สปป.ลาวกับห่วงโซ่ การผลิตใน GMS (1)

โดย...น้ำผึ้ง  ทัศนัยพิทักษ์กุล

จากการศึกษาวิจัยของ ITD เรื่อง การประเมินผลกระทบของนโยบายการค้าระหว่างประเทศเพื่อลดความเหลื่อมล้ำและการเติบโตอย่างสมดุลของประเทศสมาชิกอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง (GMS)

ผลการศึกษากรณี สปป.ลาว พบว่าแม้ สปป.ลาวเป็นประเทศที่มีขนาดเล็ก มีจำนวนประชากรเพียง 7 ล้านคน จึงไม่มีการประหยัดต่อขนาด การลงทุนและการผลิตด้านอุตสาหกรรมที่มีอยู่ในปัจจุบันมีเพื่อขายในประเทศเป็นหลัก แต่ สปป.ลาวถือเป็นประเทศที่สามารถขับเคลื่อนการขยายตัวทางเศรษฐกิจได้ดี ส่งผลให้มีอัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจสูงที่สุดในบรรดาประเทศสมาชิกอาเซียน

โดยอาศัยจุดเด่นด้านการมีแหล่งวัตถุดิบที่อุดมสมบูรณ์ อัตราค่าจ้างแรงงานอยู่ในระดับต่ำ รวมทั้งเป็นประเทศที่ได้รับความช่วยเหลือด้านการพัฒนาจากต่างประเทศในหลายรูปแบบ ส่งผลให้เกิดพลังขับเคลื่อนร่วมด้านการพัฒนาทั้งจากภายในประเทศและต่างประเทศ

รัฐบาล สปป.ลาว กำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาไปสู่การเป็นประเทศอุตสาหกรรมมากขึ้น โดยสัดส่วนของผลิตภัณฑ์ภาคอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้นจาก 14.5% ในปี 2533 เป็น 31% ในปี 2557 เนื่องจากนโยบายเปิดเสรีด้านเศรษฐกิจ สัดส่วนของภาคเกษตรลดลงจาก 61.2% มาอยู่ที่ 27% ขณะที่ภาคบริการเพิ่มขึ้นจาก 24% มาอยู่ที่ 41% การขยายตัวและการเปลี่ยน แปลงของโครงสร้างเศรษฐกิจของ สปป.ลาวได้รับอิทธิพลจากภาคการค้าระหว่างประเทศและส่วนใหญ่เป็นการค้ากับประเทศเพื่อนบ้าน เนื่องจาก สปป.ลาวไม่มีทางออกทะเล

ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2559-2563) สปป.ลาวมีเป้าหมายให้ประเทศหลุดพ้นจากการเป็นประเทศที่มีรายได้ต่อหัวน้อยที่สุด มุ่งสู่การพัฒนาเศรษฐกิจควบคู่กับการพัฒนาสังคมและรักษาสิ่งแวดล้อมเพื่อเป็นปัจจัยพื้นฐานที่จะเปลี่ยนให้ สปป.ลาวก้าวไปสู่การเป็นประเทศอุตสาหกรรมที่ทันสมัย เนื่องจากการค้าระหว่างประเทศของ สปป.ลาวที่ผ่านมา เป็นการส่งออกวัตถุดิบ จึงมุ่งหวังพัฒนายกระดับศักยภาพการผลิตเพื่อส่งออกสินค้ากึ่งสำเร็จรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม ซึ่งรัฐบาลให้ความสำคัญอย่างมากกับการเชื่อมโยงด้านการคมนาคมด้วยระบบราง

ทั้งนี้ หน่วยงานด้านการวิจัยค้นคว้าของ สปป.ลาวคาดว่า หากสามารถผลักดันการลงทุนรถไฟความเร็วสูงเชื่อมจากจีนมายังบ่อเต็นและสิ้นสุดที่นครเวียงจันทน์ และรถไฟสายสะหวันนะเขต-ลาวบาวได้สำเร็จ เศรษฐกิจจะขยายตัวได้ไม่น้อยกว่า 9% ต่อปี

สำหรับประเด็นการผลักดันให้เกิดห่วงโซ่การผลิตระดับนานาชาติ (Global Value Chains : GVCs) ใน สปป.ลาวเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่การผลิตในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขงนั้น จะกล่าวถึงในตอนต่อไป