ครั้งแรกในไทย! "กฎหมายฟื้นฟูฐานะ" ข้าราชการล้มละลายไม่พ้นตำแหน่ง

กฎหมายฟื้นฟูกิจการรูปแบบใหม่ในพ.ร.บ.ล้มละลาย ผ่านสภาแล้ว ถือเป็นครั้งแรกที่ปลดล็อกให้บุคคลธรรมดาสามารถยื่นฟื้นฟูฐานะได้ รวมถึงข้าราชการที่ล้มละลายไม่ต้องพ้นจากตำแหน่งราชการ

 

รู้จักกฎหมายฟื้นฟูกิจการ

ดร.อรรถวิชช์ สุวรรณภักดี รองประธานคณะกรรมาธิการร่างพ.ร.บ.ล้มละลาย ผู้มีบทบาทสำคัญในการผลักดันกฎหมายฟื้นฟูฯฉบับใหม่ ได้เปิดเผยกับโพสต์ทูเดย์ ระบุว่า กฎหมายล้มละลายในประเทศไทยมีมาแต่งตั้ง ปี 2483 แต่ว่ากฎหมายฟื้นฟูกิจการเพิ่งมาเริ่มมีเมื่อปี 2541 โดยส่วนมากเป็นการฟื้นฟูกิจการรายใหญ่

 

โดยปี 2559 มีการแก้ไขกฎหมายให้ฟื้นฟูกิจการรายย่อยได้ 9 ปีผ่านไปจนถึงปี 2568 หลังจากที่กฎหมายเริ่มมีการทำฟื้นฟูกิจการรายย่อยได้ มีคำร้องยื่นต่อศาลแล้ว 10 ราย และศาลสั่งตามแผนที่ลูกหนี้ขอฟื้นฟูกิจการ 2 ราย แต่ไม่มีรายใดที่สามารถฟื้นฟูกิจการได้สำเร็จตามแผน เท่ากับว่าล้มละลายหมด

 

ซึ่งแปลว่ากฎหมายฟื้นฟูกิจการรายย่อยใช้ในทางปฏิบัติไม่ได้จริงตั้งแต่ปี 2559 เพราะมีความซับซ้อนและยุ่งยากคล้ายกับการแก้หนี้ฟื้นฟูกิจการรายใหญ่

 

รื้อโครงสร้างลดอัตราล้มละลาย

สภาสมัยที่แล้วมีความพยายามจะเอากฎหมายฉบับนี้เข้ามาแล้วแต่ก็ไม่ผ่าน พอมาสภาสมัยนี้ร่างถูกนำเสนออีกครั้งหนึ่ง โดยถูกปรับหลักเกณฑ์ไปมากในชั้นกรรมาธิการ เป็นการรื้อโครงสร้างครั้งประวัติศาสตร์ที่สรุปได้ดังนี้

 

1.สภาวะพักการบังคับคดี automatic stay เกิดเร็วขึ้น

automatic stay หรือที่เรียกว่าสภาวะพักการบังคับคดี ไม่ต้องถูกตัดน้ำตัดไฟ รวมถึงสาธารณูปโภคต่างๆ ทำให้ลูกหนี้ยังคงประกอบกิจการต่อได้ ซึ่งจะเกิดขึ้นทันทีเมื่อศาลสั่งให้เริ่มทำการฟื้นฟูกิจการ โดยกฎหมายเดิมสภาวะ automatic stay จะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อศาลได้อนุมัติแผนการชำระหนี้ที่สมบรูณ์แล้ว 

2. การขออนุมัติแผนฟื้นฟูเพื่อการชำระหนี้ทำได้ง่ายขึ้น ยกเลิกการจัดประชุมเจ้าหนี้เหลือแค่เพียงการขอหนังสือยินยอมจากเจ้าหนี้เท่านั้น โดยใช้ยอดหนี้ 50% จากหนี้ทั้งหมด ซึ่งกฎหมายเดิมต้องใช้ความยินยอมจากเจ้าหนี้ ถึง 2 ใน 3 ของยอดหนี้

ครั้งแรก!เปิดทางรายย่อยฟื้นฟูฐานะบุคคลธรรมดา  ข้าราชการล้มละลาย ไม่ต้องออกจากงาน

ร่างกฎหมายฟื้นกิจการฉบับใหม่ ยังมีหลักการสำคัญอีก 2 เรื่องใหญ่ ที่ไม่เคยมีมาก่อนก็คือ

1.เปิดให้มีการ “ฟื้นฟูฐานะบุคคลธรรมดา” กฎหมายเดิมให้ฟื้นฟูกิจการเฉพาะ นิติบุคคลเท่านั้น 

 

ยกตัวอย่าง นาย A มีหนี้บัตรเครดิตเยอะกับหลายธนาคาร รวมถึงหนี้ผ่อนรถ ผ่อนบ้าน นาย Aเป็นบุคคลธรรมดา ปกติต้องไปล้มละลายอย่างเดียว จะขอฟื้นฟูกิจการไม่ได้แต่กฎหมายใหม่นี้ นาย A จะขอฟื้นฟูฐานะได้เสมือนขอฟื้นฟูกิจการ 

 

2.ข้าราชการล้มละลาย ไม่ต้องออกจากงาน

กรณีพนักงานเอกชนศาลสั่งล้มละลายแล้วก็ไม่ต้องถูกบังคับออกจากงาน ส่วนข้าราชการประจำ ลูกจ้างและพนักงานข้าราชการตามกฎหมายเดิม หากล้มละลายแล้วถือว่าขาดคุณสมบัติการเป็นข้าราชการต้องถูกออกจากราชการหมดทางหารายได้

 

แต่กฎหมายใหม่นี้ให้ประโยชน์ว่าถ้าข้าราชการเสนอแผนฟื้นฟูฐานะและศาลอนุมัติแผนแล้วต่อมาทำตามแผนชำระหนี้ไม่สำเร็จต้องล้มละลายไปแต่ไม่ต้องถูกออกราชการ สามารถประกอบอาชีพหาเงินต่อไปได้

สรุป

กฎหมายฟื้นฟูกิจการรูปแบบใหม่ในพ.ร.บ.ล้มละลาย ถือเป็นครั้งแรกที่เปิดทางให้บุคคลธรรมดาและลูกหนี้รายย่อยสามารถยื่นฟื้นฟูฐานะได้ ไม่จำกัดเฉพาะนิติบุคคลอีกต่อไป อีกทั้งยังแก้ไขหลักเกณฑ์สำคัญ เช่น

- Automatic stay เกิดทันทีที่ศาลรับคำร้อง ทำให้ลูกหนี้ยังคงประกอบกิจการต่อได้ 

- โหวตแผนฟื้นฟู ใช้เสียงเจ้าหนี้เพียง 50% จากเดิม 2 ใน 3

- ยกเลิกการประชุมเจ้าหนี้ ใช้เพียงหนังสือยินยอมแทน

 

จุดเปลี่ยนสำคัญอีกประการ คือ ข้าราชการที่ล้มละลายไม่ต้องพ้นตำแหน่ง หากเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูฐานะและแม้ทำแผนไม่สำเร็จ ก็ยังสามารถทำงานราชการต่อได้ ไม่ถูกเลิกจ้างอัตโนมัติเช่นที่ผ่านมา ถือเป็นการปรับโครงสร้างกฎหมายล้มละลายครั้งใหญ่ เพื่อช่วยลดอัตราการล้มละลายจริง และเปิดโอกาสให้ลูกหนี้รายย่อยและบุคคลทั่วไปมีช่องทางฟื้นฟูฐานะได้อย่างเป็นรูปธรรม