เคลียร์ดราม่า! ก.ล.ต. ยัน DR มีหุ้นต่างประเทศค้ำเต็มจำนวน-คุมเข้มผู้ออก

จากประเด็นตราสารแสดงสิทธิในหลักทรัพย์ต่างประเทศ (DR) ที่มีการระบุว่า มีความเข้าใจผิดว่าผู้ถือครอง DR คือเจ้าของหุ้นต่างประเทศโดยตรง แต่ในทางกฎหมายผู้ลงทุนมีสถานะเป็นเพียง เจ้าหนี้ไม่มีหลักประกันของบริษัทผู้ออกตราสารเท่านั้น ซึ่งหากบริษัทดังกล่าวล้มละลาย เงินลงทุนอาจกลายเป็นศูนย์ทันที และประเด็นที่น่ากังวลที่สุดคือการมี ผู้ออก DR บางรายที่มีอันดับเครดิตต่ำ ในระดับที่เทียบเท่ากับ พันธบัตรขยะ (Junk Bond) ซึ่งมีความเสี่ยงสูงที่จะผิดนัดชำระหนี้แต่นักลงทุนกลับไม่ได้รับผลตอบแทนชดเชยความเสี่ยงที่เหมาะสม 

ทั้งนี้ มีการเรียกร้องให้สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) เข้มงวดกับการกำกับดูแลและเปิดเผยข้อมูลความเสี่ยงให้ชัดเจนยิ่งขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้รายย่อยต้องเผชิญกับภาวะเงินต้นสูญหายจากการเลือกเชื่อถือผู้ออกตราสารที่ขาดความมั่นคงทางการเงิน และตรวจสอบอันดับเครดิตของผู้ออก DR อย่างละเอียด

ล่าสุด วันนี้ (12 ม.ค.2569) ก.ล.ต. ได้ออกมาให้ข้อมูลว่า ในปัจจุบัน DR ที่มีการออกเสนอขายส่วนใหญ่ เป็น DR แบบอ้างอิงสิทธิ (ใบแสดงสิทธิในผลประโยชน์ที่เกิดจากหลักทรัพย์อ้างอิงต่างประเทศ) เพื่อให้หลักทรัพย์ต่างประเทศที่มีราคาสูง สามารถแตกย่อยเป็น DR ได้หลายหน่วย เช่น 1 หุ้นต่างประเทศนำมาออกได้เป็น 100 DR (1 : 100) เป็นต้น ซึ่งช่วยให้ผู้ลงทุนเข้าถึงการลงทุนในหลักทรัพย์ต่างประเทศที่มีราคาสูงได้ อย่างไรก็ดี ไม่ว่าจะเป็น DR ในรูปแบบใด ก.ล.ต. ได้มีเกณฑ์กำหนดเพื่อป้องกันความเสี่ยงและคุ้มครองผู้ลงทุนไว้ ดังนี้

(1) กำหนดให้ผู้ออก DR ต้องเป็นบริษัทหลักทรัพย์ (บล.) หรือ ธนาคารพาณิชย์ ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. และธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ตามลำดับ เท่านั้น ซึ่งผู้ออก DR ต้องดำรงเงินกองทุนตามเกณฑ์ที่กำหนด มีการรายงานทางการเงินตามมาตรฐาน และมีระบบบริหารความเสี่ยงตามการเป็นสถาบันการเงินที่อยู่ภายใต้กำกับ  

(2) กำหนดให้ผู้ออก DR ต้องมีหลักทรัพย์ต่างประเทศอ้างอิงรองรับในจำนวนที่เพียงพอกับจำนวนที่จำหน่าย DR ให้แก่ผู้ลงทุน ซึ่งหมายความว่าผู้ออกต้องมีหลักทรัพย์ต่างประเทศรองรับการออกและเสนอขาย DR เต็มจำนวน เช่น การออกและเสนอขาย DR 1 : 100 หมายถึง DR ที่ออกเสนอขายให้ผู้ลงทุน 100 หน่วย ผู้ออก DR ต้องมีหุ้นต่างประเทศรองรับอย่างต่ำ 1 หุ้น และมีการจัดเก็บหลักฐานความเพียงพอของจำนวนหุ้นต่างประเทศดังกล่าว 

(3) กำหนดให้ผู้ออก DR จัดทำและนำส่งรายงานเกี่ยวกับจำนวนคงเหลือ DR (Outstanding) และจำนวนหลักทรัพย์ต่างประเทศอ้างอิงต่อตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย และ ก.ล.ต. ทุกสิ้นเดือน เพื่อให้ ก.ล.ต. ใช้ในการติดตามและตรวจสอบ ทั้งนี้ ข้อมูลดังกล่าวเป็นประโยชน์ซึ่งช่วยสร้างความโปร่งใสและเพิ่มความเชื่อมั่นให้กับผู้ลงทุนใน DR ก.ล.ต. จึงอยู่ระหว่างพิจารณาดำเนินการเพื่อให้นำข้อมูลดังกล่าวมาเผยแพร่ให้ผู้ลงทุนทราบด้วยต่อไป

(4) กำหนดให้ผู้ออก DR เปิดเผยความเสี่ยงของการลงทุนใน DR ซึ่งรวมถึงความเสี่ยงกรณีผู้ออกประสบปัญหาทางการเงิน/ล้มละลาย ในแบบแสดงรายการข้อมูลเสนอขาย (filing) ซึ่งผู้ลงทุนสามารถดูแบบ filing ได้ที่เว็บไซต์ของ ก.ล.ต. และเว็บไซต์ของผู้ออก DR เพื่อประกอบการตัดสินใจลงทุนใน DR

ทั้งนี้ ผู้ลงทุนสามารถติดตามสถานะทางการเงินของผู้ออก DR ได้ที่เว็บไซต์สำนักงาน ก.ล.ต. และเว็บไซต์ของผู้ออก DR รวมทั้งสามารถศึกษารายละเอียดปัจจัยความเสี่ยงต่อการดำเนินธุรกิจและมาตรการบริหารความเสี่ยงของผู้ออก DR เพิ่มเติมได้จากแบบ filing ของผู้ออก DR

ในส่วนการทำหน้าที่ของ ก.ล.ต. ในการกำกับดูแลและตรวจสอบการดำเนินงานของผู้ออก DR มีดังนี้

(1) ในการอนุญาตการออกเสนอขาย DR ในแต่ละครั้ง ก.ล.ต. จะตรวจสอบ

(1.1) คุณสมบัติผู้ออก DR เช่น ต้องเป็นธนาคารพาณิชย์หรือ บล. ความพร้อมของระบบงานและบุคลากร และลักษณะความน่าไว้วางใจของกรรมการและผู้บริหาร เป็นต้น

(1.2) คุณสมบัติของหลักทรัพย์ต่างประเทศที่ใช้อ้างอิง ซึ่งต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์กำหนด

(2) ก.ล.ต. ติดตามตรวจสอบการดำเนินงานของผู้ออก DR ตามที่กำหนดเป็นปกติ รวมทั้งสอบทานความเพียงพอของหลักทรัพย์อ้างอิงต่างประเทศของผู้ออก DR ทุกราย เป็นประจำทุกเดือน

รู้หรือไม่ DR มี 2 แบบ คือ

(1) ตราสารแสดงสิทธิของผู้ฝากทรัพย์สิน ซึ่งมีทรัพย์สินที่ฝากเป็นหลักทรัพย์ต่างประเทศ (DR แบบฝาก)

(2) ใบแสดงสิทธิในผลประโยชน์ที่เกิดจากหลักทรัพย์อ้างอิง ซึ่งมีหลักทรัพย์อ้างอิงเป็นหลักทรัพย์ต่างประเทศ (DR แบบอ้างอิงสิทธิ)

หลักทรัพย์ต่างประเทศที่สามารถนำมาเป็น underlying asset ได้แก่

(1) หุ้นต่างประเทศที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ต่างประเทศที่มีการกำกับดูแลตลาดทุนที่ ก.ล.ต. ยอมรับและหุ้นจากประเทศกลุ่มอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง (GMS)

(2) กองทุนรวมดัชนีที่จดทะเบียนซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ต่างประเทศ (Foreign ETF : Foreign Exchange Traded Fund)

(3) กองทุน Collective Investment Scheme (CIS) ต่างประเทศ และ

(4) REITs และ Infrastructure Fund ต่างประเทศ