รู้จักบริษัทจัดอันดับ

AAA Ba3 Ca CCC ตัวอักษรภาษาอังกฤษที่ดูวุ่นวายเหล่านี้

โดย...ทีมข่าวต่างประเทศ

AAA Ba3 Ca CCC ตัวอักษรภาษาอังกฤษที่ดูวุ่นวายเหล่านี้ ย่อมไม่ใช่เกรดที่นักเรียนหรือนักศึกษาได้รับ แต่เป็นระบบการจัดอันดับ “ตราสารหนี้” ของประเทศต่างๆ

โดยเฉพาะเพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้อง หรือเจ้าหนี้ผู้ซื้อตราสารเหล่านี้สามารถพินิจพิเคราะห์ได้ว่า ประเทศหรือบริษัทเอกชนแห่งใดที่มีความน่าเชื่อถือสูง หรือแนวโน้มที่พวกเขาจะไม่ต้องถูกเบี้ยวหนี้ ยิ่งตัวเลข A สูงเท่าไร ก็ยิ่งมีเครดิตความน่าเชื่อถือสูงไปด้วย แต่ขณะเดียวกันผู้ออกตราสารที่มีความน่าเชื่อถือต่ำ ก็จะเสนอดอกเบี้ยผลตอบแทนที่สูงขึ้นเป็นการจูงใจด้วย

บีบีซี ระบุว่า ตัวอักษรเหล่านี้นับว่ามีบทบาทสำคัญอย่างมากในผลกระทบทางการเงิน จากวิกฤตการณ์ในกลุ่มประเทศยูโรโซน

การเปลี่ยนแปลงใดๆ ในตัวอักษรเหล่านี้ ย่อมหมายถึงการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยผลตอบแทน หรือเพิ่มต้นทุนให้กับผู้กู้ยืมที่ออกตราสารให้ต้องจ่ายหนี้สูงขึ้น สอดคล้องกับที่ผู้ให้กู้ต้องยอมแบกรับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น

ผู้ที่กุมชะตาของผู้ขอกู้ผ่านทางตัวอักษร A B C เหล่านี้ ก็คือ บริษัทจัดอันดับเครดิต ที่จะเป็นผู้วิเคราะห์ความเสี่ยงในพันธบัตรของรัฐบาล หรือหุ้นกู้ของเอกชนนั่นเอง ซึ่งแต่ละบริษัทก็มีระบบการจัดอันดับที่ต่างกันออกไป โดยหลักๆ จะวิเคราะห์สภาพเศรษฐกิจของผู้กู้ว่ามีความเสี่ยงที่จะนำไปสู่การผิดนัดชำระหนี้หรือไม่

สแตนดาร์ด แอนด์ พัวร์ (เอสแอนด์พี) นับเป็นบริษัทจัดอันดับเครดิตที่เก่าแก่ที่สุด ก่อตั้งเมื่อปี 1860 โดยนักการเงินการธนาคาร เฮนรี พัวร์ ซึ่งเป็นผู้เขียนประวัติศาสตร์วางผังการเงินเกี่ยวกับทางรถไฟและคลองในสหรัฐสำหรับนักลงทุนรุ่นหลัง ขณะที่ชื่อ สแตนดาร์ด มีขึ้นตามมาในปี 1906 เมื่อมีการจัดตั้งสำนักงานสถิติ สแตนดาร์ด สตาติสติกส์ บิวโร ขึ้นมาเพื่อประเมินสภาพการเงินบริษัทใดๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับทางรถไฟ และทั้งสองบริษัทก็ได้ร่วมผนึกกำลังกันช่วงทศวรรษที่ 40

ขณะที่ มูดี้ส์ อินเวสเตอร์ เซอร์วิส เริ่มเปิดตัวในปี 1909 โดย จอห์น มูดี ซึ่งออกหนังสือวิเคราะห์ปัญหาและความไม่มั่นคงในระบบการเงินของธุรกิจการรถไฟ และยังได้จัดอันดับมูลค่าของหุ้นและพันธบัตรด้วยตัวเองขึ้น และถือเป็นจุดเริ่มต้นของสองยักษ์ใหญ่ในแวดวงบริษัทจัดอันดับเครดิตของโลก

เอสแอนด์พีสามารถสร้างเม็ดเงินจากธุรกิจดังกล่าวในปี 2010 ที่ผ่านมาได้ 762 ล้านเหรียญสหรัฐ ขณะที่มูดี้ส์ทำเงินได้ 688 ล้านเหรียญสหรัฐ และมีสาขาหรือธุรกิจในแขนงกระจายไปทั่วโลก

สำหรับ ฟิทช์ เรทติ้งส์ ซึ่งก่อตั้งโดย จอห์น ฟิทช์ เมื่อปี 1913 และมีขนาดเล็กกว่ายักษ์รุ่นเก่าทั้งสอง โดยฟิทช์เน้นการจัดอันดับธุรกิจอื่นๆ ที่นอกเหนือออกไป

สิ่งที่ทำให้บริษัทจัดอันดับทั้งสามแห่งเข้ามามีอิทธิพลอย่างล้นเหลือในโลกการเงินทั่วโลก ส่วนหนึ่งเป็นเพราะกฎของคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์สหรัฐ (เอสอีซี) เมื่อปี 1975 ที่กำหนดให้บริษัทจัดอันดับทั้งหลายต้องขึ้นทะเบียนเป็นองค์กรจัดอันดับสถิติที่ได้รับการยอมรับในประเทศ NRSRO เพื่อสร้างมาตรฐาน และเพื่อให้ประเทศหรือภาคเอกชนทั่วโลกสามารถออกตราสารได้ง่ายขึ้นและรวดเร็วขึ้น ซึ่งปัจจุบันมีบริษัทที่ได้ขึ้นทะเบียนดังกล่าวแล้ว 10 แห่ง

แรงผลักดันอีกด้านที่ทำให้เกิดการจดทะเบียนดังกล่าว ยังเป็นเพราะกองทุนบางแห่งมีข้อกำหนดโดยเอสอีซีว่า จะสามารถซื้อตราสารหนี้ได้เฉพาะตราสารที่ได้เครดิตดีจากบริษัทจัดอันดับเครดิตที่น่าเชื่อถือได้เท่านั้น และนอกจากผู้ซื้อผู้ขายแล้ว ธุรกิจบริษัทประกันก็ยังเป็นผู้เล่นสำคัญจากการลงทุนในตราสารเหล่านี้ด้วย

การลดอันดับเครดิตผู้ออกตราสารหนี้ จะฉุดมูลค่าของตราสารให้ลดลงทันที สวนทางกับดอกเบี้ยผลตอบแทนที่พุ่งสูงขึ้นไปด้วยตามความเสี่ยงที่ลูกหนี้หรือผู้ออกตราสารจะผิดนัดชำระหนี้ไถ่ถอนเมื่อครบกำหนดเวลา

ในกรณีของสหรัฐที่ถูกลดอันดับเครดิตจาก AAA เป็น AA+ นั้น จะส่งผลให้กองทุนบางแห่งที่ถูกกำหนดให้ต้องลงทุนในตราสารชั้นดีเท่านั้น ต้องขายพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐทิ้ง

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์บางสำนักมองว่า พันธบัตรรัฐบาลสหรัฐจะยังคงเป็นที่ต้องการของตลาดส่วนใหญ่อยู่ เพราะนอกจากดอกเบี้ยที่สูงขึ้นอย่างน่าดึงดูดแล้ว อันดับ AA+ ก็ยังคงเป็นอันดับเครดิตที่สูง

ทุกวันนี้มีประเทศที่ได้อันดับเครดิต AA+ ขึ้นไป ไม่ถึง 20 ประเทศเท่านั้น และแม้แต่จีนหรือญี่ปุ่นที่เป็นเจ้าหนี้รายใหญ่ของสหรัฐในวันนี้ ก็ยังได้อันดับความน่าเชื่อถือทางเครดิตน้อยกว่าสหรัฐที่กำลังสร้างความระส่ำระสายไปทั่วโลก