‘ยศชนัน’ ชูสร้างคนให้สร้างงาน เปิดทาง AI–วิจัยไทย ปั้น 3 เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กล่าวปาฐกถาพิเศษ Innovation Power Up: สร้างคน สร้างนวัตกรรม ในงาน Dinner Talk Go Thailand 2027: New Growth Engines ที่พารากอน ฮอลล์ สยามพารากอน โดยเสนอให้การพัฒนากำลังคนครอบคลุมทั้งการเตรียมคนเข้าสู่อุตสาหกรรมที่มีอยู่ และการสร้างคนที่สามารถคิดค้นเทคโนโลยี สร้างงาน และเปิดอุตสาหกรรมใหม่ได้เอง

 

โดย ศ.ดร.ยศชนันตั้งคำถามถึงเป้าหมายการพัฒนาคนไทยและขีดความสามารถในการสร้างเทคโนโลยีของประเทศว่า

 

“ในอีก 20 ปีข้างหน้า โลกต้องพึ่งพาเทคโนโลยีอะไรที่คิดค้นและพัฒนาขึ้นจากประเทศไทย”

 

สร้าง 'Job Creator' ให้คนไทยเรียนในประเทศแล้วทำงานได้ทั่วโลก

ศ.ดร.ยศชนันกล่าวถึงข้อทักท้วงว่ามหาวิทยาลัยผลิตคนไม่ตรงกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรม โดยมองว่าบัณฑิตที่อยู่นอกกรอบความต้องการของตลาดวันนี้อาจเป็นผู้สร้างอุตสาหกรรมใหม่ในวันหน้า เพราะเทคโนโลยีเปลี่ยนเร็วและยากจะคาดว่าอุตสาหกรรมใดจะอยู่ต่อไปอีก 5–10 ปี การศึกษาจึงต้องสร้างทั้งคนที่พร้อมทำงานและ Job Creator ที่คิดโครงการ ตั้งธุรกิจ และสร้างงานได้

 

ทักษะที่รองนายกรัฐมนตรีให้ความสำคัญมีทั้งความรู้พื้นฐานในสาขาที่เรียน ความเป็นผู้ประกอบการ ความรู้ทางการเงิน และภาษาต่างประเทศ ควบคู่กับการยกระดับมาตรฐานหลักสูตรให้ผู้เรียนไปเรียนหรือทำงานในต่างประเทศได้

 

ส่วนผู้ประกอบการไทยควรออกแบบสินค้าให้ขายได้ในตลาดโลกตั้งแต่ต้น เพื่อเพิ่มปริมาณการผลิตและลดต้นทุนให้ผู้บริโภคไทยเข้าถึงสินค้าได้ในราคาที่ถูกลง

 

ปูพื้น AI ให้ 20 ล้านคน พร้อมสร้างผู้เชี่ยวชาญที่รู้ลึก

ศ.ดร.ยศชนันเสนอเป้าหมายสร้างความรู้พื้นฐานด้าน AI หรือ AI Literacy ให้คนไทย 20 ล้านคน ครอบคลุมประชาชนทั่วไป พร้อมพัฒนากำลังคนตั้งแต่ระดับพื้นฐาน คนพร้อมทำงานในอุตสาหกรรม ผู้สร้างเทคโนโลยี ไปจนถึงผู้เชี่ยวชาญแนวหน้า

 

รองนายกรัฐมนตรีมองว่าช่องว่างระหว่างคนที่เข้าถึงและใช้ AI เป็นกับคนที่เข้าไม่ถึงกำลังถ่างออก การเข้าถึงโมเดลที่มีความสามารถสูงก่อนคู่แข่งอาจส่งผลถึงความเร็วในการวิจัย การพัฒนาธุรกิจ และการจดสิทธิบัตร

 

 

ศ.ดร.ยศชนันย้ำว่าความสามารถทางเทคโนโลยีเริ่มจากคนที่รู้ลึกในวิชาพื้นฐาน เช่น นักฟิสิกส์สำหรับเซมิคอนดักเตอร์ นักชีววิทยาสำหรับไบโอเทค และผู้เชี่ยวชาญคณิตศาสตร์กับอัลกอริทึมสำหรับ AI ส่วนการดึงการลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ควรพ่วงงานวิจัยและพัฒนาเข้ามาด้วย เพื่อให้ไทยได้สร้างความเชี่ยวชาญจากการลงทุนดังกล่าว

 

ทำสะพานทักษะให้แรงงานย้ายอุตสาหกรรม เทียบประสบการณ์สู่ปริญญา

รองนายกรัฐมนตรีกล่าวถึง Skill Bridge ที่ทำร่วมกับกระทรวงการคลัง เพื่อใช้หลักสูตรจากมหาวิทยาลัยช่วยให้แรงงานในอุตสาหกรรมที่กำลังชะลอตัวพัฒนาทักษะและย้ายไปสู่อุตสาหกรรมที่กำลังเติบโต โดยมองว่า AI จะมีบทบาทเพิ่มผลิตภาพในช่วงที่ไทยเข้าสู่สังคมสูงวัย ขณะที่การย้ายแรงงานไปสู่งานใหม่จะช่วยให้เศรษฐกิจมีทางเติบโตต่อ

 

อีกกลไกคือ Thailand Future Skill Map ซึ่งเปิดทางให้คนทำงาน ผู้ประกอบการ และผู้เรียนจากคอร์สออนไลน์นำทักษะมาสอบเทียบตามมาตรฐาน โดยอาจใช้ผลประเมินต่อยอดสู่ปริญญาได้ แนวทางนี้มุ่งให้คนที่ออกจากระบบการศึกษากลับเข้ามาเรียน และให้คนที่ต้องการเปลี่ยนสายงานใช้ทักษะที่สะสมจากการทำงานจริงเป็นฐานต่อยอด

 

 

ใช้ AI ช่วยค้นพบยา วัสดุ และผลิตภัณฑ์ใหม่จากทรัพยากรไทย

ภายใต้แนวคิด AI for High Discovery ศ.ดร.ยศชนันเสนอให้ใช้ AI เชื่อมความรู้ข้ามศาสตร์และช่วยตั้งโจทย์วิจัยใหม่ โดยให้ความสำคัญกับโมเดลพื้นฐานที่ใช้ข้อมูลของไทยได้ พร้อมระบุว่าจะเดินทางไปเจรจาเพื่อเข้าถึงโมเดลที่มีศักยภาพสำหรับงานค้นคว้า เช่น การค้นหาสารจากสมุนไพรและการพัฒนายาใหม่

 

รองนายกรัฐมนตรียกตัวอย่างการใช้ AI ออกแบบวัสดุแล้วให้หุ่นยนต์ช่วยทดลอง การพัฒนาวัสดุจากพืชผลหรือปรับคุณสมบัติของผ้าไหมไทย การใช้ชีววิทยาแบบตั้งโปรแกรมได้และออร์แกนอยด์ในการวิจัยยา ตลอดจนการใช้ข้อมูลจีโนมเพื่อวิจัยอาหารเฉพาะบุคคลและอาหารฟังก์ชัน

 

นอกจากนี้ยังกล่าวถึงการใช้แบบจำลองฟิสิกส์ร่วมกับ AI เพื่อทำความเข้าใจปรากฏการณ์ภูมิอากาศ และการลงทุนวิจัยโรคที่เป็นโจทย์ของไทยอย่างธาลัสซีเมีย

 

 

 

ลงทุนเครื่องมือวิทยาศาสตร์ พัฒนาเทคโนโลยีสำคัญในประเทศ

ศ.ดร.ยศชนันเสนอให้ไทยลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานวิทยาศาสตร์ควบคู่กับการพัฒนาคน พร้อมตั้งคำถามถึงขนาดและความต่อเนื่องของงบวิจัย รวมถึงการเปิดพื้นที่ให้นักวิจัยทดลองและเรียนรู้จากความล้มเหลว ตัวอย่างที่ยกขึ้นมาคือโครงการซินโครตรอนขนาด 3 GeV ซึ่งกำลังจะเริ่มเดินหน้าและมีแผนพัฒนาบางส่วนในประเทศ เครื่องมือนี้จะช่วยให้ไทยศึกษาวัสดุในระดับโมเลกุลและนำความรู้ไปพัฒนาผลิตภัณฑ์ เช่น วัสดุสำหรับแบตเตอรี่จากวัตถุดิบในประเทศ

 

สำหรับซูเปอร์คอมพิวเตอร์ LANTA รองนายกรัฐมนตรีระบุว่าแนวทางระยะที่สองคือจัดซื้อเฉพาะส่วนที่ไทยยังทำเองไม่ได้ โดยตั้งความหวังว่ารุ่นที่สามจะพัฒนาได้เองทั้งหมด ส่วนเทคโนโลยีเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็กหรือ SMR ศ.ดร.ยศชนันเสนอให้ไทยหาตำแหน่งในห่วงโซ่อุปทาน เช่น งานทดสอบและวิศวกรรมความแม่นยำสูง เพื่อให้ผู้ประกอบการไทยมีส่วนผลิตชิ้นส่วนและบริการที่ตลาดต้องการ

 

 

พัฒนาดาวเทียมเพิ่ม 18 ดวง เปิดงานให้สตาร์ตอัปไทย

ศ.ดร.ยศชนันกล่าวถึงแผนพัฒนาดาวเทียมเพิ่ม 18 ดวง เพื่อให้ไทยเข้าถึงข้อมูลจากดาวเทียมของตนเอง โดยให้โอกาสสตาร์ตอัปและผู้ประกอบการไทยเข้ามามีส่วนร่วมก่อน และให้พันธมิตรต่างประเทศช่วยเสริมเทคโนโลยีที่ยังขาด รองนายกรัฐมนตรีมองว่างานอวกาศสามารถดึงคนรุ่นใหม่เข้าสู่วิทยาศาสตร์ และสร้างเทคโนโลยีที่ต่อยอดได้ทั้งด้านการบิน เครื่องมือแพทย์ และหุ่นยนต์

 

ส่วนแนวคิดเรื่องท่าอวกาศ รองนายกรัฐมนตรีเสนอให้เริ่มจากงานวิจัยและทดสอบวัสดุก่อน แล้วจึงพิจารณาการลงทุนเมื่อมีความต้องการใช้งานเพียงพอ

 

 

เปิดแล็บมหาวิทยาลัยให้สตาร์ตอัป ดึงทุนต่อยอดงานวิจัย

ศ.ดร.ยศชนันเสนอให้มหาวิทยาลัยเป็นแกนกลางของระบบนิเวศนวัตกรรม โดยมีพื้นที่ทำต้นแบบและเปิดให้ผู้ประกอบการใช้ห้องแล็บหรือเครื่องมือในช่วงที่ว่างจากการใช้งาน เช่น ให้ผู้จบการศึกษาที่ต้องการตั้งบริษัทเคมีเข้ามาทดลองผลิตภัณฑ์ด้วยเครื่องมือที่มหาวิทยาลัยมีอยู่ พร้อมเชื่อมสตาร์ตอัปเข้ากับอุทยานวิทยาศาสตร์และนักลงทุน

 

รองนายกรัฐมนตรียังเสนอให้ใช้ University Holding Company เป็นช่องทางที่มหาวิทยาลัยจะร่วมลงทุนในสตาร์ตอัป และให้หลายมหาวิทยาลัยร่วมทดสอบและต่อยอดเทคโนโลยีเดียวกัน ศ.ดร.ยศชนันกล่าวถึงการทำงานกับตลาดหลักทรัพย์ฯ เพื่อเชื่อมแหล่งทุนและเปิดทางให้บริษัทจดทะเบียนเข้าถึงเทคโนโลยีไทย พร้อมเสนอให้ภาครัฐและผู้ใช้ในประเทศช่วยสร้างตลาดแรกผ่านการใช้สินค้า Made in Thailand เพื่อให้สตาร์ตอัปและเอสเอ็มอีมีผลงานอ้างอิงเมื่อต้องการขายสินค้าหรือระดมทุนในต่างประเทศ

 

 

วาง 3 เครื่องยนต์ใหม่ ดันเกษตร อุตสาหกรรม และบริการมูลค่าสูง

ช่วงท้าย ศ.ดร.ยศชนันระบุกรอบการต่อยอดฐานเศรษฐกิจไทย 3 ด้าน โดยใช้ชื่อโครงการเพื่อสื่อสารทิศทางกับนักวิจัย ผู้ประกอบการ และนักลงทุนต่างประเทศ ได้แก่

 

Siam Silica มุ่งอุตสาหกรรมมูลค่าสูง เช่น เซมิคอนดักเตอร์ ไฟเบอร์ออปติก โฟโทนิกส์ และการประกอบชิปขั้นสูง โดยยกโฟโทนิกส์ชิปเป็นตัวอย่างเทคโนโลยีที่ไทยอาจต่อยอดจากกำลังคนด้านออปติกไปสู่งานดาต้าเซ็นเตอร์และชิปรุ่นใหม่

Siam Medica มุ่งบริการสุขภาพมูลค่าสูง ครอบคลุมเครื่องมือแพทย์ สมุนไพร และการนำงานวิจัยมาพัฒนาผลิตภัณฑ์สุขภาพ

Siam Terra มุ่งเกษตรมูลค่าสูง โดยนำพืชผลไทยไปพัฒนาเป็นอาหารฟังก์ชันและอาหารที่ออกแบบให้เหมาะกับความต้องการเฉพาะบุคคล

 

รองนายกรัฐมนตรีเสนอให้เชื่อมทั้งสามด้านเข้ากับทุนวิจัยเฉพาะทาง การสร้างกำลังคน และเครื่องมือวิทยาศาสตร์ เพื่อให้ไทยพร้อมรองรับการลงทุนด้านวิจัยและพัฒนา พร้อมปิดท้ายด้วยวิสัยทัศน์ให้ไทยเป็นผู้สร้างเทคโนโลยีและส่งต่อความรู้ให้ประเทศอื่น