"ผ้าไหมบ้านครัว" จากกี่ทอมือริมคลองแสนแสบ สู่เวทีโลกกับ"เนเน่"

ท่ามกลางกระแสข่าวการแข่งขัน America's Got Talent 2026 (AGT 2026) ที่ "เนเน่ รอยัล" ร็อกเกอร์สาวไทยไปโชว์ฝีมือบนเวทีระดับโลก

 

มีอีกหนึ่งเรื่องราวเล็กๆ ที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังความสำเร็จครั้งนี้ นั่นคือชุด "ROCK STRONG-RED COMMANDER" ที่เธอสวมใส่ในรอบชิงชนะเลิศ

ถูกตัดเย็บจากผืนผ้าไหมสีแดงเข้มที่มีชื่อเรียกเฉพาะว่า "ผ้าไหมแดงสมเด็จ" ผ้าไหมทอมือจากชุมชนเล็กๆ ริมคลองแสนแสบที่ชื่อ "บ้านครัว"
 

ชุมชนช่างทอผ้าไหมที่สืบทอดกันมากว่าร้อยปี

 

ชุมชนบ้านครัวเป็นถิ่นฐานของชาวจามที่อพยพเข้ามาตั้งรกรากในสยามตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ พร้อมนำภูมิปัญญาการทอผ้าไหมติดตัวมาด้วย และสืบทอดฝีมือกันมาจากรุ่นสู่รุ่นจนถึงปัจจุบัน

หนึ่งในร้านที่ยังคงรักษาวิถีการทอผ้าไหมแบบดั้งเดิมไว้ คือร้านของ นิพนธ์ มนูทัศน์ หรือที่คนในย่านเรียกกันติดปากว่า "ลุงอี๊ฟ" เจ้าของร้านผ้าไหมบ้านครัววัย 77 ปี ซึ่งเปิดกิจการมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 หรือราว พ.ศ. 2430

 

ก่อนที่ลุงอี๊ฟจะเข้ามารับช่วงต่อเป็นรุ่นที่ 3 โดยยังคงทอผ้าไหมด้วย "กี่กระตุก" เช่นเดิม ซึ่งผ้าไหมหนึ่งผืนสามารถทอได้ครั้งละไม่เกิน 10 หลา และส่วนใหญ่เป็นการทอตามคำสั่งซื้อของลูกค้าเท่านั้น

ที่มาของชื่อ "แดงสมเด็จ" และ "ม่วงสมเด็จ"

 

ชื่อ "แดงสมเด็จ" ที่หลายคนอาจไม่คุ้นหู แท้จริงแล้วมีที่มาย้อนไปถึงยุคที่ "จิม ทอมป์สัน" เข้ามาส่งเสริมและพัฒนาผ้าไหมไทยให้เป็นที่รู้จักในระดับนานาชาติ ครั้งนั้นจิม ทอมป์สันได้ให้ทางร้านทอผ้าไหมเพื่อถวายใช้ในโอกาสเสด็จประพาสยุโรป โดยทอขึ้นมาสองสีด้วยกันคือสีแดงและสีม่วง

คุณแม่ของลุงอี๊ฟผู้ทอผ้าในตอนนั้น ต้องการตั้งชื่อกำกับสีและลายผ้าไว้ให้ชัดเจน เผื่อมีการสั่งทอซ้ำในอนาคตจะได้รู้สูตรการย้อมและลวดลายที่ตรงกัน

จึงตั้งชื่อว่า "แดงสมเด็จ" และ "ม่วงสมเด็จ" เนื่องจากเป็นผ้าที่ทอถวายสมเด็จพระบรมราชินีนาถ ชื่อนี้จึงถูกใช้เรียกขานกันมาจนถึงปัจจุบัน โดยหากลูกค้ามาสั่งงานแล้วระบุชื่อนี้ ทางร้านก็จะรู้ทันทีว่าต้องใช้สูตรย้อมแบบใด

 

ที่น่าสนใจคือ "ม่วงสมเด็จ" เองก็เคยมีประวัติเกี่ยวพันกับความสำเร็จมาก่อน เมื่อ "คุณปุ๋ย" เคยสวมใส่ผ้าสีนี้ในรอบตัดสินจนคว้าตำแหน่งนางงามจักรวาลมาครอง

จุดเริ่มต้นบนเวทีโลกอีกครั้ง

 

ช่วงปลายเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา มีผู้หญิง 2 คนเดินทางมาที่ร้านเพื่อตามหาผ้าไหมสีแดงโดยเฉพาะ ลุงอี๊ฟเล่าว่าตอนนั้นไม่ทราบเลยว่าผ้าจะถูกนำไปใช้ในงานใด

 

แต่บังเอิญว่าที่ร้านยังมี "ผ้าไหมแดงสมเด็จ" ที่เหลือจากการตัดไปทำเนกไทอยู่ประมาณ 6-8 หลา จึงขายให้ทั้งหมดในราคาเพียงหลักร้อยบาท

จนกระทั่งภายหลังจึงทราบข่าวว่า ชุดที่ "เนเน่ รอยัล" สวมใส่ขึ้นเวทีรอบชิงชนะเลิศ AGT 2026 นั้น ตัดเย็บจากผ้าไหมผืนเดียวกับที่ขายไปจากร้านของตนเอง

 

ลุงอี๊ฟทราบเรื่องจากผู้สื่อข่าวที่โทรศัพท์มาแจ้ง จนถึงกับต้องเปิดเฟซบุ๊กดูด้วยตัวเองเพื่อยืนยันความจริง ก่อนจะรีบบอกต่อภรรยาและคนรู้จักด้วยความตื่นเต้นดีใจ

 

นิพนธ์ มนูทัศน์ กล่าวว่า รู้จักเนเน่อยู่แล้ว และทราบว่าเป็นตัวแทนประเทศไทยไปประกวด America's Got Talent

แต่ตอนแรกไม่คิดเลยว่าเขาจะเลือกผ้าไหมบ้านครัวไปตัดเป็นชุดและสวมใส่ในการประกวดรอบสุดท้าย จนมีผู้สื่อข่าวโทรมาแจ้งและให้เปิดดู Facebook จึงได้เห็นว่าเป็นผ้าที่เราทอจริงๆ

 

“ตอนแรกผมยังถามเลยว่าแน่ใจหรือว่าเป็นผ้าบ้านครัว เพราะถ้าไม่ใช่ขึ้นมาจะกลายเป็นว่าเราเข้าใจผิด แต่พอเปิดดูแล้วเห็นกับตาก็รู้สึกตกใจและดีใจมาก เพราะไม่คิดว่าผ้าที่เราเก็บอยู่ในตู้จะได้ไปอยู่บนเวทีระดับโลก” ลุงอี๊ฟกล่าว

แม้จะไม่ได้คาดหวังว่ายอดขายของร้านจะพุ่งขึ้นจากเรื่องนี้ แต่ลุงอี๊ฟบอกว่ารู้สึกภาคภูมิใจอย่างมากที่ผ้าไหมจากร้านเล็กๆ ในชุมชนบ้านครัว ได้มีโอกาสไปปรากฏสู่สายตาผู้คนทั่วโลกอีกครั้ง และเตรียมกลับมาทอผ้าสีนี้เพิ่มอีกครั้งในวันอังคารที่ 29 กันยายนนี้

จากเวทีนางงามสู่เวทีร็อกระดับโลก

 

ผ้าไหมบ้านครัวเคยสร้างชื่อในระดับสากลมาแล้วในอดีต โดยเฉพาะในยุคที่จิม ทอมป์สันเข้ามาส่งเสริมผ้าไหมไทยจนเป็นที่รู้จักไปทั่วโลก และเคยปรากฏบนเวทีนางงามระดับโลกมาแล้วเช่นกัน

 

วันนี้ ผ้าไหมจากกี่ทอมือริมคลองแสนแสบกำลังเดินทางกลับสู่สายตาชาวโลกอีกครั้ง ผ่านความเป็นร็อคเกอร์ของ"เนเน่ รอยัล"

โดยมี "ผ้าไหมแดงสมเด็จ" เป็นส่วนหนึ่งของความงดงามและเรื่องราว กลายเป็นอีกหนึ่งตัวแทนของภูมิปัญญาไทยที่ก้าวออกไปโลดแล่นบนเวทีโลกได้อย่างสง่างาม

 

“แดงสมเด็จเป็นผ้าที่ครอบครัวเราทำต่อกันมาหลายรุ่น วันนี้พอเนเน่เลือกไปใส่บนเวที America's Got Talent ผมรู้สึกภูมิใจ เพราะมันทำให้ผ้าที่เราทอมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายายได้ออกไปให้คนทั่วโลกเห็นอีกครั้ง”

นิพนธ์กล่าวว่า ก่อนหน้านี้ “ม่วงสมเด็จ” ซึ่งเป็นผ้าอีกสีหนึ่งในกลุ่มเดียวกัน ก็เคยถูกนำไปใช้ในเวทีนางงามระดับโลกมาแล้ว และครั้งนี้การที่ “แดงสมเด็จ” ได้อยู่บนตัวเนเน่ จึงถือเป็นอีกโอกาสสำคัญในการทำให้คนรุ่นใหม่และคนต่างประเทศรู้จักผ้าไหมบ้านครัวมากขึ้น

 

“ผมไม่ได้คิดว่าเขาจะเอาไปใส่เวทีใหญ่ขนาดนี้ ตอนที่เขามาดูผ้า เขาต้องการสีแดงและพอดีเรามีอยู่ จังหวะทุกอย่างลงตัว พอวันนี้เห็นเนเน่ใส่ผ้าของเรา ผมคิดว่านี่เป็นอีกครั้งที่ทำให้คนได้กลับมารู้จักผ้าไหมบ้านครัว และเห็นว่าผ้าไทยที่มีประวัติและภูมิปัญญาสามารถไปอยู่บนเวทีระดับโลกได้” ลุงอี๊ฟปิดท้าย