แก้วิกฤตหมอกควันฝุ่นมลพิษต่อเนื่อง

ตอนนี้แม้หมอกควันฝุ่นมลพิษในกรุงเทพฯ และปริมณฑลจะผ่านพ้นวิกฤตไปอย่างน่าใจหายใจคว่ำ แต่ก็ยังมั่นใจไม่ได้ในเรื่องความปลอดภัย หลายคนก็รอ พ.ร.บ.อากาศสะอาด ที่จะมาควบคุมเรื่องนี้ให้มีความชัดเจนและยั่งยืนในอนาคต ไม่ต้องปล่อยไปตามบุญตามกรรม พอถึงวิกฤตก็เร่งรัดกันที

หวนกลับไปหยิบเอกสารโครงการศึกษาแหล่งกำเนิดและแนวทางการจัดการฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอนในพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล โดยกรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งกรมควบคุมมลพิษได้จัดให้มีการรับฟังรายงานการศึกษานี้เมื่อวันที่ 2 ส.ค. 2561

ถือได้ว่าเป็นรายงานของกรมควบคุมมลพิษเพื่อเตรียมการรับมือและลดความรุนแรงของสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 ที่อาจเกิดขึ้นอีกในช่วงเดือน ม.ค.-มี.ค. 2562 และปีต่อๆ ไป ที่ค่อนข้างจะดีและรอบด้าน รวมถึงนำเสนอหนทางแก้ปัญหาในระยะสั้นและระยะยาวอย่างยั่งยืน

ทั้งที่มีรายงานฉบับนี้ วิกฤตของหมอกควันฝุ่นมลพิษก็ยังเกิดขึ้นได้ในช่วงเดือน ม.ค. และ ก.พ. 2562 ซึ่งแสดงให้เห็นว่ากระบวนการแก้ปัญหานั้นล่าช้าทั้งที่มีการนำเสนอล่วงหน้าอย่างรัดกุมพอสมควร ทั้งกรณีศึกษาจากต่างประเทศและในประเทศไทยเองจากปีก่อนๆ

เมื่อมาพลิกรายงานฉบับนี้ลงไปสู่รายละเอียด ดูในบทที่เขียนถึงมาตรการในช่วงวิกฤต ข้อ 22-27 มีดังนี้ (22) กำหนดแผนงานในช่วงวิกฤต (23) ขยายเวลาห้ามรถบรรทุกเข้าเป็นตลอด 24 ชั่วโมง (24) ลดแหล่งกำเนิดมลพิษในภาครัฐ (25) ลดแหล่งกำเนิดมลพิษในภาคประชาชนโดยการมีส่วนร่วม (26) เข้มงวดการเผาในที่โล่ง

และ (27) ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนทราบข้อมูลและการดูแลสุขภาพ ประชาชนเป็นแรงผลักดันที่สำคัญต่อภาครัฐให้จัดการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 ดังนั้นประชาชนควรได้รับข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้องและฉับไวถึงสถานการณ์มลพิษ PM2.5 รายวันที่ประชาชนสัมผัส และมีข้อแนะนำแก่ประชาชนในการดูแลสุขภาพ ตลอดจนการเยียวยาหากจำเป็น

เพราะฉะนั้นเมื่อดูจากมาตรการในช่วงวิกฤต 6 ข้อ แสดงให้เห็นว่ากรมควบคุมมลพิษมีความรอบคอบและรัดกุมอยู่พอสมควรในการนำเสนอรายงานเตรียมการล่วงหน้า แต่พอมาถึงช่วงดำเนินการและปฏิบัติงานจริง จุดบกพร่องแรกที่เห็นได้เด่นชัดก็คือการประชาสัมพันธ์ หรือข้อ 27 ซึ่งดูเหมือนไม่มีประสิทธิภาพทั้งเชิงรุกและรับต่อการรับรู้ของประชาชนแต่อย่างใด ทำให้เกิดความตระหนกและแตกตื่นในการหาหน้ากากกันฝุ่นมลพิษ PM2.5

รวมถึงไม่ได้ประสานงานกับภาคเอกชนที่ทำธุรกิจเกี่ยวกับหน้ากากเหล่านี้ ทำให้ของขาดตลาดและมีการขึ้นราคาเกินจริงไม่สอดคล้องกับกลไกทางตลาด รวมถึงไม่ประสานในหน่วยงานที่เชื่อมโยงกันในการแก้ปัญหาอย่างบูรณาการเป็นระบบ

เมื่อผ่านพ้นช่วงวิกฤตเกี่ยวกับหมอกควันฝุ่นมลพิษ PM2.5 ไปเปลาะหนึ่ง เพราะฉะนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องระดับนโยบายสูงสุดจนถึงล่างสุด คงต้องเตรียมการทั้งยุทธศาสตร์เชิงรับและรุกอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งการเดินหน้า พ.ร.บ.อากาศสะอาด อย่างจริงจังเพื่อความยั่งยืนในการแก้ปัญหาในอนาคต ไม่มีเวลาใส่เกียร์ว่างอีกแล้ว เพราะหมอกควันฝุ่นมลพิษ PM2.5 มาทุกปีในฤดูหนาวอย่างแน่นอน