posttoday
แกะรอยสารพิษปราจีน จุดเริ่มต้นความตายผ่อนส่ง? มลพิษข้ามทศวรรษที่ยังไร้จุดจบ

แกะรอยสารพิษปราจีน จุดเริ่มต้นความตายผ่อนส่ง? มลพิษข้ามทศวรรษที่ยังไร้จุดจบ

16 พฤศจิกายน 2569

จากคราบน้ำสีรุ้งหลังน้ำท่วม สู่กากอุตสาหกรรมและสารเคมีปนเปื้อนที่กระจายหลายอำเภอ ย้อนรอยต้นตอขยะพิษ เครือข่ายโรงงาน และผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนที่ยังรอคำตอบ

แกะรอยสารพิษปราจีน จุดเริ่มต้นของวิกฤตที่ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงชั่วข้ามคืน

ภาพคราบน้ำสีรุ้งลอยปกคลุมผิวน้ำ ภาพปลากระชังลอยตายเกลื่อนแม่น้ำ และน้ำสีดำส่งกลิ่นเหม็นผิดปกติ กลายเป็นภาพสะท้อนวิกฤตสิ่งแวดล้อมครั้งใหญ่ในจังหวัดปราจีนบุรี หลังสถานการณ์น้ำท่วมช่วงปลายเดือนกันยายน 2569 เปิดเผยให้เห็นร่องรอยการปนเปื้อนของกากอุตสาหกรรมและสารเคมีในพื้นที่หลายอำเภอ

 

สิ่งที่ปรากฏต่อสายตาสาธารณชนอาจเริ่มต้นจากคราบน้ำมันสีรุ้งที่ไหลมากับมวลน้ำ แต่เบื้องหลังกลับเชื่อมโยงไปถึงปัญหาโรงงานรีไซเคิลขยะอุตสาหกรรม การจัดการกากของเสียอันตราย การลักลอบทิ้งสารเคมี ตลอดจนข้อสงสัยเกี่ยวกับการกำกับดูแลของหน่วยงานภาครัฐที่สะสมมาเป็นเวลานาน

 

ปรากฏการณ์ครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงเหตุการณ์น้ำเสียหรือปลาตาย แต่เป็นการเปิดบาดแผลของปัญหามลพิษอุตสาหกรรมที่ชุมชนในจังหวัดปราจีนบุรีต้องเผชิญมาอย่างต่อเนื่อง

 

ผลกระทบจากมลพิษขยายวงกว้างไม่น้อยกว่า 4 อำเภอ ได้แก่ ศรีมหาโพธิ กบินทร์บุรี ศรีมโหสถ และบ้านสร้าง โดยแต่ละพื้นที่พบร่องรอยการปนเปื้อนและผลกระทบที่แตกต่างกัน ทั้งคราบน้ำมัน สารโลหะหนัก น้ำเสีย และผลกระทบต่อประชาชน

 

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าใครเป็นผู้ปล่อยสารพิษ แต่ต้องย้อนกลับไปตรวจสอบว่า ปัญหานี้เริ่มต้นตั้งแต่เมื่อใด เหตุใดจึงปล่อยให้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า และเหตุใดเมื่อเกิดความเสียหายขึ้นแล้ว การหาต้นตอและผู้รับผิดชอบจึงยังเป็นเรื่องที่ต้องติดตามต่อไป 

ขอบคุณภาพ : ปราจีนไทม์

ย้อนจุดเริ่มต้น ปี 2559 กับการเปลี่ยนแปลงที่เปิดทางให้โรงงานขยะขยายตัว

หากต้องการแกะรอยปัญหามลพิษในจังหวัดปราจีนบุรี จำเป็นต้องย้อนกลับไปดูการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการจัดตั้งโรงงานอุตสาหกรรม

 

คำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ที่ 4/2559 ซึ่งเป็นหนึ่งในจุดเปลี่ยนสำคัญของการอนุญาตให้ประกอบกิจการโรงงานบางประเภท รวมถึงโรงงานรีไซเคิลขยะในพื้นที่ที่มีข้อจำกัดด้านผังเมือง โดยมีการผ่อนปรนเงื่อนไขการใช้ประโยชน์ที่ดินในบางกรณี

 

การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวถูกเชื่อมโยงกับการขยายตัวของโรงงานรีไซเคิลและโรงงานจัดการของเสียในพื้นที่ภาคตะวันออก ซึ่งจังหวัดปราจีนบุรีเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีการเติบโตของภาคอุตสาหกรรมอย่างต่อเนื่อง

 

ข้อมูลที่มูลนิธิบูรณะนิเวศรวบรวมจากสื่อออนไลน์ หนังสือพิมพ์ โทรทัศน์ และแหล่งข่าวต่าง ๆ ระหว่างปี 2560-2568 พบการรายงานเหตุลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมรวม 380 ครั้ง แบ่งเป็นกรณีน้ำเสีย 265 ครั้ง และกากอุตสาหกรรมประเภทของแข็ง 117 ครั้ง

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าปัญหาการจัดการกากอุตสาหกรรมไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเฉพาะจังหวัดใดจังหวัดหนึ่ง หรือเพิ่งเกิดขึ้นในช่วงน้ำท่วมปี 2569 แต่เป็นปัญหาที่มีการรายงานต่อสาธารณะมาอย่างต่อเนื่อง

 

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือต้นทุนการกำจัดกากอุตสาหกรรมอันตรายที่ถูกต้องตามมาตรฐาน ซึ่งมีค่าใช้จ่ายสูง ทั้งเทคโนโลยีบำบัด การขนส่ง และระบบควบคุมมลพิษ ทำให้การลักลอบทิ้งหรือกำจัดอย่างไม่ถูกต้องกลายเป็นประเด็นที่หน่วยงานต้องตรวจสอบอย่างจริงจัง 

ปี 2567 สัญญาณเตือนก่อนวิกฤตใหญ่ สารเคมีอันตรายกว่า 41 ตันถูกตรวจยึด

ก่อนที่จังหวัดปราจีนบุรีจะเผชิญวิกฤตน้ำสีรุ้งในปี 2569 พื้นที่แห่งนี้เคยปรากฏเหตุการณ์เกี่ยวกับโรงงานและสารเคมีอันตรายมาแล้ว

วันที่ 25 ตุลาคม 2567 กรมโรงงานอุตสาหกรรมเปิดเผยผลการตรวจสอบโรงงานผลิตเคมีภัณฑ์แห่งหนึ่งในตำบลท่าตูม อำเภอศรีมหาโพธิ หลังเกิดเหตุสารเคมีรั่วไหลเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2567 จากถังรีไซเคิลที่มีแรงดันอากาศสูงขึ้นจนถังฉีกขาด ส่งผลให้สารเคมีรั่วไหลและเกิดกลุ่มควันฟุ้งกระจาย ประชาชนและเจ้าหน้าที่ได้รับผลกระทบ โดยเจ้าหน้าที่มีอาการคลื่นไส้และอาเจียน

 

ต่อมาเจ้าหน้าที่ได้เข้าาตรวจสอบและสั่งให้โรงงานปรับปรุงแก้ไข ทั้งด้านการจัดเก็บสารเคมี ระบบความปลอดภัย อุปกรณ์ป้องกันอันตราย และการนำวัสดุจากเหตุการณ์ไปกำจัดบำบัดอย่างถูกต้อง 

 

ขณะที่วันที่ 3 พฤศจิกายน 2567 ตำรวจกองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (บก.ปทส.) ร่วมกับกรมโรงงานอุตสาหกรรม เข้าตรวจค้นโรงงานรีไซเคิลแห่งหนึ่งในตำบลศรีมหาโพธิ อำเภอศรีมหาโพธิ หลังพบการฝ่าฝืนคำสั่งปิดโรงงาน

 

ผลการตรวจค้น เจ้าหน้าที่ยึดวัตถุอันตรายและสารเคมีอันตรายชนิดที่ 3 รวมประมาณ 41.5 ตัน ประกอบด้วย พลวง เบริลเลียม แคดเมียม ตะกั่ว ซีลีเนียม และเทลลูเรียม รวมถึงของเสียที่มีสารปนเปื้อนของสารหนู ปรอท และแทลเลียม

 

การตรวจยึดครั้งนั้นเป็นอีกหนึ่งหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่า ปัญหาการจัดการสารเคมีและกากอุตสาหกรรมในพื้นที่มีความซับซ้อน และมีสารอันตรายหลายประเภทเข้ามาเกี่ยวข้อง

 

อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์สารเคมีรั่วไหลในปี 2567 และการตรวจยึดสารอันตนตราย 41.5 ตัน เป็นคนละกรณีที่ต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงแยกกัน ไม่ควรสรุปว่าเป็นแหล่งกำเนิดเดียวกับมลพิษที่เกิดขึ้นในปี 2569

ขอบคุณภาพ : ปราจีนไทม์

29 กันยายน 2569 จุดเริ่มต้นของคราบน้ำสีรุ้งที่เปิดโปงปัญหากากอุตสาหกรรม

สถานการณ์เริ่มปรากฏชัดเจนขึ้นในช่วงปลายเดือนกันยายน 2569 หลังเกิดน้ำท่วมในจังหวัดปราจีนบุรี

วันที่ 29 กันยายน 2569 มีรายงานพบคราบสีรุ้งคล้ายคราบน้ำมันลอยอยู่บนผิวน้ำบริเวณพื้นที่น้ำท่วมในตำบลหัวหว้า อำเภอศรีมหาโพธิ เป็นแนวยาวไม่น้อยกว่า 1 กิโลเมตร ก่อนที่ปัญหาจะขยายวงกว้างและสร้างความวิตกกังวลให้กับประชาชนในพื้นที่

 

ข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องระบุว่า คราบดังกล่าวมีความเชื่อมโยงกับน้ำชะกากอุตสาหกรรมและสารปนเปื้อนจากบ่อฝังกลบกากอุตสาหกรรมและพื้นที่กำจัดบำบัดของเสียของบริษัทแห่งหนึ่งในพื้นที่ กรมโรงงานอุตสาหกรรมตรวจสอบพบว่า น้ำท่วมที่สูงเกินระดับความปลอดภัยของพื้นที่โรงงาน ทำให้ของเสียประเภทน้ำมันหล่อลื่นหรือเชื้อเพลิงทดแทนไหลออกนอกพื้นที่ โดยผลตรวจตัวอย่างน้ำพบค่าน้ำมันและไขมัน (Oil and Grease) เกินมาตรฐานน้ำทิ้งโรงงาน รวมถึงพบสารไฮโดรคาร์บอนในปริมาณสูง

ผลตรวจยังพบความสอดคล้องระหว่างสารไฮโดรคาร์บอนในบ่อน้ำชะกากอุตสาหกรรมกับบริเวณภายนอกโรงงาน ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญในการตรวจสอบแหล่งที่มาของคราบสีรุ้ง

 

กรมโรงงานอุตสาหกรรมจึงดำเนินมาตรการเร่งด่วน ทั้งติดตั้งทุ่นกักคราบน้ำมัน ปิดหลุมฝังกลบกากอุตสาหกรรม และสั่งให้โรงงานหยุดประกอบกิจการชั่วคราวเพื่อปรับปรุงแก้ไขระบบบำบัดและจัดทำแผนฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม

 

จากศรีมหาโพธิถึงบ้านสร้าง มลพิษไม่ได้หยุดอยู่แค่จุดเกิดเหตุ

เมื่อสถานการณ์น้ำท่วมเริ่มคลี่คลาย สิ่งที่ตามมาไม่ใช่เพียงความเสียหายจากน้ำท่วมบ้านเรือนและพื้นที่เกษตรกรรม แต่ยังมีรายงานการปนเปื้อนในแหล่งน้ำหลายพื้นที่ พบปัญหาสิ่งแวดล้อมในจังหวัดปราจีนบุรีอย่างน้อย 4 อำเภอ ได้แก่

1. อำเภอศรีมหาโพธิ

พื้นที่ต้นทางที่พบคราบน้ำสีรุ้งบริเวณตำบลหัวหว้า รวมถึงปัญหาน้ำชะจากบ่อฝังกลบกากอุตสาหกรรม มีรายงานปลาตายในกระชัง และประชาชนมีอาการผิดปกติทางผิวหนัง

2. อำเภอกบินทร์บุรี

พบปัญหาน้ำสีดำและคราบน้ำมันในบางพื้นที่ ผลตรวจคุณภาพน้ำพบอะลูมิเนียมสูงถึง 3.547 มิลลิกรัมต่อลิตร ซึ่งเป็นค่าที่หน่วยงานต้องติดตามตรวจสอบแหล่งที่มาและผลกระทบเพิ่มเติม

3. อำเภอศรีมโหสถ

พบปัญหาน้ำซึมจากบ่อฝังกลบกากอุตสาหกรรม ขณะที่มีรายงานผลตรวจสุขภาพประชาชนบางส่วนพบสารโลหะหนักในเลือดสูงเกินค่าอ้างอิง

4. อำเภอบ้านสร้าง

พื้นที่สำคัญด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ มีรายงานการปนเปื้อนในแหล่งน้ำและพบอะลูมิเนียมในระดับสูง รวมถึงปัญหาปลากระชังตายจำนวนมาก

 

การกระจายตัวของปัญหาในหลายอำเภอทำให้การตรวจสอบไม่สามารถจำกัดอยู่เพียงโรงงานแห่งใดแห่งหนึ่งหรือจุดที่พบคราบน้ำมันเป็นครั้งแรก แต่ต้องพิจารณาความเชื่อมโยงของลำน้ำ แหล่งกำเนิดมลพิษ และเส้นทางการเคลื่อนตัวของสารปนเปื้อนด้วย 

ขอบคุณภาพ : ปราจีนไทม์

เปิดผลตรวจน้ำและปลา ตัวเลขที่ต้องอ่านให้ครบก่อนสรุปความเสี่ยง

หนึ่งในประเด็นที่ประชาชนให้ความสนใจมากที่สุด คือสารพิษที่ปนเปื้อนในแหล่งน้ำมีชนิดใดบ้าง และส่งผลต่อการดำรงชีวิตของคนในพื้นที่อย่างไร

ข้อมูลจากกรมควบคุมมลพิษ ซึ่งเก็บตัวอย่างน้ำเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2569 จากลำน้ำสาขา 4 จุด และแม่น้ำปราจีนบุรี 5 จุด ครอบคลุมพื้นที่กบินทร์บุรี ศรีมหาโพธิ เมืองปราจีนบุรี และบ้านสร้าง พบผลตรวจที่ต้องติดตามหลายประเด็น

- ผลตรวจคุณภาพน้ำพบค่าออกซิเจนละลายน้ำ (DO) อยู่ระหว่าง 2.5-7.5 มิลลิกรัมต่อลิตร และพบค่าอะลูมิเนียมในน้ำบางจุดอยู่ในช่วง 0.559-3.547 มิลลิกรัมต่อลิตร

- ผลตรวจโลหะหนักในตัวอย่างน้ำพบค่าต่ำกว่า 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร ส่วนผลตรวจโลหะหนักในปลา ได้แก่ ปรอท แคดเมียม และสารหนู พบอยู่ในระดับต่ำเช่นกัน 

 

อย่างไรก็ตาม กรมควบคุมมลพิษระบุว่า ยังต้องขยายผลตรวจตะกอนดินเพื่อหาสาเหตุเพิ่มเติม เนื่องจากน้ำท่วมในวงกว้างอาจทำให้สารมลพิษเกิดการเจือจาง และไม่สามารถใช้ผลตรวจน้ำเพียงช่วงเวลาเดียวสรุปได้ว่าพื้นที่ทั้งหมดปลอดภัยแล้ว

 

ตัวเลขเหล่านี้จึงมีความสำคัญต่อการประเมินสถานการณ์ แต่ต้องแยกให้ออกระหว่างการตรวจพบสารปนเปื้อน การตรวจพบสารเกินค่ามาตรฐาน และการพิสูจน์ความเชื่อมโยงกับความเจ็บป่วยของประชาชน 

 

ตรวจแคดเมียมในประชาชน 11 ราย

ตรวจสารกลุ่มเบนซีน โทลูอีน และสไตรีน รวมถึงสารเคมีที่เกี่ยวข้องในกลุ่มตัวอย่าง

"พบสไตรีนเกินค่าอ้างอิง 2 ราย"

กรมควบคุมโรคระบุว่ายังต้องตรวจสอบหาสาเหตุและปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม รวมถึงติดตามสุขภาพประชาชนในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

ผลตรวจดังกล่าวจึงเป็นข้อมูลที่ไม่ควรมองข้าม แม้ประชาชนส่วนใหญ่ที่เข้ารับการตรวจจะมีอาการดีขึ้น แต่การพบสารบางชนิดเกินค่าอ้างอิงยังจำเป็นต้องได้รับการติดตามและประเมินทางการแพทย์ต่อไป

 

ที่สำคัญ การตรวจพบสารหนูหรือสไตรีนเกินค่าอ้างอิงไม่ได้หมายความว่าบุคคลนั้นป่วยจากเหตุการณ์นี้โดยตรง จำเป็นต้องมีการตรวจสอบประวัติการสัมผัส ปริมาณสาร และความเชื่อมโยงทางการแพทย์ประกอบด้วย 

 

 

ข่าวล่าสุด

แกะรอยสารพิษปราจีน จุดเริ่มต้นความตายผ่อนส่ง? มลพิษข้ามทศวรรษที่ยังไร้จุดจบ

แกะรอยสารพิษปราจีน จุดเริ่มต้นความตายผ่อนส่ง? มลพิษข้ามทศวรรษที่ยังไร้จุดจบ