ภาษากับประชาคมอาเซียน

โดย เพียงออ วิไลย

[email protected]

เฉลย คำถามอะไรเอ่ยจากสัปดาห์ที่แล้วค่ะ ทั้ง 6 คำ แปลว่า “ขอบคุณ” ในภาษาต่างๆ ดังนี้... คัมซาฮัมนิดะ (เกาหลี) เจชูตินบาเด (พม่า) ก่ามเอิน (เวียดนาม) เตอริมากาสีห์ (อินโด/มาเลย์) ออกุน (เขมร) ซาลามัต (ตากาล็อก ฟิลิปปินส์) ... ขอขอบคุณผู้อ่านที่ร่วมส่งคำตอบมาได้แก่ คุณธีรชัย ลิ้มนพคุณ คุณศศกร เลื่องชัยเชวง คุณสุวิมล ลักขณานุวัฒน์ คุณปานตา สีนิลแท้ คุณ Ratriporn Limmongkol และ คุณสาวิตรี คชสารมณี ...ของที่ระลึกตามภาพได้ส่งไปให้ท่านแล้วค่ะ คาดว่าคงได้รับไม่เกินวันพุธที่จะถึงนี้ ส่วนท่านที่พลาดคำตอบไม่ต้องเสียดายนะคะ ของที่ระลึกยังมีอีกเยอะและคำถามอะไรเอ่ยก็จะยังคงมีเรื่อยๆ ค่ะ

“ภาษา” เป็นเรื่องที่สำคัญที่จะทำให้เกิดความเข้าใจกัน ตั้งแต่ระดับเล็กที่สุดคือบุคคลจนถึงระดับนานาชาติ และมีผลกระทบอันใหญ่หลวงต่อเศรษฐกิจและการค้าของประเทศอย่างไม่น่าเชื่อ... ในอดีตประเทศเพื่อนบ้านของเราในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไม่มีชาติใดที่จะสามารถยืนหยัดต่อต้านการล่าอาณานิคมจากตะวันตก นอกจากประเทศไทยเท่านั้นที่ยังคงรักษาเอกราชไว้ได้ ฝั่งซ้ายและตอนใต้ของไทย ได้แก่ พม่า มาเลเซีย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ ถูกยึดครองโดยอังกฤษ หรือสเปน หรือโปรตุเกส... ฝั่งขวา ได้แก่ ลาว เขมร เวียดนาม ถูกยึดครองโดยฝรั่งเศส กาลต่อมาเจ้าอาณานิคมล่าถอยไปสิ่งที่ยังหลงเหลืออยู่ คือ ภาษาและวัฒนธรรมที่ผสมผสานกับท้องถิ่น ประเทศที่เปิดสู่โลกกว้างอย่างเสรีให้กับระบบทุนนิยมก่อน เช่น สิงคโปร์ มาเลเซีย ได้ใช้ความได้เปรียบทางภาษาดึงดูดการค้าและการลงทุนได้มากกว่าประเทศอื่นๆ

“เชกา” เคยสอบถามบริษัทข้ามชาติจากสหรัฐอเมริกา ซึ่งอยู่ในวงการอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ของโลกใหญ่เป็นอันดับต้นๆ หากเอ่ยชื่อเขาใครๆ ก็รู้จักดี ว่า “ตอนนั้นทำไมถึงเลือกไปลงทุนในมาเลเซีย ทำไมไม่เลือกลงทุนในไทย” ...เกือบ 30 ปีแล้วที่บริษัทนี้เข้ามาตั้งโรงงานเซมิคอนดักเตอร์ที่ใหญ่มากในจังหวัดเซเลมบัง อยู่ตอนกลางของมาเลเซีย ต่อมาโรงงานแห่งนี้กลายเป็นศูนย์กลางของการผลิตในต่างประเทศของเขา ก็ได้รับคำตอบว่า “ก็ 30 ปีก่อน คนงานไทยยังพูดภาษาอังกฤษไม่ได้นี่ แต่ที่มาเลเซียเราไม่เจอปัญหาการติดต่อสื่อสารเลย เพราะคนมาเลย์พูดภาษาอังกฤษได้” ...อืม ก็จริงของเขา ขนาดอาแปะคนขับแท็กซี่ที่พาเราไปเซเลมบังยังพูดภาษาอังกฤษกับเราปร๋อเลย

ย้อนดูบริษัทข้ามชาติจากเกาหลี... ในช่วงที่เปลี่ยนเจ้าหน้าที่เกาหลีที่มาประจำประเทศไทยตามวาระ หากได้คนที่ไม่รู้ทั้งภาษาไทยและอังกฤษมา กว่าจะปรับจูนทางความคิดกันได้ต้องอธิบายกันเยอะ ยิ่งเขาไปประจำในฝ่ายที่ไม่มีใครพูดเกาหลีได้ ปัญหาความไม่เข้าใจกันเกิดขึ้นมาให้ “เชกา” ช่วยแก้ไขเป็นรายวัน แต่ละคนใช้เวลาเกือบปีจึงจะเข้าใจกันได้ด้วยใจและด้วยภาษาที่พัฒนาขึ้นมาในระดับที่พอสื่อสารได้ หากแต่เมื่อเป็นเรื่องที่สำคัญที่จะเข้าใจกันผิดเพี้ยนไปจากเดิมมิได้ อย่างไรเสียก็จำเป็นที่จะต้องมีคนแปลให้เสมอไป

ดังนั้น การที่เรากำลังจะเปิดประชาคมอาเซียน+3 อย่างเต็มรูปแบบในปี 2558 นี้ “ภาษา” จึงเป็นประเด็นสำคัญที่ดำเนินการอย่างเร่งด่วน... โดยเฉพาะภาษาอังกฤษคงต้องมาก่อนภาษาต่างประเทศที่สองสาม เนื่องจากกฎบัตรอาเซียนข้อ 34 บัญญัติเอาไว้ว่า “ภาษาที่ใช้ในการทํางานของอาเซียน คือ ภาษาอังกฤษ” (The working language of ASEAN shall be English) และสาขาวิชาชีพหลักที่มีการจัดทําข้อตกลงยอมรับร่วมกัน (Mutual Recognition Agreement MRA) เพื่อรับรองคุณสมบัติวิชาชีพและช่วยอํานวยความสะดวกในการเคลื่อนย้ายแรงงาน ในเบื้องต้น มี 8 สาขา คือ แพทย์ ทันตแพทย์ พยาบาล วิศวกรรม สถาปัตยกรรม บัญชี ช่างสํารวจ และการท่องเที่ยว (ไทยรับ 7 อาชีพ ไม่รวมการท่องเที่ยว) ซึ่งเป็นแรงงานที่มีฝีมือ ส่วนแรงงานระดับล่างและสาขาอื่นๆ ยังไม่ได้ทำข้อตกลงร่วมกัน แต่ในอนาคตคาดว่าจะเพิ่มสาขาอื่นเข้ามาเรื่อยๆ...

การเคลื่อนย้ายแรงงานมาจาก 2 สาเหตุหลัก คือ การหางานที่ค่าแรงดีกว่าประเทศต้นทาง และไปตามการลงทุนของบริษัท... พลเมืองของประเทศที่ได้เปรียบทางด้านภาษาซึ่งเคลื่อนย้ายที่ทำงานเพราะค่าแรงที่ดีกว่าในบ้านตน ก็คงกำลังรอเวลาที่จะเคลื่อนย้ายใน ปี 2558 อยู่เช่นกัน ...เดือน มิ.ย.ที่ผ่านมา “เชกา” ได้ต้อนรับคณะผู้เข้าเยี่ยมชมบริษัท จากศูนย์ฝึกอบรมของสถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานนานาชาติเชียงแสน จ.เชียงราย ทางศูนย์ได้พาครูอาจารย์และช่างฝีมือชาวกัมพูชาทางด้านไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ จำนวน 28 คนมาดูงานและทัศนะศึกษา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการฝึกอบรมให้แก่ประเทศเพื่อนบ้าน และครูชาวเขมรเหล่านี้จะกลับไปทำหน้าที่ฝึกสอนให้ช่างซ่อมเครื่องใช้ไฟฟ้า มอเตอร์ และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ในเขมรต่อไป... พบเห็นอย่างนี้แล้ว รู้สึกว่าอาเซียนเป็นเรื่องที่ใกล้ตัวมากขึ้นๆ จนวันหนึ่ง กว่าจะรู้ตัวก็พบว่าทันตแพทย์ที่กำลังทั้งดึง ทั้งงัด ฟันของเราออกมาอาจเป็นหมอฟันชาวเขมรก็ได้นะคะ...

อย่าลืม พบกันที่งานเสวนาทางวิชาการเรื่อง “ภาษากับประชาคมอาเซียน” ในวันที่ 19 ก.ค. 2555 ตั้งแต่เวลา 08.00 ~16.30 น. ณ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ห้อง QS2103 เพื่อสร้างความเข้าใจเรื่องของภาษากับประชาคม และความรู้เกี่ยวกับประชาคมอาเซียนและอาเซียน + 3 (จีน เกาหลี ญี่ปุ่น) ...

หมายเหตุ ... อ่านเรื่องราวที่เที่ยวน่าสนใจ ไปสนุก ฉบับเต็มได้ใน หนังสือ “เกาหลีทีเด็ด” ที่ร้านนายอินทร์ และซีเอ็ด ขณะนี้หนังสือเริ่มขาดตลาดแล้วแต่ยังพอหาได้ที่ สำนักพิมพ์โพสต์บุ๊กส์ อาคารบางกอกโพสต์ โทร. 02-240-3700 ต่อ 1614...

บรรยายภาพ

1.ของที่ระลึก เป็นปากกา ที่คั่นหนังสือลายโบราณ และสายห้อยโทรศัพท์ทำจากผ้าและเชือกถักและผ้าสีแสบสันตามสไตล์กิมจิ