ตลาดแอฟริกา-มันสมองไหลกลับ

ทวีปแอฟริกาเป็นอีกทวีปหนึ่งที่ถือได้ว่า เป็นตลาดส่งออกสินค้าหลากหลายประเภทของบรรดาประเทศผู้ส่งออกทั่วโลก

โดย..รวิภาส กล่ำทวี 

เนื่องจากทั้งทวีปมีประชากรรวมกันมากกว่า 900 ล้านคน (อัตราการเพิ่มขึ้นของประชากรสูงปีละ 3%) ถึงแม้ว่าในหลายประเทศจะยังคงประสบปัญหาภายในทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองมากน้อยแตกต่างกันออกไป

ในช่วงระหว่างปี ค.ศ.2000-2008 ทวีปแอฟริกามีอัตราการขยายตัวของปริมาณผลผลิตมวลรวมภายในประเทศ (จีดีพี) สูงถึง 4.9% ซึ่งเป็นอัตราที่เพิ่มมากขึ้นถึง 2 เท่า จากช่วง 2 ทศวรรษก่อนหน้าหลายประเทศในทวีปแอฟริกามีการพัฒนาด้านเศรษฐกิจที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง เช่น ประเทศไนจีเรียปัจจุบันเป็นประเทศที่มีขนาดตลาดการใช้โทรศัพท์มือถือที่ใหญ่ที่สุดของทวีป โดยมีการใช้มือถือมากถึง 83 ล้านเครื่อง ทำให้อุตสาหกรรมด้านโทรศัพท์มือถือสามารถทำกำไรได้อย่างมากมายมหาศาลในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา

ในบางประเทศที่มีปัญหาด้านการเมืองถึงขั้นรบราฆ่าฟันกันเป็นรายวัน แต่ก็ยังมีนักธุรกิจสามารถเข้าไปดำเนินการได้และสามารถทำกำไรได้มากมหาศาล เช่น ในประเทศชาด (Chad) หรือในประเทศโซมาเลีย (Somalia) ซึ่งทั้ง 2 ประเทศจัดอยู่ในกลุ่ม 2 ประเทศแรกที่อยู่ในกลุ่มประเทศรัฐล้มเหลว (Failed States) ทั้งหมดของโลก โดยภาคธุรกิจที่ได้รับความสนใจจากนักลงทุนมากเป็นพิเศษ ได้แก่ ธุรกิจด้านการลงทุนทางการเงินและการธนาคาร

หลายๆ ท่านอาจจะคิดว่า ถ้าจะไปลงทุนหรือไปขุดทองในประเทศโซนทวีปแอฟริกาน่าจะไปทำมาหากินในกลุ่มประเทศอื่นจะดีกว่า เนื่องจากปัญหาความล้าหลังทั้งด้านการศึกษาและโครงสร้างพื้นฐานด้านการพัฒนาในภาคเศรษฐกิจของหลายประเทศในแอฟริกาเป็นสาเหตุหลัก แต่สถานการณ์ในปัจจุบันกลับเปลี่ยนแปลงไปอย่างกลับตาลปัตร

จากการศึกษาล่าสุดพบว่า ชาวแอฟริกาจำนวนมากที่อยู่ในระดับผู้บริหาร (African Executives) ผู้ซึ่งนิยมทิ้งถิ่นฐานบ้านเกิดของตนเองไปอาศัย ศึกษา และทำงานอยู่ในประเทศที่เจริญแล้วในประเทศตะวันตกหลายประเทศไม่ว่าจะเป็นในประเทศสหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส หรือในประเทศอื่นๆ ทั่วโลก ต่างกำลังมุ่งหน้าเดินทางกลับสู่ทวีปของตนเอง โดยมีเป้าหมายเหมือนกันคือ กลับไปพัฒนาบ้านเกิดของตนเองให้ดีขึ้นผ่านทางการลงทุนในภาคธุรกิจที่ยังมีโอกาสเปิดกว้างอยู่ในหลายภาคส่วนอุตสาหกรรม และที่สำคัญที่สุดก็คือบรรดาผู้บริหารชาวแอฟริกันส่วนใหญ่มีความมั่นใจว่า จะสามารถใช้ความรู้ความสามารถจากประสบการณ์การศึกษาจากมหาวิทยาลัยชั้นนำในสหรัฐอเมริกาหรือในยุโรป และประสบการณ์การทำงานกับบริษัทหรือองค์กรยักษ์ใหญ่หลายแห่งในประเทศที่เจริญแล้ว เพื่อนำไปพัฒนาบ้านเกิดเมืองนอนของตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ

กลุ่มผู้บริหารชาวแอฟริกันหรือกลุ่มสมองไหลกลับนี้เรียกกลุ่มของตนเองว่า กลุ่มชนยุคคืนสู่เหย้า (Repatriate Generation) ซึ่งจะสามารถเรียกได้ว่าเป็นปรากฏการณ์ใหม่ของสังคมในประเทศโลกที่สามที่กำลังพัฒนาหรือด้อยพัฒนากว่าทวีปอื่นๆ ในโลก

ในสัปดาห์หน้าเรามาดูกันครับว่า มีปัจจัยอะไรบ้างที่เป็นสาเหตุให้เกิดกลุ่มชนยุคคืนสู่เหย้านี้ และพวกเขามีวิธีหรือยุทธศาสตร์อะไรในการดำเนินธุรกิจในทวีปให้ประสบผลสำเร็จ