จับตา! เอเชียผงาดเขย่าบัลลังก์ยานยนต์โลก จีนใช้ AI พลิกเกมสู่ยุคใหม่

KPMG ชี้เอเชียแปซิฟิกผงาดนำอุตสาหกรรมยานยนต์โลก จีนเร่งเกม AI พลิกโฉมการแข่งขัน

 

ผลสำรวจผู้บริหารยานยนต์ทั่วโลกของ KPMG เผยเอเชียแปซิฟิกกำลังขยับขึ้นเป็นศูนย์กลางสร้างมูลค่าใหม่ของอุตสาหกรรม จับตาจีนครองตำแหน่งผู้ผลิตชั้นนำ ซอฟต์แวร์และ AI กลายเป็นตัวแปรสำคัญ ขณะที่ไทยต้องเร่งต่อยอดฐานการผลิตสู่ยานยนต์อัจฉริยะและระบบนิเวศดิจิทัล

 

เอเชียแปซิฟิกขยับสู่ศูนย์กลางอุตสาหกรรมยานยนต์ยุคใหม่

ทิศทางการแข่งขันในอุตสาหกรรมยานยนต์โลกกำลังเปลี่ยนผ่านจากการวัดความได้เปรียบด้วยกำลังการผลิตและเทคโนโลยีเครื่องยนต์ ไปสู่การแข่งขันด้านซอฟต์แวร์ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ระบบขับขี่อัจฉริยะ และความสามารถในการเชื่อมโยงพันธมิตรทางธุรกิจ ซึ่งกำลังเปิดทางให้ภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกเข้ามามีบทบาทกำหนดทิศทางอุตสาหกรรมมากขึ้น

 

ผลสำรวจผู้บริหารอุตสาหกรรมยานยนต์ทั่วโลก (Global Automotive Executive Survey) ครั้งที่ 26 ของ KPMG International ซึ่งสำรวจผู้บริหารระดับสูงในอุตสาหกรรมยานยนต์จำนวน 775 คน พบว่า ผู้บริหารเกือบครึ่งหนึ่ง หรือ 48% คาดการณ์ว่า ภายในปี 2578 ผู้ผลิตยานยนต์ (Automotive OEMs) ชั้นนำ 10 อันดับแรกของโลก อาจมีบริษัทที่มีสำนักงานใหญ่ในจีนมากถึง 6 ราย

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างการแข่งขันในอุตสาหกรรมยานยนต์ โดยจีนไม่ได้มุ่งแข่งขันเฉพาะด้านการผลิตรถยนต์และยานยนต์ไฟฟ้าอีกต่อไป

 

แต่กำลังขยายบทบาทไปสู่เทคโนโลยีที่มีมูลค่าเพิ่มสูง ทั้งแบตเตอรี่ หน่วยควบคุมอิเล็กทรอนิกส์ แพลตฟอร์มซอฟต์แวร์ และ AI ซึ่งมีแนวโน้มเข้ามาเป็นแหล่งสร้างกำไรสำคัญของอุตสาหกรรมในอนาคต

 

ขณะเดียวกัน เอเชียแปซิฟิกไม่ได้มีทิศทางการเปลี่ยนผ่านเหมือนกันทั้งหมด แม้จีนจะเร่งการใช้ยานยนต์ไฟฟ้าอย่างรวดเร็ว แต่ตลาดสำคัญอย่างอินเดีย ญี่ปุ่น และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยังมีแนวโน้มรองรับเทคโนโลยีระบบขับเคลื่อนที่หลากหลาย ทั้งเครื่องยนต์สันดาป ไฮบริด และไฟฟ้าในช่วงเปลี่ยนผ่าน

 

 

โคอิจิ อิกุชิ (Koichi Iguchi) หัวหน้ากลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์ประจำภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก และหุ้นส่วน KPMG ประเทศญี่ปุ่น กล่าวว่า

 

“ไม่มีแนวทางเดียวที่สามารถใช้ได้กับทุกตลาดยานยนต์ในเอเชียแปซิฟิก แต่ละตลาดมีความแตกต่างกันอย่างมาก ทั้งในด้านความเร็วของการเปลี่ยนผ่านสู่ยานยนต์ไฟฟ้าและการนำซอฟต์แวร์มาใช้ สัดส่วนของระบบขับเคลื่อนแต่ละประเภท ตลอดจนความต้องการของลูกค้า และความหลากหลายนี้มีแนวโน้มที่จะคงอยู่ต่อไป”

 

เขาระบุเพิ่มเติมว่า ความไม่แน่นอนด้านภูมิรัฐศาสตร์และการค้าทำให้บริษัทต้องพิจารณาปัจจัยเฉพาะของแต่ละตลาดมากขึ้น ทั้งการเลือกแหล่งผลิต การจัดหา และการลงทุน ตลอดจนการจัดสรรเงินทุนเพื่อสร้างความยืดหยุ่นและความมั่นคงให้กับห่วงโซ่อุปทาน โดยความสามารถในการบริหารทางเลือกและข้อแลกเปลี่ยนเหล่านี้อย่างมีประสิทธิภาพ จะเป็นปัจจัยสำคัญต่อความได้เปรียบในการแข่งขันของธุรกิจยานยนต์ในภูมิภาค

 

AI และเทคโนโลยีดิจิทัล เปลี่ยนสนามแข่งขันค่ายรถยนต์

 

อีกหนึ่งประเด็นที่น่าจับตาคือ การลงทุนด้าน AI และเทคโนโลยีเกิดใหม่ ซึ่งบริษัทในเอเชียแปซิฟิกมีความเคลื่อนไหวโดดเด่นกว่าภูมิภาคอื่น โดย 57% ของบริษัทที่ตอบแบบสำรวจระบุว่ามีการลงทุนอย่างมีนัยสำคัญในเทคโนโลยีเหล่านี้ เทียบกับยุโรป 52% และทวีปอเมริกา 48%

 

นอกจากนี้ บริษัทในเอเชียแปซิฟิก 52% ระบุว่า ได้นำระบบขับขี่อัตโนมัติและระบบช่วยเหลือผู้ขับขี่ขั้นสูง (ADAS) มาใช้ในส่วนงานหลักหรือผสานเข้ากับการดำเนินธุรกิจอย่างเต็มรูปแบบแล้ว

 

ขณะที่ 50% มีนโยบายและระบบกำกับดูแลการใช้ AI และข้อมูลอย่างมีจริยธรรมและสอดคล้องกับข้อกำหนดขององค์กร เทียบกับยุโรป 45% และทวีปอเมริกา 39%

 

ข้อมูลดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า การแข่งขันในอุตสาหกรรมยานยนต์กำลังขยายจากการพัฒนาตัวรถไปสู่ระบบเทคโนโลยีที่อยู่เบื้องหลัง ทั้งการประมวลผลข้อมูล การพัฒนาระบบช่วยขับขี่ และการจัดการข้อมูลอย่างปลอดภัย

 

ในภาพรวมทั่วโลก ผู้บริหาร 51% คาดการณ์ว่า ภายในปี 2578 ซอฟต์แวร์และเทคโนโลยีดิจิทัลจะกลายเป็นปัจจัยหลักในการสร้างความแตกต่างทางการแข่งขัน

 

ขณะที่ 49% ระบุว่าบริษัทได้นำผลิตภัณฑ์ที่ขับเคลื่อนด้วยซอฟต์แวร์ รวมถึงการอัปเดตซอฟต์แวร์ผ่านระบบไร้สาย (Over-the-Air: OTA) มาใช้อย่างเป็นระบบหรือผสานเข้ากับการดำเนินงานแล้ว

 

ส่วน 42% ระบุว่าบริษัทได้นำกลยุทธ์ยานยนต์ที่ขับเคลื่อนด้วยซอฟต์แวร์ (Software-Defined Vehicle: SDV) มาใช้อย่างเป็นระบบหรือบูรณาการเข้ากับการดำเนินงานแล้วเช่นกัน

 

แนวโน้มนี้ทำให้รถยนต์ในอนาคตไม่ได้แข่งขันกันเพียงสมรรถนะเครื่องยนต์ ระยะทางวิ่ง หรือรูปแบบการออกแบบ แต่ยังรวมถึงความสามารถในการอัปเดตฟังก์ชันผ่านซอฟต์แวร์ การเชื่อมต่อกับระบบดิจิทัล และการพัฒนาประสบการณ์ใช้งานของผู้ขับขี่อย่างต่อเนื่อง

 

โจทย์ใหญ่ไม่ใช่แค่พัฒนา AI แต่ต้องขยายผลให้ได้จริง

 

แม้ภาคธุรกิจจะเร่งลงทุนใน AI และซอฟต์แวร์ แต่ผลสำรวจพบข้อจำกัดสำคัญในการนำเทคโนโลยีไปใช้งานจริงในระดับองค์กร โดยเฉลี่ยมีโครงการด้าน AI และซอฟต์แวร์เพียง 36% เท่านั้นที่สามารถขยายผลจากระยะทดลองหรือโครงการนำร่องไปสู่การใช้งานทั่วทั้งองค์กรได้

 

ขณะที่บริษัทถึง 92% ระบุว่า การขยายขีดความสามารถใหม่ด้านดิจิทัล ซอฟต์แวร์ หรือ AI จากระยะนำร่องไปสู่การใช้งานทั่วทั้งองค์กร ต้องใช้เวลาอย่างน้อย 12 เดือน และมากกว่าหนึ่งในสามต้องใช้เวลานานกว่า 2 ปี

 

ประเด็นนี้สะท้อนว่า ความท้าทายของอุตสาหกรรมไม่ได้อยู่ที่การเข้าถึงเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงความพร้อมด้านบุคลากร โครงสร้างพื้นฐาน ระบบข้อมูล และการปรับกระบวนการทำงานภายในองค์กรให้สามารถรองรับเทคโนโลยีใหม่ได้จริง

 

อีกปัจจัยที่มีความสำคัญเพิ่มขึ้นคือความเชื่อมั่นของผู้บริโภค โดยผู้บริหารทั่วโลกประมาณครึ่งหนึ่งมองว่า ความเชื่อมั่นต่อฟังก์ชันดิจิทัลและระบบเชื่อมต่อจะเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จหรือความล้มเหลวในการแข่งขันของบริษัทในช่วง 3 ปีข้างหน้า

 

นั่นหมายความว่า เมื่อรถยนต์มีความสามารถในการเชื่อมต่อและใช้ข้อมูลมากขึ้น ความปลอดภัยของระบบ ความน่าเชื่อถือของซอฟต์แวร์ และการกำกับดูแลข้อมูล จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของความสามารถในการแข่งขันที่ผู้ผลิตไม่สามารถมองข้ามได้

 

ระบบนิเวศพันธมิตร กุญแจสร้างมูลค่าใหม่ของอุตสาหกรรม

 

นอกเหนือจากเทคโนโลยีแล้ว การสร้างความร่วมมือกับพันธมิตรภายนอกกำลังกลายเป็นกลยุทธ์สำคัญของอุตสาหกรรมยานยนต์ เนื่องจากการเปลี่ยนผ่านสู่ยานยนต์ไฟฟ้า การพัฒนา AI แพลตฟอร์มซอฟต์แวร์ และบริการดิจิทัล ล้วนต้องอาศัยความเชี่ยวชาญจากหลายภาคส่วน

 

ผลสำรวจคาดการณ์ว่า สัดส่วนการสร้างมูลค่าของธุรกิจที่เกิดจากความร่วมมือกับพันธมิตรภายนอกและระบบนิเวศทางธุรกิจ (Business Ecosystem) จะเพิ่มขึ้นจาก 30% ในปัจจุบัน เป็น 44% ในช่วง 3 ปีข้างหน้า

 

ดร. อันเดรอัส รีส (Andreas Ries) หัวหน้ากลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์ระดับโลก KPMG International กล่าวว่า

 

“การเติบโตในทศวรรษข้างหน้าอาจไม่ได้ถูกกำหนดโดยตลาดหรือเทคโนโลยีใดเพียงอย่างเดียว ความสำเร็จน่าจะมาจากการมองให้ออกว่าโอกาสในการสร้างมูลค่าในอนาคตกำลังเกิดขึ้นที่ใด และสามารถลงมือได้รวดเร็วพอที่จะคว้าโอกาสนั้นไว้ เอเชียแปซิฟิกมีแนวโน้มที่จะมีบทบาทสำคัญในการกำหนดอนาคตดังกล่าว”

 

ไทยต้องต่อยอดฐานผลิต สู่ผู้เล่นในระบบนิเวศยานยนต์อัจฉริยะ

 

สำหรับประเทศไทยและอาเซียน การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นทั้งโอกาสและโจทย์สำคัญ เนื่องจากไทยมีฐานอุตสาหกรรมยานยนต์และห่วงโซ่อุปทานที่พัฒนามาอย่างต่อเนื่อง แต่การแข่งขันในระยะต่อไปจะไม่ได้ขึ้นอยู่กับกำลังการผลิตรถยนต์เพียงอย่างเดียว

 

การยกระดับไปสู่การผลิตยานยนต์ไฟฟ้า ยานยนต์เชื่อมต่อเครือข่าย ระบบอิเล็กทรอนิกส์ ซอฟต์แวร์ และบริการดิจิทัล จะเป็นส่วนสำคัญในการรักษาความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมไทย

 

ทรงพล เกียรติเลิศพงศา หุ้นส่วนฝ่าย Deal Advisory KPMG ประเทศไทย กล่าวว่า

 

“อุตสาหกรรมยานยนต์กำลังก้าวเข้าสู่ยุคใหม่ ซึ่งความได้เปรียบในการแข่งขันจะขึ้นอยู่กับซอฟต์แวร์ AI และความร่วมมือกับพันธมิตรในระบบนิเวศทางธุรกิจมากขึ้น แทนที่จะขึ้นอยู่กับขนาดฐานการผลิตเพียงอย่างเดียว”

 

ทรงพลยังมองว่า สำหรับประเทศไทยและภูมิภาคอาเซียน โอกาสอยู่ที่การต่อยอดฐานอุตสาหกรรมยานยนต์ที่แข็งแกร่ง ควบคู่กับการปรับตัวเพื่อรองรับทิศทางการพัฒนายานยนต์ ทั้งการเปลี่ยนผ่านสู่ยานยนต์ไฟฟ้า ยานยนต์เชื่อมต่อเครือข่าย และบริการดิจิทัลรูปแบบใหม่

 

พร้อมระบุว่า บริษัทที่มีแนวโน้มก้าวขึ้นเป็นผู้นำในทศวรรษข้างหน้า คือบริษัทที่สามารถผสานการนำเทคโนโลยีมาใช้ ความสามารถในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงและการดำเนินงาน รวมถึงการสร้างความเชื่อมั่นให้กับลูกค้าในวงกว้าง

 

ภาพจากผลสำรวจครั้งนี้จึงสะท้อนว่า อนาคตอุตสาหกรรมยานยนต์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าใครผลิตรถยนต์ได้มากที่สุด แต่ขึ้นอยู่กับว่าใครสามารถสร้างเทคโนโลยี เชื่อมโยงพันธมิตร และเปลี่ยนความสามารถด้านดิจิทัลให้กลายเป็นมูลค่าทางธุรกิจได้เร็วที่สุด

 

สำหรับประเทศไทย โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่เพียงการรักษาสถานะฐานการผลิตยานยนต์ของภูมิภาค แต่คือการยกระดับบทบาทของประเทศให้เข้าไปอยู่ในห่วงโซ่มูลค่าใหม่ ตั้งแต่เทคโนโลยี ซอฟต์แวร์ ระบบอัจฉริยะ ไปจนถึงบริการที่เชื่อมโยงกับรถยนต์แห่งอนาคต

 

ไทยหั่นภาษี E20-B20 เร่งตลาดเชื้อเพลิงชีวภาพ โจทย์ใหม่อุตสาหกรรมยานยนต์และเกษตรกรรม

 

การเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรมยานยนต์ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การมุ่งสู่รถยนต์ไฟฟ้า (EV) เท่านั้น แต่ยังรวมถึงการพัฒนาพลังงานทางเลือกเพื่อรองรับรถยนต์เครื่องยนต์สันดาปและรถยนต์ไฮบริดที่ยังมีบทบาทสำคัญในตลาดโลก โดยเฉพาะในเอเชียแปซิฟิกที่แต่ละประเทศมีความพร้อมและความเร็วในการเปลี่ยนผ่านแตกต่างกัน

 

สำหรับประเทศไทย รัฐบาลมีมาตรการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันชีวภาพ 2 ประเภท ได้แก่

 

• น้ำมันแก๊สโซฮอล์ E20 ลดภาษีจาก 6 บาทต่อลิตร เหลือ 0.358 บาทต่อลิตร
• น้ำมันดีเซล B20 ลดภาษีจาก 5.953 บาทต่อลิตร เหลือ 0.431 บาทต่อลิตร

 

มาตรการดังกล่าวเป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569 มีผลตั้งแต่วันที่ 28 ตุลาคม 2569 ถึง 27 มกราคม 2570 รวมระยะเวลา 3 เดือน

 

โดยมีเป้าหมายลดภาระค่าครองชีพประชาชน ลดต้นทุนภาคขนส่งและภาคธุรกิจ ตลอดจนส่งเสริมการใช้พลังงานทางเลือกจากผลผลิตทางการเกษตรของไทย รัฐบาลไทย +1

 

E20 และ B20 ต่างกันอย่างไร และเกี่ยวข้องกับภาคเกษตรอย่างไร

 

• E20 เป็นน้ำมันแก๊สโซฮอล์ที่มีส่วนผสมเอทานอล 20% และน้ำมันเบนซิน 80% โดยเอทานอลผลิตจากวัตถุดิบทางการเกษตร เช่น อ้อยและมันสำปะหลัง
• B20 เป็นน้ำมันดีเซลที่มีส่วนผสมไบโอดีเซล 20% และน้ำมันดีเซล 80% โดยไบโอดีเซลผลิตจากน้ำมันพืช เช่น น้ำมันปาล์ม

 

การส่งเสริมเชื้อเพลิงทั้งสองชนิดจึงเชื่อมโยงกับห่วงโซ่การผลิตตั้งแต่เกษตรกร ผู้ผลิตวัตถุดิบ โรงงานผลิตเอทานอลและไบโอดีเซล ไปจนถึงอุตสาหกรรมพลังงานและภาคขนส่ง ซึ่งเป็นอีกกลไกหนึ่งในการสร้างตลาดรองรับผลผลิตทางการเกษตรภายในประเทศ รัฐบาลไทย +1

 

ด้านความพร้อมของอุตสาหกรรมยานยนต์ สมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย (TAIA) และกรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน ได้ร่วมกันส่งเสริมการใช้ E20 และ B20

 

โดยข้อมูลที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2569 ระบุว่า ผู้ผลิตรถยนต์ 16 ยี่ห้อ รองรับ E20 รวม 273 รุ่น และรถจักรยานยนต์ 5 ยี่ห้อ รองรับ 138 รุ่น ส่วน B20 มีผู้ผลิตรถยนต์ 15 ยี่ห้อ รองรับรวม 1,135 รุ่น TAIA สมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย

 

ทั้งนี้ ผู้ใช้รถต้องตรวจสอบคู่มือประจำรถและข้อกำหนดจากผู้ผลิตก่อนเลือกใช้เชื้อเพลิง โดยเฉพาะ B20 ซึ่งไม่ใช่รถยนต์ดีเซลทุกรุ่นที่สามารถรองรับได้

 

เมื่อเชื่อมโยงกับผลสำรวจ KPMG ที่ชี้ว่าอุตสาหกรรมยานยนต์เอเชียแปซิฟิกจะยังมีความหลากหลายด้านระบบขับเคลื่อน การส่งเสริม E20 และ B20 จึงเป็นอีกแนวทางที่ไทยสามารถใช้บริหารการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน ควบคู่กับการพัฒนา EV โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาเทคโนโลยีใดเทคโนโลยีหนึ่งเพียงอย่างเดียว

 

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญคือการทำให้มาตรการลดภาษีระยะสั้นนำไปสู่การขยายตลาดเชื้อเพลิงชีวภาพในระยะยาว ทั้งการสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้ใช้รถ การพัฒนาคุณภาพวัตถุดิบ การรักษาความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมเอทานอลและไบโอดีเซล ตลอดจนการประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมตลอดวงจรชีวิตของเชื้อเพลิง

 

 

แหล่งข้อมูลอ้างอิง:

กรมสรรพสามิต / รัฐบาลไทย – มาตรการลดภาษี E20 และ B20⁠

กรมประชาสัมพันธ์ – ครม. เคาะลดภาษี E20-B20⁠

สมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย – ข้อมูลรถยนต์ที่รองรับ E20 และ B20⁠