ลาว-แม่โขง-อาเซียน

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์ [email protected]

ในปีนี้เป็นปีที่เกิดประวัติศาสตร์ใหม่ๆ ขึ้นในลาวหลายต่อหลายเรื่องครับ

เรื่องแรก ปีนี้ลาวเป็นเจ้าภาพการประชุมต่างๆ ของอาเซียน หรือเรียกว่าเป็นประธานอาเซียน ประจำปี 2559

ถ้าเรื่องแรกยังฟังดูไม่เป็นประวัติศาสตร์เท่าไหร่ ให้ไปฟังต่อเรื่องที่สองครับ การจัดประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน (อาเซียน ซัมมิต) ที่ลาวปีนี้จะจัดขึ้นครั้งเดียว ในวันที่ 6-8 ก.ย. จากปกติจัดขึ้นปีละ 2 ครั้ง ช่วงเดือน เม.ย. และเดือน พ.ย.

ยิ่งไปกว่านั้น เรื่องที่สาม แม้จะจัดประชุมเพียงแค่ครั้งเดียวในปีนี้ แต่นับเป็นการจัดประชุม 2 ครั้ง คือ การประชุมครั้งที่ 28 และครั้งที่ 29 ควบกันไป

เรื่องที่สี่ คือ ลาวยังคงเดินหน้าก่อสร้างเขื่อนต่างๆ บนแม่น้ำโขงครับ

เชื่อว่าทุกท่านรู้จักชื่อ “แม่น้ำโขง” กันดีครับ แต่ทราบหรือไม่ครับว่า แม่น้ำโขงนั้นมีความยาวกว่า 4,880 กิโลเมตร ยาวเป็นอันดับที่ 12 ของโลก หล่อเลี้ยงชีวิตผู้คนบนริมน้ำ 6 ประเทศ ไล่ตั้งแต่จีน ลาว เมียนมา ไทย กัมพูชา และเวียดนาม รวมหลายสิบล้านชีวิต

ตอนนี้มีแผนสร้างเขื่อนบนแม่น้ำโขงเต็มไปหมดครับ โดยเฉพาะในจีนและลาว ซึ่งเป็น 2 ประเทศต้นทางก่อนแม่น้ำโขงจะไหลเข้าสู่ประเทศอื่น ในจีนมีแผนก่อสร้างเขื่อนกว่า 10 แห่งบนแม่น้ำโขง ขณะที่ในลาวมีอีกประมาณ 9 แห่ง

แน่นอนครับว่า เหตุผลของการสร้างเขื่อนเหล่านี้ ส่วนใหญ่เป็นเหตุผลทางเศรษฐกิจครับ เช่น ในลาวนั้นสร้างเขื่อนเพื่อรองรับการผลิตไฟฟ้าและส่งออกพลังงานไปยังประเทศเพื่อนบ้าน สอดรับเป้าหมายประเทศในการเป็น “แบตเตอรี่ของเอเชีย”

เขื่อนที่เป็นที่จับตาในลาวตอนนี้มี 2 แห่งหลักๆ ด้วยกันครับ 1.เขื่อนไซยะบุรี และ 2.เขื่อนดอนสะโฮง

เมื่อต้นปีที่ผ่านมานี้เอง มีข่าวการทำพิธีเปิดการก่อสร้างเขื่อนดอนสะโฮงอย่างเป็นทางการ หลังจากมีการเรียกร้องของประเทศต่างๆ ทางตอนล่างของแม่น้ำโขงให้รัฐบาลลาวชะลอการก่อสร้างเขื่อนดอนสะโฮงออกไปอีก 10 ปี

การต่อสู้เรียกร้องเกี่ยวกับเขื่อนทั้งสองแห่งนี้ยังไม่จบครับ เพราะยังมีประชาชนจำนวนมากที่จะได้รับผลกระทบ ทั้งในแง่วิถีชีวิต การทำประมง มีทั้งเรื่องที่ประเมินเป็นมูลค่าได้และประเมินเป็นมูลค่าไม่ได้

ตามปกติธรรมชาติแล้ว ผู้เป็นประธานอาเซียนมักมีหน้าที่เป็น “โซ่ข้อกลาง” ในการช่วยประสานและสมานความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนร่วมภูมิภาค หากเกิดกรณีพิพาทไม่ลงรอยต่างๆ ขึ้น เช่น กรณีปัญหาทะเลจีนใต้ ประธานอาเซียนปีนั้นๆ ก็มักจะทำหน้าที่ช่วยไกล่เกลี่ยเจรจาระหว่างประเทศสมาชิก

มีความเสี่ยงสูงเหลือเกินครับ ว่าปีนี้ลาวอาจสร้างประวัติศาสตร์ใหม่เรื่องที่ห้า แทนที่จะเป็นผู้ไกล่เกลี่ย อาจกลายเป็นผู้ที่สร้างข้อโต้เถียงระหว่างกันในภูมิภาค

รัฐบาลลาวควรแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่ยังคงค้างคาใจเพื่อนร่วมภูมิภาคให้จบให้ได้ก่อนครับ ถ้าแก้ไขปัญหาที่ค้างคาใจนี้ไม่ได้ การเดินหน้าก่อสร้างเขื่อนทั้งหลายดูจะไม่เป็นผลดีต่อลาวเท่าใดนัก