ป.ป.ช. ยกคำร้องหุ้นศักดิ์สยาม จุดคำถามเกณฑ์สอบทรัพย์สิน

มติคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ที่ยกคำร้องกรณีบัญชีทรัพย์สินของ นายศักดิ์สยาม ชิดชอบ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม กำลังขยายเป็นข้อถกเถียงเรื่องมาตรฐานตรวจสอบผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พร้อมแรงกดดันให้ประธานรัฐสภาส่งคำร้องตรวจสอบ ป.ป.ช. ไปยังประธานศาลฎีกา

แกนของข้อพิพาทอยู่ที่คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2567 ซึ่งรับฟังว่านายศักดิ์สยามยังคงเป็นหุ้นส่วนและเจ้าของ หจก.บุรีเจริญคอนสตรัคชั่น ตัวจริง ส่งผลให้ความเป็นรัฐมนตรีสิ้นสุดลงเฉพาะตัวตั้งแต่วันที่ 3 มีนาคม 2566 ซึ่งเป็นวันที่ศาลสั่งหยุดปฏิบัติหน้าที่

ต่อมา ป.ป.ช. กลับมีมติว่า ยังฟังไม่ได้ว่านายศักดิ์สยามจงใจยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินเป็นเท็จ หรือปกปิดข้อเท็จจริงอันควรแจ้ง แม้บัญชีที่ยื่นทั้ง 6 ครั้งไม่ปรากฏรายการเงินลงทุนในหุ้นดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม ผลพิจารณาที่แตกต่างกันยังไม่เพียงพอจะสรุปว่าทั้งสององค์กรวินิจฉัยขัดกันโดยตรง เพราะประเด็นหนึ่งเกี่ยวกับสถานะความเป็นรัฐมนตรี ส่วนอีกประเด็นเกี่ยวกับเจตนาในการยื่นบัญชีทรัพย์สิน ป.ป.ช. ยืนยันว่าได้นำคำวินิจฉัยศาลมาประกอบการพิจารณาแล้ว และเห็นว่าเป็นข้อเท็จจริงคนละประเด็น

จุดที่ต้องอธิบายคือเหตุผลและลำดับเวลา

ในเชิงวิเคราะห์ คำถามสำคัญจึงอยู่ที่ ป.ป.ช. ให้น้ำหนักข้อเท็จจริงเรื่องความเป็นเจ้าของหุ้นอย่างไร และเหตุใดข้อเท็จจริงนั้นจึงยังไม่เพียงพอให้รับฟังถึงเจตนาปกปิดทรัพย์สิน การอธิบายความเชื่อมโยงระหว่างสองประเด็นนี้มีความสำคัญต่อความเข้าใจของสาธารณะ

คำชี้แจงที่ว่าศาลมีคำวินิจฉัยภายหลังการยื่นบัญชี ยังมีจุดที่ต้องแยกให้ชัดตามบัญชีแต่ละครั้ง เพราะลำดับเวลาในต้นฉบับระบุว่า บัญชีกรณีพ้นจากตำแหน่ง สส. สมัยที่ 2 ยื่นวันที่ 2 พฤษภาคม 2567 และบัญชีกรณีพ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรียื่นวันที่ 25 พฤศจิกายน 2567 ซึ่งทั้งสองครั้งเกิดหลังคำวินิจฉัยวันที่ 17 มกราคม 2567

ข้อมูลนี้ยังไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่ามติ ป.ป.ช. ผิด แต่ทำให้เหตุผลเรื่องลำดับเวลาต้องได้รับคำอธิบายเพิ่มเติมว่าใช้กับการยื่นบัญชีครั้งใดบ้าง

ส่วนข้อกล่าวหาใช้อำนาจแทรกแซงการจัดซื้อจัดจ้างเพื่อเอื้อประโยชน์แก่ หจก.บุรีเจริญฯ ป.ป.ช. ยกคำร้องตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2569 โดยระบุว่าไม่พบพยานหลักฐานเพียงพอ ประเด็นนี้จึงต้องแยกจากข้อกล่าวหาเรื่องบัญชีทรัพย์สิน ไม่ควรรวมผลพิจารณาทั้งสองส่วนเป็นเรื่องเดียวกัน

จากผู้ถูกตรวจสอบสู่การตรวจสอบ ป.ป.ช.

เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 นายพริษฐ์ วัชรสินธุ นายสาทิตย์ วงศ์หนองเตย และ น.ส.นันทนา นันทวโรภาส ร่วมรับหนังสือจาก นพ.ตุลย์ สิทธิสมวงศ์ เพื่อเร่งรัดการตรวจสอบ ป.ป.ช. ผ่านกลไกตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 236

ฝ่ายค้านระบุว่าคำร้องค้างอยู่ 159 วัน และยังไม่ได้คำตอบชัดเจนเรื่องกรอบเวลาพิจารณากับแนวทางตัดสินใจของนายโสภณ ซารัมย์ ประธานรัฐสภา จึงเรียกร้องให้เร่งดำเนินการภายใน 7 วัน ทั้งนี้ กรอบดังกล่าวเป็นข้อเรียกร้องทางการเมืองตามต้นฉบับ มิใช่กำหนดเวลาตามกฎหมายที่ต้นฉบับยืนยันไว้

แรงกดดันจึงขยายจากเหตุผลของมติ ป.ป.ช. ไปสู่ความคืบหน้าของกลไกตรวจสอบองค์กรอิสระด้วย ส่วนข้อกล่าวหาเรื่องการปกป้องกันใน “ระบอบสีน้ำเงิน” ยังเป็นข้อสงสัยที่ฝ่ายค้านหยิบยก ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ได้รับการพิสูจน์

ประเด็นที่ต้องติดตามคือ ประธานรัฐสภาจะพิจารณาส่งคำร้องไปยังประธานศาลฎีกาหรือไม่ เพื่อเข้าสู่การพิจารณาแต่งตั้งคณะกรรมการไต่สวนอิสระตามกระบวนการ.