SDG 18 เป้าหมายของสปป.ลาว

โดย...พันธ์รบ ราชพงศา

เป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน (SDGs) ที่สหประชาชาติประกาศใช้ระหว่าง ค.ศ. 2016-2030 มีทั้งหมด 17 เป้าหมาย แต่ สปป.ลาวเล็งเห็นว่าการบรรลุ SDGs ได้ต้องแก้ปัญหาเรื่องระเบิดที่ตกค้างตั้งแต่สมัยสงครามอินโดจีนให้ได้เสียก่อน

ย้อนกลับไปในช่วงสงครามอินโดจีน เครื่องบินทิ้งระเบิดของสหรัฐได้เข้ามาทิ้งระเบิดใน สปป.ลาว มากกว่า 5 แสนเที่ยว โดยทิ้งระเบิดทุก 8 นาที ตลอด 24 ชั่วโมง เป็นเวลา 9 ปี (ตั้งแต่ ค.ศ. 1964-1973) มีปริมาณระเบิดรวมกันมากกว่า 2 ล้านตัน โดยร้อยละ 30 หรือมากกว่า 270 ล้านชิ้น ของระเบิดที่ระดมทิ้งลงมานั้น เป็นระเบิดที่ยังไม่ทำงาน (Unexploded Ordnance หรือ UXO) ทำให้ สปป.ลาว กลายเป็นประเทศที่มี UXO ตกค้างมากที่สุดในโลก

จากการสำรวจของโครงการเก็บกู้ระเบิดแห่งชาติ สปป.ลาว (UXO Lao) ซึ่งก่อตั้งเมื่อ ค.ศ. 1996 พบว่าระเบิดเหล่านี้กระจายอยู่ทั่วประเทศ ครอบคลุมพื้นที่กว่า 8.7 หมื่นตารางกิโลเมตร ในพื้นที่ 15 แขวง จากทั้งหมด 17 แขวง โดยแขวงที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด 9 อันดับแรก คือ (1) สะหวันนะเขต (2) เชียงขวาง (3) สาละวัน (4) คำม่วน (5) เซกอง (6) จำปาสัก (7) หัวพัน (8) อัตตะปู และ (9) หลวงพระบาง

พื้นที่ที่ได้รับผลกระทบในแขวงต่างๆ เหล่านี้ ล้วนอยู่ในฝั่งตะวันออกบริเวณชายแดน สปป.ลาว-เวียดนาม เป็นพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์มาก แต่ไม่สามารถพัฒนาเป็นพื้นที่ทางเศรษฐกิจได้ สปป.ลาว จึงพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษได้เพียงฝั่งตะวันตกเท่านั้น

UXO เป็นอุปสรรคสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ สปป.ลาว ดังนั้นตั้งแต่เป้าหมายการพัฒนาแห่งสหัสวรรษ (MDGs) เป็นต้นมา สปป.ลาว จึงกำหนดให้มีเป้าหมายการพัฒนาเฉพาะของประเทศ คือ MDG 9 เพื่อลดผลกระทบจาก UXO

เป้าหมายการพัฒนาเฉพาะนี้ ต่อเนื่องมาจนถึง SDGs โดย สปป.ลาวกำหนดเป็นเป้าหมายที่ 18 (SDG 18) ซึ่งมีความสัมพันธ์กับเป้าหมายที่ 11 (SDG 11) ที่เน้นการทำให้เมืองและการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์มีความปลอดภัย และเป้าหมายที่ 16 (SDG 16) ที่เน้นการส่งเสริมสังคมที่สงบสุข

ดังนั้น ตัวชี้วัดที่สำคัญของ SDG 18 คือ การกู้ UXO ออกจากพื้นที่ทางการเกษตรที่มีมูลค่าสูง และการลดจำนวนผู้เสียชีวิตและผู้บาดเจ็บจาก UXO ทั้งนี้ สปป.ลาว จะไม่สามารถบรรลุ SDG 11 และ 16 ได้เลยหากไม่สามารถบรรลุ SDG 18 ได้ก่อน

การเก็บกู้ UXO ต้องใช้งบประมาณสูง จึงทำให้แต่ละปีเก็บกู้ได้น้อยมาก อาจกล่าวได้ว่า “100 ปีก็ยังเก็บไม่หมด” หากประเทศสมาชิกอาเซียนไม่ให้ความสำคัญกับประเด็นนี้ และประชาคมอาเซียนคงบรรลุการพัฒนาร่วมกันได้ยาก