว จึงเกิดคำถามตามมาว่า “เหตุใดพวกเธอจึงไม่ตัดสินใจเข้าสู่ประตูวิวาห์ สร้างครอบครัวที่สมบูรณ์เฉกเช่นคนรุ่นก่อนกันนะ”

สาวโสด หรือเรียกกันในภาษาจีนว่า “เซิ่งหนี่ว์”  ถือเป็นศัพท์ใหม่ที่ทางกระทรวงศึกษาธิการจีนประกาศใช้เมื่อเดือน ส.ค. ปี ค.ศ. 2007 ที่ผ่านมา โดยให้คำจำกัดความว่าเป็นชื่อเรียกหญิงสาววัยเลข 3 ที่มีคุณสมบัติเพียบพร้อม ไม่ว่าจะเป็นระดับการศึกษา รายได้ สติปัญญาและรูปร่างหน้าตา แต่ด้วยความที่ตั้งเงื่อนไขในเรื่องความรักค่อนข้างสูง ทำให้พวกเธอหาคู่ชีวิตตามที่หมายมั่นปั้นมือไม่ได้ เลยครองตัวเป็นโสดนั่นเอง

ผู้หญิงกลุ่มนี้มักมีการศึกษาระดับปริญญาตรีขึ้นไป มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือนไม่ต่ำกว่า 5,000 หยวน (ราว 3 หมื่นบาท) พวกเธอคิดว่าเหตุผลสำคัญที่ทำให้ต้องใช้ชีวิตลำพังเพราะขาดโอกาสในการรู้จักเพื่อนต่างเพศ การตกเป็นฝ่ายรอคอยเพศตรงข้ามมาจีบ และการยึดมั่นในอุดมการณ์ด้านความรักมากเกินไป ขณะที่ฝ่ายชายกลับมองคนกลุ่มนี้ว่ามองแต่คนมีฐานะ คิดว่าจะต้องหาแฟนที่ดีกว่าที่เป็นอยู่และเข้าข่ายลัทธิสมบูรณ์แบบ พวกเธอจึงไม่ใช่ตัวเลือกของหนุ่มๆ ที่มีคุณสมบัติไม่ได้มาตรฐานตามที่ตั้งไว้ ผลก็คือ ประชากรสาวโสดในสังคมจีนค่อยๆ เพิ่มจำนวนขึ้นจนน่าตกใจ

ผลการสำรวจสาวโสดตามเมืองใหญ่ชี้ให้เห็นว่า คนกลุ่มนี้ไม่รู้สึกว่าการใช้ชีวิตเพียงลำพังเป็นเรื่องน่าเศร้า เพราะพวกเธอสามารถเลือกทำกิจกรรมอื่นๆ มากมาย ไม่ว่าจะเป็นโยคะ ฟิตเนส เล่นกีฬา ท่องเที่ยว ที่สำคัญไม่ได้ยี่หระกับคำว่า สาวโสด มากนัก โดยมากเกิดจากการเลือกเส้นทางเดินของตัวเอง อาจมีความเหงาคืบคลานเข้ามาในใจบ้าง แต่ก็เป็นบางช่วงเวลา

นับแต่เขตปกครองพิเศษฮ่องกงกลับคืนสู่อ้อมกอดของประเทศจีนในปี ค.ศ. 1997 ก็มีนักวิชาการบางคนออกมาวิเคราะห์ถึงแนวโน้มการแต่งงานของบรรดาสาวจีนไว้ว่า การปฏิรูปทางสังคมที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วตามเมืองใหญ่อย่างปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ กวางเจา เทียนจิน เป็นต้น จะส่งผลต่อจำนวนสาวโสดที่ประสบความสำเร็จในหน้าที่การงาน แต่มองข้ามเรื่องแต่งงานและชีวิตครอบครัว ยิ่งระดับการศึกษาสูงมากเท่าใด ก็ยิ่งหาคู่ยากขึ้นมากเท่านั้น ดูเหมือนว่าสิ่งที่นักวิชาการคาดการณ์จะเป็นภาพที่เด่นชัดขึ้นทุกขณะในปัจจุบัน

สมัยก่อน พอย่างเข้าวัย 20 ต้นๆ ก็พากันออกเรือนแล้ว พอยุคสมัยเปลี่ยนไป ความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันมากขึ้น การศึกษาของสาวจีนเริ่มสูงขึ้น อายุการแต่งงานก็เขยิบออกไปเรื่อยๆ ยิ่งเข้าใกล้เลข 3 แล้วแต่งงาน ถือว่าอยู่ในข่ายแต่งงานช้ามีลูกไม่ทันใช้ แต่มาในยุคนี้ สาวโสดที่อายุเลข 3 ขึ้นไปกลับพบเห็นได้ทั่วไป ถือเป็นเรื่องที่แสนจะธรรมดาและไม่ได้ผิดแปลกอะไร

เรื่องของเรื่องก็น่าเห็นใจอยู่ เพราะสาวจีนยุคใหม่ช่างเลือก มักมองหนุ่มๆ ที่มีฐานะร่ำรวยหรือมีฐานะดีกว่า ซ้ำยังพ่วงด้วยรายได้และหน้าที่การงานที่มั่นคง เงื่อนไขทำนองนี้นอกจากจะสร้างความหนักอกหนักใจให้แก่หนุ่มจีนแล้ว ยังกลายเป็นบ่อเกิดของปัญหาสังคมอีกรูปแบบหนึ่ง นั่นคือหนุ่มจีนจำนวนไม่น้อยยังครองตัวโสดเพราะแบกรับข้อเสนอของสาวๆ ไม่ไหว พูดง่ายๆ ว่าการจะเป็นเจ้าของบ้านสักหลังและรถสักคันไม่ใช่เรื่องง่าย ยิ่งถ้าเป็นมนุษย์เงินเดือนด้วยแล้ว กว่าจะผ่อนบ้านที่ราคาแพงหูฉีกก็ทำเอาหืดขึ้นคอเลยทีเดียว จึงมีการคาดการณ์ว่าในปี ค.ศ. 2020 จะมีหนุ่มจีนที่อยู่ในวัยแต่งงานแต่ยังครองตัวเป็นโสดมากถึง 24 ล้านคน แต่ถ้าเป็นตัวเลขของหนุ่มตามเมืองใหญ่ๆ จะตรงกันข้าม เพราะบรรดาสาวโสดจะมีจำนวนมากกว่า

เหตุผลก็ไม่มีอะไรมากไปกว่าชีวิตในชนบทแม้จะมีความยากลำบาก แต่ก็สามารถแต่งงานหาเลี้ยงครอบครัวได้ ถ้าเป็นคนในเมืองใหญ่คงไม่มีปัญญาหาเงินก้อนใหญ่ผ่อนบ้านผ่อนรถ แบกรับค่าใช้จ่ายจิปาถะในครอบครัว อีกอย่างหนุ่มจีนที่หัวเก่ายังคงความคิดในการเลือกภรรยาว่าจะต้องมีฐานะด้อยกว่า เพื่อสร้างความรู้สึกภาคภูมิใจให้แก่ตนเอง เมื่อความต้องการของคนสองคนไม่ตรงกัน ก้าวแรกของการศึกษาดูใจก็ไม่เกิด จึงไม่ต้องพูดถึงชีวิตคู่ที่ดูจะเลือนรางเหลือเกิน

หลายคนมองปรากฏการณ์ “สาวโสด” ว่าเป็นโรคที่เกิดจากความเจริญทางสังคมที่ชาวจีนกำลังประสบอยู่ในปัจจุบัน โดยเฉพาะหญิงสาวที่เกิดหลังทศวรรษที่ 80 ซึ่งเป็นช่วงหลังการประกาศนโยบายคุมกำเนิด คนกลุ่มนี้โดยมากมักเป็นลูกคนเดียว เกิดในครอบครัวที่มีฐานะ เป็นศูนย์กลางความรักของปู่ย่า ตายาย พ่อแม่ อยากได้อะไรก็มักไม่มีใครขัด ขณะเดียวกัน เติบโตอยู่ในยุคที่เครือข่ายอินเทอร์เน็ตและการสื่อสารก้าวไกล อัดแน่นไปด้วยข้อมูลข่าวสารและสาระบันเทิง ปัจจัยเหล่านี้ย่อมส่งผลต่อความคาดหวังในชีวิตภายภาคหน้าที่สวยหรู ผลก็คือ ก่อนจะถึงวัย 30 ก็ตั้งความหวังไว้ว่าคู่ชีวิตจะต้องเป็นอย่างนั้นอย่างนี้ ไม่เข้าเกณฑ์ก็ไม่เลือก แต่พอนึกได้อีกที อายุก็ปาเข้าไปเลข 3 แล้ว ถึงจะลดเงื่อนไขลงมาทีละนิด ทีละหน่อย ก็สายเกินการแล้ว

ความรักรูปแบบพี่สาวน้องชาย () จึงกลายเป็นกระแสที่ได้รับการตอบรับในสังคมจีนมากขึ้น อาจดูเป็นเรื่องที่ไม่น่าอภิรมย์นักในความคิดของคนหัวเก่าที่มองว่าเป็นเรื่องที่ไม่เหมาะไม่ควร ด้วยเหตุนี้ ความรักของคนกลุ่มนี้มักได้รับแรงกดดันจากครอบครัวของทั้งสองฝ่าย เพื่อนฝูง สายตาของคนรอบข้าง แม้แต่ฝ่ายหญิงเองก็เป็นกังวลว่าแก่ตัวไปสามีจะไม่รักเหมือนเดิม ทว่า สถิติของคู่แต่งงานที่เกิดจากความรักในรูปแบบดังกล่าวมีมากถึงร้อยละ 20 และหลายฝ่ายมองว่าเป็นทางออกที่ดีสำหรับการคลี่คลายสถานการณ์ที่สาวจีนครองตัวเป็นโสด ทั้งยังช่วยเปิดโอกาสให้สาววัยเลข 3 ขึ้นไปมีโอกาสได้ลิ้มลองชีวิตคู่มากขึ้นด้วย

นอกจากนี้ ยังมีการเพิ่มช่องทางให้บรรดาสาวๆ ได้เลือกคู่ผ่านรูปแบบรายการหาคู่ทางทีวี พวกเธอกล้าออกมาบอกรักหนุ่มโสดที่เป็นแขกรับเชิญอย่างตรงไปตรงมา เผยความรู้สึกในใจอย่างเปิดอก แต่จะสำเร็จหรือไม่ก็ขึ้นอยู่ที่ฝ่ายชาย ถือเป็นการแสดงออกทางความรักในสังคมจีนที่นับวันจะเปิดกว้างกว่าประเทศตะวันตกเสียอีก เสียงตอบรับจากบรรดาผู้ชมและจำนวนผู้สมัครเข้าร่วมรายการล้วนสะท้อนให้เห็นถึงปรารถนาของสาวจีนอย่างเห็นได้ชัด ที่สำคัญ ผู้หญิงที่เข้าร่วมรายการล้วนผ่านการคัดเลือกมาเป็นอย่างดี โดยมากมักเข้าข่ายสาวโสดที่เพียบพร้อมไปทุกอย่าง ขาดเพียงคู่ใจที่ดูเหมือนจะเป็นปัญหาใหญ่ในชีวิตเลยทีเดียว

ดูเหมือนว่าเรื่องราวของ “สาวโสด” จะกลายเป็นที่วิตกกังวลของผู้คนในสังคมพอสมควร เพราะหากแนวโน้มของคนกลุ่มนี้มีมากขึ้นเรื่อยๆ ประชากรเกิดใหม่ก็จะมีจำนวนลดลง ส่งผลต่อการพัฒนาประเทศที่ต้องพึ่งพาเยาวชนซึ่งเป็นกำลังสำคัญของชาติ ถึงเวลาหรือยังที่คนกลุ่มนี้ควรหันมาตระหนักถึงปัญหาดังกล่าวกันอย่างจริงจัง