คำขู่จาก 'วอลมาร์ต'

กระแสการบุกตลาดประเทศเล็กจากผู้ประกอบการในประเทศยักษ์ใหญ่ยังคงมีเข้ามาเรื่อยๆ

บางมุมมองบอกว่า เป็นเรื่องดี แต่บางมุมมองก็บอกว่า จะทำให้ประเทศเล็กเสียเปรียบ ก็คงต้องแล้วแต่ความคิดของแต่ละคน ซึ่งมีเหตุผลที่แตกต่าง

มองไปที่ประเทศแอฟริกาใต้ ตอนนี้ก็กลายเป็นที่จับตามอง เมื่อยักษ์ใหญ่ค้าปลีกของโลกอย่างวอลมาร์ต กำลังมีความพยายามที่จะบุกเข้าตลาดนี้

อันที่จริงวอลมาร์ตมีข้อตกลงกับฝ่ายบริหารและผู้ถือหุ้นของห้างแมสมาร์ต ซึ่งเป็นเครือข่ายค้าปลีกท้องถิ่นของแอฟริกาใต้ไปตั้งแต่ต้นปี ในข้อตกลงที่จะเข้าซื้อหุ้น 51% ของแมสมาร์ต คิดเป็นมูลค่าประมาณ 2,400 ล้านเหรียญสหรัฐ แต่ขั้นตอนการซื้อขายยังไม่สามารถดำเนินการให้แล้วเสร็จได้ เพราะยังต้องรอการพิจารณาอนุมัติจากรัฐบาลก่อน

แต่จากข่าวที่ออกมาดูเหมือนวอลมาร์ตจะเกิดอาการ “ถอดใจ” หรือไม่อย่างน้อยก็เป็นการส่ง “คำขู่” ออกไปถึงรัฐบาลแอฟริกาใต้ว่า หากยังยึกยักมากนัก วอลมาร์ตก็จะขอถอนตัวออกจากการบุกตลาดแอฟริกาใต้ และทิ้งข้อตกลงมูลค่ามหาศาลบนแผ่นกระดาษไปอย่างไม่ไยดี

ที่เป็นอย่างนี้ ก็เพราะว่าหลังมีการเจรจาตกลงระหว่างวอลมาร์ต กับแมสมาร์ตในแบบเอกชนต่อเอกชน ธุรกิจต่อธุรกิจแล้ว รัฐบาลแอฟริกาใต้มีหน้าที่ที่จะต้องเข้ามาดูว่า การเข้ามาของผู้ประกอบการค้าปลีกรายใหญ่ที่สุดของโลกนี้ จะเข้าข่ายทำให้เกิดการแข่งขันทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมหรือไม่

ข้อกังวลนี้นำไปสู่การเปิดการไต่สวน เพื่อสอบถามความคิดเห็นจากผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย เช่น สหภาพแรงงาน เจ้าหน้าที่รัฐ รวมถึงนักเคลื่อนไหวหรือเอ็นจีโอทั้งในและนอกประเทศ ซึ่งส่วนใหญ่ให้คำแนะนำแก่รัฐบาลแอฟริกาใต้ว่า ไม่ควรจะอนุมัติการตกลงซื้อขายหุ้นนี้ เพราะหากวอลมาร์ตเข้ามา อาจจะเกิดผลกระทบอย่างใหญ่หลวงต่อผู้ประกอบการรายเล็กของประเทศ รวมไปถึงการจ้างแรงงานที่ไม่มีความชัดเจนว่า วอลมาร์ตจะปกป้องแรงงานอย่างไร

นอกจากนั้น ยังมีการเสนอว่า หากวอลมาร์ตยังอยากจะเข้ามา จะต้องประกาศนโยบายปกป้องแรงงานในประเทศก่อน รวมถึงอาจจะตามมาด้วยข้อกำหนดที่บังคับให้วอลมาร์ตต้องซื้อสินค้าท้องถิ่น เพื่อเป็นการป้องกันอุตสาหกรรมขนาดเล็ก

ผู้บริหารของวอลมาร์ตบอกว่า หากมีการบังคับให้ต้องซื้อสินค้าท้องถิ่น ซึ่งแม้ตอนนี้จะยังไม่ได้คุยกันไปถึงขั้นที่ว่าต้องซื้อในสัดส่วนกี่เปอร์เซ็นต์ของสินค้าที่จะขายในห้าง แต่ก็ทำให้เห็นได้ชัดถึงความไม่เป็นธรรม เพราะหากบังคับใช้ระเบียบนี้กับวอลมาร์ตแต่เพียงผู้เดียว โดยไม่ได้บังคับใช้กับคู่แข่งอื่นๆ วอลมาร์ตก็จะเสียเปรียบ

ทั้งวอลมาร์ตและแมสมาร์ตเห็นตรงกันว่า ข้อเสนอแบบนี้น่าจะขัดต่อระเบียบการค้าโลก และไม่น่าจะเป็นวิธีการที่ถูกต้องในการปกป้องแรงงานท้องถิ่น และดังได้กล่าวแล้วว่า วอลมาร์ตได้โยนคำขู่ครั้งใหญ่ไปให้รัฐบาลแอฟริกาใต้ได้คิดว่า ถ้าเรื่องมากนัก ก็จะไม่มา

สำนักข่าวเอพีบอกว่า การตัดสินใจเข้ามาสู่ธุรกิจค้าปลีกของวอลมาร์ตในประเทศแอฟริกาใต้นั้น ไม่ได้เป็นเพียงการบ่งชี้ถึงความสนใจที่ผู้ประกอบการค้าปลีกยักษ์ใหญ่ของโลกมองเห็นโอกาสทางธุรกิจในประเทศนี้เพียงประเทศเดียวเท่านั้น แต่ยังอาจจะหมายถึงการเปิดประตูธุรกิจสู่ภูมิภาคแอฟริกาทั้งหมดด้วย นี่จึงไม่ใช่เรื่องเล็กๆ และหากการเจรจาซื้อขายหุ้นครั้งสำคัญนี้ต้องล้มลงไป ก็อาจจะส่งผลกระทบตามมา คือทำให้นักธุรกิจต่างชาติอื่นๆ มองเห็นว่า รัฐบาลของแอฟริกาใต้ และสหภาพแรงงานเป็นตัวการสร้างปัญหาต่อการรุกตลาดเข้ามาในภูมิภาคนี้

ต้องจับตามองกันต่อไปว่าหวยจะออกที่ใคร ข้อตกลงการค้านี้จะสามารถบรรลุเป้าหมายได้หรือไม่ วอลมาร์ตจะสามารถสยายปีกสู่กาฬทวีปได้หรือเปล่า คาดว่าอีกไม่นานนักน่าจะมีข้อสรุปที่ชัดเจน และดังที่ได้กล่าวแล้วว่า มุมมองในเรื่องนี้แล้วแต่คนจะคิด บางคนก็อาจจะคิดว่า การมาของวอลมาร์ตจะทำให้ผู้บริโภคได้ประโยชน์ เพราะจะสามารถซื้อของได้ในราคาถูกและสะดวกสบาย เหมือนที่บ้านเราเองก็เกิดสถานการณ์แบบนี้มาแล้ว เมื่อมียักษ์ใหญ่ค้าปลีกมาจากต่างประเทศ

แต่ก็เช่นเดียวกับที่เกิดในเมืองไทย คือ แม้การเข้ามาของบริษัทค้าปลีกข้ามชาติ จะทำให้ผู้บริโภคยิ้มได้ แต่ร้านค้าปลีกขนาดเล็ก หรือผู้ผลิตในบางอุตสาหกรรมต้องได้รับผลกระทบ จนเกิดการต่อต้านในหลายๆ พื้นที่ ซึ่งก็ยังเป็นที่ถกเถียงอันหาข้อยุติไม่ได้ถึงข้อดีข้อเสียที่เกิดขึ้น

รัฐบาลแอฟริกาใต้เองก็คงจะต้องศึกษาบทเรียนจากประเทศต่างๆ ก่อนจะตัดสินใจดำเนินการใดๆ อย่างระมัดระวัง และเมื่อไหร่ก็ตามที่รัฐบาลแอฟริกาใต้ได้ข้อตกลงใจที่แน่นอนแล้ว ภาครัฐของไทยก็อาจจะต้องหันกลับไปศึกษาบทเรียนจากเขาด้วย เพราะแม้ขณะนี้กิจการค้าปลีกของไทยจะพัฒนาไปมาก ด้วยการเข้ามาของผู้ประกอบการต่างชาติ แต่เราก็ยังไม่ได้พบกับเหตุการณ์ที่ยักษ์ใหญ่ประเภทตัวโตจริงๆ เข้ามา ดังนั้น มองเขาสักหน่อย ก็อาจจะดีต่อเราในอนาคต