20 คำถามเริ่มต้นกับ Options : ตอนที่ 6 คนซื้อ Options จะใช้สิทธิได้อย่างไรและเมื่อไหร่ ?

โดย บริษัท ตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน)  

สัญญาประเภท Options เป็นสัญญาที่ผู้ขายให้สิทธิประโยชน์กับผู้ซื้อ Options ในการซื้อสินค้าอ้างอิงในตามราคาที่ระบุไว้ (Call Options) หรือสิทธิประโยชน์ในการขายสินค้าอ้างอิงตามราคาที่ระบุไว้ (Put Options) จุดที่เป็นข้อสงสัยของนักลงทุน คือ ผู้ที่ซื้อ Options ไปแล้วจะสามารถมาใช้สิทธิที่มีอยู่ได้อย่างไร เมื่อไหร่ และมีเงื่อนไขอื่น ๆ ที่ควรทราบหรือไม่เวลาที่ลงทุนซื้อขาย Options บทความนี้จะมาไขข้อข้องใจให้ได้รู้กันครับ

อันดับแรกสิ่งที่ต้องรู้ คือ Options ที่ซื้อขายใน TFEX มีวันหมดอายุ ซึ่งสำหรับ Options ใน TFEX ปัจจุบันที่อ้างอิงกับดัชนี SET50 นั้นจะมีวันหมดอายุในวันทำการก่อนวันทำการสุดท้ายของเดือนที่ Options นั้น ๆ หมดอายุ ยกตัวอย่างเช่น Options ที่หมดอายุเดือนพฤศจิกายน 2559 จะซื้อขายได้จนถึงวันวันที่ 29 พฤศจิกายน ซึ่งเป็นวันที่สัญญาหมดอายุ ซึ่งวันที่ 30 พฤศจิกายนจะเป็นวันทำการสุดท้ายของเดือนพฤศจิกายน ในวันที่ Options

ในส่วนของการใช้สิทธิของ Options ที่ผู้ซื้อถืออยู่นั้น Options ใน TFEX ไม่สามารถใช้สิทธิได้ทุกวัน เนื่องจากลักษณะสัญญา (Contract Specification) ของ Options ใน TFEX ถูกกำหนดไว้ว่าเป็น Options ประเภทที่สามารถใช้สิทธิได้ในวันซื้อขายสุดท้าย ที่ Options หมดอายุเท่านั้น (European) โดยก่อนหน้าที่ Options จะหมดอายุเป็นช่วงที่ผู้ซื้อ Options ไม่สามารถใช้สิทธิได้ แต่ถ้าราคาของสินค้าอ้างอิงปรับตัวในทิศทางที่ทำให้เกิดผลกำไรจากการซื้อ Options ผู้ลงทุนก็สามารถขาย Options ที่ถืออยู่เพื่อทำกำไรได้

วิธีการใช้สิทธิของ Options โดยทั่วไปจะมีวิธีการใช้สิทธิ 2 แบบ คือ การใช้สิทธิเพื่อรับมอบส่งมอบสินค้าอ้างอิงและชำระเงินค่าสินค้ากันจริงๆ (Physical Delivery) กับวิธีชำระเงินส่วนต่างระหว่างราคาใช้สิทธิกับราคาตลาดของสินค้าอ้างอิง (Cash Settlement) ซึ่ง Options ที่อ้างอิงกับดัชนี SET50 ใน TFEX จะกำหนดให้ผู้ถือ Options สามารถใช้สิทธิด้วยวิธี Cash Settlement เท่านั้นโดยการจ่ายเงินส่วนต่างระหว่างราคาใช้สิทธิกับราคาตลาดของสินค้าอ้างอิง หากการใช้สิทธินั้นเกิดประโยชน์ต่อผู้ซื้อที่ถือ Options ในวันซื้อขายวันสุดท้ายของ Options

ดัชนี SET50 ในตลาดหลักทรัพย์นั้นจะมีการคำนวณและประกาศทุก ๆ 15 วินาที ซึ่งราคาตลาดของดัชนี SET50 ที่จะมาใช้เปรียบเทียบกับราคาใช้สิทธิของ Options เพื่อจ่ายเงินส่วนต่างกรณีที่ผู้ซื้อ Options ใช้สิทธิแล้วใด้ประโยชน์นั้น จะใช้ดัชนี SET50 ในช่วง 15 นาทีสุดท้าย และค่าดัชนีราคาปิดของวันนั้น โดยตัดค่าที่มากที่สุดออก 3 ค่าและค่าน้อยที่สุดออก 3 ค่า และค่าที่ได้จะใช้ทศนิยม 2 ตำแหน่ง

ยกตัวอย่างวิธีการคำนวณเงินส่วนต่างจากการใช้สิทธิของ Options ที่อ้างอิงกับดัชนี SET50 ใน TFEX และมีขนาดสัญญาละ 200 หน่วย ที่หมดอายุเดือนตุลาคม โดยกำหนดให้ในวันที่ 28 ตุลาคม 2559 ซึ่งเป็นวันทำการก่อนวันทำการสุดท้ายของเดือนตุลาคม ราคาตลาดของดัชนี SET50 ที่ใช้ในการ Cash Settlement ในวันนั้นเท่ากับ 937.39 จุด

- ผู้ซื้อ Call Options ที่มีสิทธิในการซื้อดัชนี SET50 ที่ระดับ 950 จุด จะใช้สิทธิแล้วไม่ได้ประโยชน์ เนื่องจากราคาใช้สิทธิซื้อแพงกว่าราคาตลาดของ SET50 ดังนั้น ผู้ซื้อ Call Options ตัวนี้ไว้จะไม่ใช้สิทธิ 

- ผู้ซื้อ Call Options ที่มีสิทธิในการซื้อดัชนี SET50 ที่ระดับ 925 จุด จะใช้สิทธิแล้วได้ประโยชน์ เนื่องจากราคาใช้สิทธิซื้อถูกราคาตลาดของ SET50 ดังนั้น ผู้ซื้อ Call Options จะต้องการใช้สิทธิ โดยผู้ที่ขาย Call Options ตัวนี้ไว้จะต้องจ่ายเงินส่วนต่างให้กับผู้ซื้อ Call Options เท่ากับ (937.39 – 925) x 200 = 2,478 บาทต่อสัญญา

ผู้ลงทุนที่สนใจซื้อขาย Options ใน TFEX ควรทำความเข้าใจก่อนว่า Options ที่ซื้อขายกันนั้นมีวันหมดอายุ และสามารถใช้สิทธิของ Options เฉพาะในวันที่ Options หมดอายุเท่านั้น โดยผู้ที่ใช้สิทธิแล้วคุ้มค่าจะได้รับเงินสดส่วนต่างระหว่างราคาตลาดกับราคาที่ใช้สิทธิ สำหรับผู้ลงทุนที่สนใจสามารถหาข้อมูลอื่น ๆ เพิ่มเติมเกี่ยวกับการซื้อขาย Options ได้จากโบรกเกอร์ที่ท่านใช้บริการ หรือ เว็บไซต์ www.tfex.co.th