สงครามภาษีสหรัฐฯ หากยืดเยื้อลากเศรษฐกิจโลกถดถอยซ้ำรอยปี 1930

ดร.ปิยศักดิ์ มานะสันต์ Head of Economic Reserch หัวหน้านักวิจัยเศรษฐกิจ ฝ่ายกลยุทธ์การลงทุน บริษัทหลักทรัพย์ อินโนเวสท์ เอกซ์ จำกัด (InnovestX) เปิดเผยในงานเสวนา Roundtable “Trump’s Global Quake: Thailand Survival Strategy” ภายใต้ หัวข้อ ผ่ากำแพงภาษี "ทรัมป์" ฝ่าวิกฤติเศรษฐกิจ: Out of The Trump's Uncertainty ซึ่งจัดโดย กรุงเทพธุรกิจ ฐานเศรษฐกิจ และโพสต์ทูเดย์ ระบุว่า ขณะนี้สหรัฐอเมริกากำลังเดินหน้าเปลี่ยนแปลงระบบเศรษฐกิจโลกจากระเบียบการค้าเสรีภายใต้ FTA, องค์การการค้าโลก (WTO) และความตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้า GATT ไปสู่โลกที่เต็มไปด้วยกำแพงภาษี เพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองในฐานะประเทศผู้นำเข้ารายใหญ่ของโลก

 

โดยจุดเปลี่ยนสำคัญคือการใช้อัตราภาษีเป็นเครื่องมือหลัก หากแนวโน้มนี้ดำเนินต่อไป มีความเป็นไปได้สูงที่เศรษฐกิจโลกอาจย้อนรอยวิกฤตปี ค.ศ.1930 หรือ “The Great Depression” ซึ่งในขณะนั้นประเทศต่าง ๆ ทยอยตั้งกำแพงภาษีเพื่อตอบโต้กัน จนนำไปสู่ภาวะเศรษฐกิจถดถอยทั่วโลก และท้ายที่สุดจุดชนวนสู่สงครามโลก

 

ดร.ปิยศักดิ์ชี้ว่า สถานการณ์ในปัจจุบันเริ่มส่งสัญญาณคล้ายกัน โดยเฉพาะการตอบโต้กันทางภาษีระหว่างสหรัฐฯ กับจีน อย่างไรก็ตาม โอกาสที่สงครามการค้าจะทวีความรุนแรงในระดับสูงยังอยู่ที่ประมาณ 10% โดยยังมีความหวังว่าหลายฝ่ายจะเข้ามาเจรจาเพื่อลดความตึงเครียดและลดอัตราภาษีลงได้

 

ในกรณีที่การเจรจาล้มเหลว ดร.ปิยศักดิ์ประเมินว่า มีโอกาส 30% ที่สถานการณ์จะเลวร้ายลง เศรษฐกิจโลกอาจชะลอตัวแรง และประเทศไทยอาจได้รับผลกระทบในระดับที่ GDP หดตัวถึง -1.1% การส่งออกอาจติดลบถึง -5% ขณะที่เศรษฐกิจสหรัฐฯ ก็อาจชะลอตัวเช่นกัน โดยคาดว่า GDP จะเติบโตเพียง 2.4%
 

 

สำหรับกรณีที่คาดว่าจะเกิดขึ้นมากที่สุด คือการเจรจาสามารถเกิดขึ้นได้ในระดับหนึ่ง บลูมเบิร์ก คำนวณไว้ แม้ว่าอัตราภาษีเฉลี่ยของสหรัฐฯ ที่จะเริ่มใช้จะอยู่เฉลี่ยที่ 28% ซึ่งใกล้เคียงกับระดับ 50-60% ในยุค Great Depression

 

อย่างไรก็ตาม หากสามารถลดอัตราภาษีลงจากจุดสูงสุดได้ ก็อาจทำให้เฉลี่ยอยู่ที่ราว 25% ส่วนไทยที่ถูกตั้งภาษีราว 36% ก็อาจลดลงเหลือประมาณ 15% ตามสมมติฐาน

 

ในภาพนี้ ดร.ปิยศักดิ์คาดว่า GDP ของไทยจะชะลอลงจาก 2.5% เหลือ 1.4% ขณะที่การส่งออกอาจติดลบ 1-3% ธนาคารแห่งประเทศไทยอาจพิจารณาลดดอกเบี้ยได้ประมาณ 3 ครั้ง ภาคเศรษฐกิจสหรัฐฯ เองก็อาจโตเพียง 0.9% จากเดิม 1.9% ส่วน GDP โลกอาจหายไปราว 0.8% จากที่ IMF คาดไว้เดิมที่ 3.5% เหลือเพียง 2.5% นี่คือภาพที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในช่วง 2-3 เดือนข้างหน้า

 

“สถานการณ์ในระยะต่อไปจะอยู่ในภาวะ ‘ฝุ่นตลบ’ หลายประเทศจะเข้าสู่การเจรจาอย่างเข้มข้น แต่ประเทศเล็ก ๆ โดยเฉพาะในเอเชีย อาจมีอำนาจต่อรองที่จำกัด และต้องยอมถอยในบางส่วน” ดร.ปิยศักดิ์กล่าว

 

ในกรณีที่สถานการณ์คลี่คลายไปในทิศทางที่ดีขึ้น (Best Case Scenario) และสหรัฐฯ กำหนดอัตราภาษีขั้นต่ำไว้ที่ 10% ก็อาจช่วยลดผลกระทบได้บ้าง โดยไทยอาจเติบโตได้ที่ระดับ 1.7% จากเดิม 2.5% ขณะที่การส่งออกอาจหดตัวใกล้ -2.8% ถึง -3%

ในด้านนโยบายการเงิน ดร.ปิยศักดิ์มองว่า การปรับลดอัตราดอกเบี้ยอาจเป็นเรื่องยาก หากความเสี่ยงเศรษฐกิจมาพร้อมกับแรงกดดันเงินเฟ้อ โดยธนาคารกลางทั่วโลกอาจยังให้ความสำคัญกับการควบคุมเงินเฟ้อเป็นหลัก อย่างไรก็ตาม หากเศรษฐกิจไทยชะลอตัวแรงธนาคารแห่งประเทศไทยอาจลดดอกเบี้ยได้ไม่เกิน 3 ครั้ง หรืออาจไม่ลดเลย