รู้ไหม... ทำไม?

โดย...เสาวนีย์ สุวรรณรงค์  ผู้อำนวยการฝ่ายส่งเสริมความรู้ด้านการเงิน สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.)

ในงาน SET in the city 2014 ที่เพิ่งผ่านไป ประชาชนเข้ามาพูดคุยกับ ก.ล.ต. ที่บูธอย่างอบอุ่น พร้อมกับคำถามหลากหลาย สมกับธีมของเราที่ว่า “Be Smart, Ask First - ลงทุนอย่างฉลาด สตาร์ทด้วยคำถาม” เพราะนอกจากผู้ลงทุนจะรับฟังข้อมูลจากผู้ขายฝ่ายเดียวแล้ว (ซึ่งมักจะบอกแต่ด้านบวก) เราควรเป็นฝ่ายตั้งคำถามกับเขาด้วย และไม่เสียแรงที่เชิญชวนให้ตั้งคำถาม ก.ล.ต. เองก็เจอคำถามเหมือนกัน ขอคัดเลือกมาเฉพาะที่เกี่ยวกับกองทุนรวม อาจเป็นเรื่องที่คุณอยากทราบคำตอบด้วยก็ได้

1. ทำไมต้องทำแบบประเมินความสามารถในการรับความเสี่ยง? เพื่อให้ฉุกคิดว่าเงินก้อนที่กำลังถือมาลงทุนนี้ คุณยอมให้เสียหายได้แค่ไหน คะแนนที่ออกมาจะบอกว่า สำหรับเงินก้อนนี้คุณควรลงทุนในกองทุนรวมที่มีนโยบายลงทุนในสินทรัพย์ประเภทไหน มีความเสี่ยงมากหรือน้อยอย่างไร ที่สำคัญคุณต้องทำแบบประเมินนี้ด้วยตัวเอง

2. ทำไมต้องลงนามรับรอง  ถ้าจะลงทุนในกองทุนรวมที่เสี่ยงสูงกว่าผลประเมิน? เป็นการถามตัวเองย้ำว่าแน่ใจแล้วนะว่าเรามีความเข้าใจเกี่ยวกับความเสี่ยงและผลตอบแทนของกองทุนนั้น และเราเองต้องเป็นผู้รับผิดชอบกับการตัดสินใจนี้

3. ทำไมไม่สามารถซื้อขายกองทุนรวมที่เคาน์เตอร์ฝากถอนเงินของธนาคารได้? การแยกบริเวณให้บริการนี้เพื่อให้ผู้ลงทุนไม่เข้าใจผิดว่าการซื้อกองทุนรวมคือการฝากเงินที่จะได้รับเงินต้นคืนเสมอ นอกจากนี้ การซื้อขายกองทุนรวมต้องทำกับผู้ขายที่ได้รับความเห็นชอบจาก ก.ล.ต. (เรียกว่า “ผู้แนะนำการลงทุน”) เท่านั้น บางธนาคารติดตั้งป้ายหรือมีบัตรติดเสื้อ “ผู้แนะนำการลงทุน” ไว้ชัดเจน ลูกค้าจึงมั่นใจได้ทุกครั้งที่ใช้บริการ

4. ทำไมบางกองทุนมีโฆษณาผลตอบแทนคาดการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ในขณะที่บางกองทุนไม่มี? กองทุนรวมที่สามารถเปิดเผยหรือโฆษณาผลตอบแทนได้ มีเฉพาะกองทุนที่สามารถระบุทรัพย์สินที่จะลงทุนตลอดอายุโครงการหรือตลอดรอบการลงทุนในแต่ละรอบได้ เช่น กองทุนรวมตราสารหนี้ที่กำหนดอายุโครงการ หรือ Term Fund ซึ่งในหนังสือชี้ชวนจะแสดงข้อมูลรายชื่อตราสารหนี้ที่กองทุนจะไปลงทุนให้ผู้ลงทุนพิจารณาด้วย

และสำหรับกองทุนรวมหรือทรัสต์ที่ลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ สิทธิการเช่าอสังหาริมทรัพย์ หรือกิจการโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งสามารถระบุทรัพย์สินที่จะลงทุนได้ก็สามารถเปิดเผยหรือโฆษณาผลตอบแทนคาดการณ์ได้ แต่เฉพาะในปีแรกของกองเท่านั้น (ไม่ใช่ผลตอบแทนตลอดโครงการ) เพราะถ้าระยะเวลายิ่งทอดยาวออกไปอาจเกิดความไม่แน่นอนเกี่ยวกับความสามารถในการหารายได้ของอสังหาริมทรัพย์หรือกิจการนั้น ส่วน Trigger fund ที่เรามักเห็นว่าแสดงตัวเลขผลตอบแทนในการเสนอขายเสมอนั้น ขอให้เข้าใจว่านั่นคือเป้าหมายของการเลิกกองทุน
ทั้งนี้ทั้งนั้น ผลตอบแทนที่ยังไม่เกิดขึ้นเหล่านี้ ล้วนมาจากการคาดการณ์ จึงไม่ใช่การรับประกันว่าจะได้ผลตอบแทนตามนั้นค่ะ

5. ทำไมต้องสนใจค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายของกองทุนรวม? เพราะเป็นของจริงยิ่งกว่าผลตอบแทน ค่าใช้จ่ายบางรายการคำนวณรวมใน NAV แล้ว บางรายการเรียกเก็บจากเราต่างหาก กองทุนที่คาดว่าจะให้ผลตอบแทน 8% โดยมีค่าใช้จ่ายทุกรูปแบบรวมแล้ว 3% ย่อมไม่แตกต่างกับกองทุนที่คาดว่าจะให้ผลตอบแทน 6% โดยมีค่าใช้จ่ายรวม 1% และเป็นไปได้ที่กองแรกน่าจะมีความเสี่ยงหรือความผันผวนมากกว่าด้วย (ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความชอบของแต่ละคน)

6. ทำไมต้องถามว่าขายคืนหน่วยลงทุนแล้วจะได้เงินเมื่อไร? เนื่องจากทรัพย์สินที่กองทุนรวมแต่ละประเภทไปลงทุนมีสภาพคล่องแตกต่างกัน และต้องรอเวลาถึงจะได้เงิน เช่น ขายหุ้นใช้เวลา 3 วันทำการ หลังจากวันที่ทำรายการขายหุ้น กองทุนรวมแต่ละประเภทจึงกำหนดเวลาชำระเงินไว้ต่างกัน ผู้ลงทุนจึงต้องสอบถามทุกครั้งก่อนที่จะตัดสินใจลงทุน เพื่อวางแผนการขายและการใช้เงินให้สอดคล้องกัน

7. ทำไมต้องถามหา Fact sheet ทุกครั้งที่จะซื้อกองทุนที่ไม่เคยลงทุนมาก่อน? เพราะเราไม่ควรตัดสินใจลงทุนเพียงเพราะข้อมูลที่นำมาโฆษณา ใน Fact sheet บอกข้อมูลที่สำคัญของกองทุนรวมไว้ทั้งหมดในกระดาษไม่กี่แผ่น จึงเป็นทางลัดที่จะทำความรู้จักกองทุนรวมที่เราสนใจ และหากถูกเสนอขายแต่เมื่อขอ fact sheet แล้ว ผู้ขายกลับไม่มีให้ ขอให้แจ้งบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน หรือ ก.ล.ต.

8. ทำไมต้องตรวจสอบใบส่งคำสั่งซื้อขายและใบยืนยัน? ต้องตรวจดูความถูกต้องของข้อมูลในเอกสารเพราะมีโอกาสเป็นไปได้ที่ข้อมูลจะผิดพลาด เช่น ชื่อกองทุนซึ่งมักใช้เป็นตัวย่อที่คล้ายกันทำให้สับสนได้ จำนวนหน่วยที่มักมีจุดทศนิยม หรือจำนวนเงินก็อาจผิดพลาดได้ จึงต้องตรวจสอบ ณ ขณะที่ซื้อขายและหลังจากนั้นเมื่อได้รับใบยืนยัน หากพบว่าไม่ถูกต้อง ต้องรีบทักท้วงทันที

หากพบปัญหาในการลงทุนกองทุนรวมสามารถแจ้งไปยังหน่วยงานควบคุมดูแลการปฏิบัติงาน (compliance unit) ของบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน เพื่อให้ได้รับการแก้ไขหรือชี้แจงโดยเร็ว หรือแจ้ง ก.ล.ต. ที่หมายเลขโทรศัพท์ 1207 และสำหรับผู้ที่สนใจคู่มือการลงทุน Ask First Kit ถามคำถามที่ใช่ก่อนตัดสินใจลงทุน ขอรับได้ที่ [email protected] หรือ download ที่ www.start-to-invest.com