จำนำข้าว

นโยบายข้าวจะกลายเป็นเรื่องร้อนของรัฐบาลใหม่ เพราะสิ่งที่พรรคเพื่อไทยหาเสียงเลือกตั้งเอาไว้ก็คือ การเพิ่มราคาจำนำข้าวเปลือกจาก 1 หมื่นบาทเศษๆ เป็น 1.5 หมื่นบาท

ก่อนหน้านี้ รัฐบาลหลายๆ รัฐบาลเคยใช้การจำนำข้าวมาก่อน โดยจำนำข้าวในราคาสูงกว่าตลาด มีข้อดีก็คือการป้องกันไม่ให้เกิดการกดราคาข้าวในช่วงต้นฤดูการผลิต และการรับจำนำยังสามารถดึงราคาข้าวในตลาดขึ้นมาได้ด้วย

แต่ผลเสียการจำนำก็คือการขาดทุน การทุจริตเกือบทุกขั้นตอน และประโยชน์ไม่กระจายไปถึงชาวนาอย่างทั่วถึง

เมื่อถึงยุครัฐบาลอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ จึงรื้อนโยบายข้าว โดยใช้วิธีประกันรายได้แทน

แนวคิดการประกันรายได้ จะมีการกำหนดราคาอ้างอิง และจะใช้ราคาดังกล่าวมาเทียบกับราคาที่ชาวนาขายข้าวได้ โดยหากชาวนาขายข้าวได้ต่ำกว่าราคาอ้างอิงก็จะมีการจ่ายชดเชยให้ เพื่อให้ชาวนาคุ้มทุนและได้กำไรไปบางส่วน

ข้อดีของการประกันรายได้ นอกจากชาวนาจะได้เงินแล้ว ยังป้องกันการทุจริต การรู้จำนวนเงินที่แน่ชัดในการชดเชย ไม่ทำให้ราคาข้าวในตลาดสูงเกินไปจนกระทบการส่งออก

แต่ข้อเสียของการประกันรายได้ก็มีเช่นกัน โดยไม่เพียงแต่รัฐบาลอุดหนุนราคาข้าวให้ชาวนาเท่านั้น ทว่ายังเหมือนกับการรับประกันกำไรให้ผู้ส่งออกข้าวด้วยเช่นกัน

เพราะการประกันรายได้จะทำให้ราคาข้าวค่อนข้างมีเสถียรภาพ และราคาไม่สูงกว่าที่กำหนดเอาไว้ จึงทำให้การส่งออกไม่มีปัญหา แต่ทว่ายิ่งส่งออกมากเท่าใดก็เท่ากับเป็นการเอาภาษีไปอุดหนุนมากเท่านั้น

เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง รัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ที่กำลังจะเข้ามาใหม่ มีนโยบายแน่ชัดจะหันกลับมาใช้การจำนำแทน

ไม่ว่าจะจำนำหรือประกันรายได้ ต่างก็มีข้อดีข้อเสียในตัว สุดท้ายก็อยู่ที่คนปฏิบัติเท่านั้น จะทำให้ดีหรือเลว แต่ที่ผ่านมาส่วนใหญ่มักจะเอนเอียงไปในทางที่เลว

ก็ข้าวมันทั้งหวานและหอมอย่างนั้น จะอดใจไหวได้อย่างไร