ลดราคาประกันสังคม ดึงแรงงานนอกระบบ 9 แสนคน

...ทีมข่าวการเงิน

การดึงแรงงานนอกระบบเข้าสู่ประกันสังคมเป็นหนึ่งในนโยบายช่วยเหลือผู้ประกอบการนอกระบบ ได้แก่ กลุ่มคนขับแท็กซี่ รถจักรยานยนต์รับจ้าง และแม่ค้าหาบเร่แผงลอย เพื่อให้มีหลักประกันด้านรายได้และระบบสวัสดิการ

การดึงแรงงานนอกระบบ 24 ล้านคน เข้าสู่ประกันสังคมไม่ใช่เรื่องใหม่ เมื่อย้อนประวัติศาสตร์ พบว่ามีการเปิดให้บุคคลที่ไม่ใช่ลูกจ้าง เช่น ผู้ประกอบอาชีพอิสระ ค้าขาย ขับรถรับจ้าง เกษตรกร ฯลฯ สมัครเข้าเป็นสมาชิกได้ตามมาตรา 40 ของ พ.ร.บ.ประกันสังคม เริ่มมาตั้งแต่วันที่ 3 พ.ย. 2537 หรือกว่า 16 ปีมาแล้ว

แต่มาตรานี้ล้มเหลวโดยสิ้นเชิง มีผู้สมัครสูงสุด 60 คนในปี 2552 และในปี 2553 ลดลงเหลือแค่ 49 คน

เหตุผลสำคัญเพราะผู้ประกันตนในกลุ่มนี้ต้องจ่ายเงินสมทบในอัตรา 3,360 บาทต่อปี แลกกับสิทธิประโยชน์แค่ 3 กรณี คือ คลอดบุตร ทุพพลภาพ และตาย โดยไม่ได้สิทธิประโยชน์การรักษาพยาบาล

ถามว่าคนหาเช้ากินค่ำจะเอาเงินก้อนนี้มาจากไหน แค่ใช้จ่ายวันๆ ก็แทบรากเลือด...

อีกทั้งสิทธิการรักษาพยาบาลของประกันสังคมคือแรงจูงใจที่สำคัญที่สุดของคนที่ต้องการเป็นสมาชิก เพราะมองว่ามีคุณภาพที่ดีกว่าโครงการบัตรทองของรัฐบาล

ขณะที่สิทธิประโยชน์ของแต่ละอัตราก็จะลดหลั่นกันลงไป...โดยมีกลุ่มเป้าหมาย 3 กลุ่มหลักๆ คือจักรยานยนต์รับจ้าง หาบเร่แผงลอย และแท็กซี่ โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ใน กทม.นั้น รัฐบาลต้องการให้เข้าสู่ระบบประกันสังคมทั้งหมด

นอกจากนี้ มีปรับปรุงการเก็บเงินสมทบจากรายปี 3,360 บาท เป็นรายเดือน เดือนละ 280 บาท ซึ่งกฎหมายอยู่ระหว่างการพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

รวมทั้งอยู่ระหว่างการแก้ไขกฎหมาย โดยให้รัฐบาลพิจารณาจ่ายเงินสมทบให้ผู้ประกันตนมาตรา 40 ไม่น้อยกว่า 50% ของเงินสมทบผู้ประกันตนด้วย

ปั้น วรรณพินิจ เลขาธิการสำนักงานประกันสังคม กล่าวว่า ยังไม่ได้ข้อมูลอย่างเป็นทางการจากคณะกรรมการสวัสดิการแรงงานนอกระบบ เกี่ยวกับการดึงแรงงานนอกระบบเข้าสู่ประกันสังคม ซึ่งหากได้ข้อมูลจะต้องมาศึกษาก่อน เพื่อไม่ส่งผลกระทบกับเสถียรภาพของกองทุนประกันสังคม และอาจจะต้องขอให้รัฐสนับสนุนเงินช่วยเหลือด้วย

อย่างไรก็ตาม เห็นด้วยกับอัตราการเก็บเงินตามความสามารถของแรงงานนอกระบบจริงๆ เพราะบางคนมีรายได้น้อย

จึงถือว่ารูปแบบใหม่ของรัฐบาลต่างจากระบบเดิมที่เป็นการบังคับว่าผู้ประกันตนที่มีนายจ้างตามมาตรา 33 จะต้องจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนตามกฎหมาย ไม่ว่าจะใช้บริการหรือไม่ ภายใต้สิทธิประโยชน์เท่าเทียมกัน

เลขาธิการสำนักงานประกันสังคม ยอมรับว่า ที่ผ่านมาการประกันสังคมภาคสมัครใจไม่ได้รับการยอมรับ เนื่องจากอัตราการจ่ายเงินสมทบอัตราสูง และส่วนใหญ่ประชาชนต้องการจะใช้สิทธิการรักษาพยาบาลมากกว่า แต่การประกันภาคสมัครใจไม่ได้ให้สิทธิประโยชน์นี้ เพราะซ้ำซ้อนกับการได้สิทธิหลักประกันสุขภาพหน้าหรือโครงการบัตรทองของรัฐบาลอยู่แล้ว

อย่างไรก็ตาม ปัญหาหรือจุดอ่อนของแคมเปญลดค่าสมาชิกประกันสังคมที่รัฐบาลหาเสียงครั้งนี้ก็คือ แรงงานนอกระบบที่เข้าร่วมยังคงไม่ได้สิทธิการรักษาพยาบาลของประกันสังคม ต้องใช้ระบบ 30 บาทตามเดิม

ทำให้งานนี้ยังไม่รู้ว่าแคมเปญสวัสดิการนิยมของนายกฯ อภิสิทธิ์ จะออกหัวหรือออกก้อย

สำนักงานประกันสังคม ประเมินว่า หลังจากการเพิ่มสิทธิประโยชน์ให้แรงงานนอกระบบเข้ามาสู่ในระบบ จะมีผู้สนใจประมาณ 9 แสนคน จากปัจจุบันมีผู้ประกันตนมาตรา 40 ประมาณ 5060 คนเท่านั้น

จากการศึกษาเบื้องต้น ยังพบว่าการจ่ายเงินสมทบ 280 บาท เพื่อคุ้มครองสิทธิประโยชน์แรงงานนอกระบบ 5 กรณีนั้น มีภาวะเสี่ยงต่อการขาดทุนสูงมาก

ดังนั้น จะต้องแก้ไขกฎหมายให้รัฐบาลจะต้องมาสนับสนุนเงินด้วยครึ่งหนึ่ง และถือเป็นปรัชญาการจัดตั้งกองทุนประกันสังคมก็คือเพื่อเฉลี่ยทุกข์เฉลี่ยสุข เพราะมีผู้ประกันตนบางคนจ่ายเงินสมทบทุกเดือน แต่ไม่เคยใช้สิทธิ

ประเด็นที่หลายคนหยิบยกขึ้นมาก็คือ การจ่ายเงินสมทบ 280 บาทต่อเดือน แต่ไม่ได้รับความคุ้มครองการรักษาพยาบาลจะคุ้มค่าหรือไม่ เมื่อเทียบกับการซื้อประกันอุบัติเหตุทั่วไป ที่จ่ายเบี้ยประกัน 200 บาท หากเสียชีวิตได้เงินชดเชย 2 แสนบาท หากพิการก็ได้เงิน 1 แสนบาท ซึ่งได้รับความคุ้มครองทันที รวมทั้งสิทธิในการรักษาพยาบาลอีกด้วย

แตกต่างถ้าทำประกันสังคมได้เพียง 100 เท่าของค่าแรงงานขั้นต่ำหรือประมาณแค่ 1.94 หมื่นบาท และมีเงื่อนไขจะต้องส่งเงินมาไม่น้อย 36 เดือน

ถือก็เป็นอีกประเด็นที่สำคัญยังไม่จูงใจให้แรงงานนอกระบบเข้ามา!!!

ไม่เพียงเท่านั้น หากจะให้รัฐบาลต้องอุ้มโดยจ่ายเงินสมทบให้ จะเกิดคำถามถึงความเป็นธรรมในสังคมระหว่างผู้ประกันตนมาตรา 33 ที่จะต้องจ่ายเงินสมทบ 5% ของรายได้ทุกเดือน หรือเดือนละ 83750 บาท (เพดานเงินเดือนสูงสุด 1.5 หมื่นบาท)

หมายความว่า รัฐบาลต้องมีความมั่นใจทางด้านงบประมาณว่าพูดแล้วทำได้ อย่าให้เหมือนเมื่อ 2 ปีก่อน ที่เคยมีนโยบายขยายสิทธิความคุ้มครองให้คู่สมรสผู้ประกันตน 5.88 ล้านคน ซึ่งสุดท้ายก็แท้งไปแล้ว เพราะยอดเงินที่รัฐบาลจะต้องจ่ายเฉลี่ย 2,452 บาทต่อคนต่อปี หรือคิดเป็นเงินทั้งสิ้น 14,416 ล้านบาท

แคมเปญใหม่เรียกว่าเป็นสวัสดิการนิยม อุ้มคนจน จะเป็นจุดขายหรือจุดตายต่อภาระรัฐบาลคงต้องรอดูกันต่อไป แต่สุดท้ายอย่าให้ต้องควักเงินของผู้ใช้แรงงานสมทบมากว่า 20 ปี จนเม็ดเงินงอกเงย 7.5 แสนล้านบาทก็แล้วกัน