‘รันนิ่ง เลิฟเวอร์’ก่อนออกสตาร์ทต้องรู้

โดย ปอย 

ต้อนรับปีใหม่ ด้วยการตั้งเป้าหมาย New Year’s Resolution หลายๆ คนตั้งปณิธานเริ่มต้นปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของตัวเอง เพื่อสุขภาพที่ดีขึ้น และแข็งแรงขึ้น

หลายคนเลือกลงสนามการออกกำลังกายด้วยการวิ่ง งานวิ่งเพื่อสุขภาพจึงผุดขึ้นราวกับดอกเห็ด ไม่ว่าจะเป็นทั้งในต่างประเทศ และในประเทศไทย กลายเป็นกระแสโลกไปแล้ว

บุญญฤทธิ์ อุยยานนวาระ ผู้ร่วมก่อตั้ง ไทยดอทรัน เผยว่า ในปีที่ผ่านมา ปี 2560 ประเทศไทยมีอีเวนต์งานวิ่งราว 700-800 งาน ส่วนปี 2561 ที่กำลังจะผ่านพ้นไป มีงานวิ่งที่จัดขึ้นแล้วทั่วประเทศราว 900-1,000 งาน และคาดว่าเมื่อจบปีนี้ จะมีงานวิ่งที่จัดให้คนรักสุขภาพได้ร่วมเก็บเหรียญ และสถิติแห่งความภาคภูมิใจไม่น้อยกว่า 1,200 งาน เท่ากับว่าประเทศไทยจัดงานวิ่งเดือนละ 100 งาน หรือเฉลี่ยวันละ 3 งานเลยทีเดียว

“เมื่อออกวิ่ง เพราะคนอยากพัฒนาตัวเองโดยตั้งเป้าสร้างเสริมสุขภาพ ดังนั้น การวิ่งที่ดี และการจัดงานวิ่งที่ดีควรคำนึงถึง ‘สุขภาพที่ปลอดภัย’ ของนักกีฬาเป็นหลัก เนื่องจากสถิติการจัดงานวิ่งในระดับฮาล์ฟ มาราธอน (Half Marathon) มีนักวิ่งบาดเจ็บ และเจ็บป่วยขั้นรุนแรงเสี่ยงต่อชีวิตเฉลี่ยงานละ 1-3 คน และบาดเจ็บ เจ็บป่วยไม่รุนแรง เช่น ข้อเท้าพลิก กล้ามเนื้อบาดเจ็บ ปวด ประมาณ 5-10%

ส่วนระดับไมโคร มาราธอน (Micro Marathon) และมินิ มาราธอน (Mini Marathon) จากสถิติพบนักวิ่งบาดเจ็บและเจ็บป่วยขั้นรุนแรงเสี่ยงต่อชีวิตเฉลี่ยงานละ 0-1 คน และบาดเจ็บ เจ็บป่วยไม่รุนแรงประมาณ 3-5%”

บุญญฤทธิ์ ย้ำสิ่งสำคัญต้องใส่ใจเป็นพิเศษ นักวิ่งเข้ารับการตรวจสภาพหัวใจก่อนลงวิ่ง และสังเกตจุดบริการทางการแพทย์ที่ได้มาตรฐานในงานวิ่ง โรคหัวใจ เป็นหนึ่งสาเหตุหลักที่อาจทำให้นักวิ่ง หรือผู้ที่ชื่นชอบการออกกำลังกาย เสี่ยงต่ออาการเจ็บป่วยขณะวิ่งจนถึงแก่ชีวิตได้

มีคำแนะนำนักวิ่ง นพ.สุทิน จันทิมา แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านอายุรกรรมทั่วไป หัวใจและหลอดเลือด โรงพยาบาลพญาไท ศรีราชา จ.ชลบุรี กล่าวแนะนำคนเตรียมลงสนามในปีนี้ว่า ผู้ป่วยเป็นโรคหัวใจมักไม่แสดงอาการ ทั้งนี้ จากสถิติของผู้รับการตรวจหัวใจ พบว่า 70-80% มีปัญหาใดปัญหาหนึ่ง เช่น หัวใจโต กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ หัวใจเต้นผิดจังหวะ คลื่นไฟฟ้าหัวใจขัดข้อง หัวใจบล็อกไม่นำส่งกระแสไฟฟ้า

“รันนิ่ง เลิฟเวอร์ รวมถึงคนที่ชื่นชอบการออกกำลังกายแบบหนักๆ ให้เข้ารับการตรวจหัวใจและเช็กร่างกายก่อนลงสนาม ไม่ว่าจะเป็นการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ อัลตราซาวด์หัวใจ ตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง (Echo) และเดินสายพาน

วัยรุ่น การตรวจเช็กเพียง 1 ครั้ง การันตี ความปลอดภัยไปได้หลายปี ส่วนกลุ่มสูงวัยอายุ 40 ปีขึ้นไป ควรตรวจเช็ก 1-2 ปี/ครั้ง และถ้าเป็นกลุ่มที่หัวใจมีปัญหาควรตรวจเช็กทุก 6 เดือน เนื่องจากหากขณะออกกำลังกายแล้วหัวใจหยุดเต้น ไม่มีออกซิเจนไปเลี้ยงสมองผู้ป่วยจะอยู่ได้เพียง 4-5 นาที หากนานกว่านั้นและทำ CPR หรือปั๊มหัวใจไม่ทัน แม้จะนำส่งโรงพยาบาลและกระตุ้นหัวใจให้กลับมาเต้นได้ แต่สมองจะตายกลายเป็นเจ้าหญิงนิทราในที่สุด”

อีกโรคหนึ่งที่นักวิ่งและคนที่ชอบออกกำลังกายควรระวัง คือ โรคความดันโลหิตสูง ซึ่งเป็นโรคที่ไม่แสดงอาการ ต้องเข้ารับการตรวจจากแพทย์ถึงจะเจอเช่นกัน นพ.สุทิน กล่าวว่า หากเกิดอุบัติเหตุขึ้นแล้ว ผลที่ตามมาคือผู้ป่วยอาจเป็นอัมพฤกษ์ อัมพาต

“การเตรียมความพร้อมความปลอดภัยสำหรับการวิ่งเพื่อสร้างสุขภาวะ ไม่ใช่แค่ที่ตัวนักวิ่งเพียงอย่างเดียว แต่หัวใจหลักอีกประการ คือ ต้องเตรียมงานบริการทางการแพทย์เพื่อความปลอดภัยด้านสุขภาพอย่างเข้มข้นเช่นเดียวกัน

ในงานวิ่งบางแสน 21 ฮาล์ฟ มาราธอน 2018 ที่ผ่านมา มีทีมงานจัดเตรียมความพร้อมสำหรับงานนี้อย่างเต็มที่ทั้งแพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่กู้ชีพฉุกเฉิน อาสาสมัครทีมนักกายภาพบำบัด และแพทย์แผนไทย รวมกว่า 300 คน จัดจุดให้บริการทางการแพทย์ทุก 2 กม. ตลอดระยะทาง 21 กม. และเพิ่มความถี่ในช่วงใกล้เส้นชัยเป็น 13 หน่วยบริการทางการแพทย์ มีทีมจักรยานที่พกพาเครื่องกระตุ้นหัวใจดูแลนักวิ่งทุก 4 กม. และแพทย์นักวิ่งอาสาที่วิ่งปนไปกับนักวิ่งอื่นๆ อีก 10 คน รถกู้ชีพอีก 10 คัน รวมถึงมีศูนย์บัญชาการทางการแพทย์ที่เทียบได้กับโรงพยาบาลขนาดย่อมอีก 1 แห่ง

การเตรียมการทั้งหมดเข้มข้นในมาตรฐาน ที่ทางสหพันธ์สมาคมกรีฑานานาชาติ (International Association of Athletics Federations) หรือ IAAF ระบุไว้

คุณหมอประจำขอบสนามอีกท่าน นพ.เกษม ใช้คล่องกิจ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญสาขาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์ โรงพยาบาลพญาไท ศรีราชา ในฐานะผู้อำนวยการด้านการแพทย์ (Medical Director) แนะก่อนสมัครเข้าร่วมงาน นักวิ่งทุกคนต้องตอบคำถาม และกรอกรายละเอียดสุขภาพของตัวเองตามจริง หากใครเข้าข่ายมีภาวะไม่ปกติ ทีมงานจะคัดกรองและแยกกลุ่มไว้

โดยก่อนวิ่งจะมีการตรวจสุขภาพและตรวจหัวใจผู้ที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงว่าพร้อมหรือไม่ และในส่วนของผู้ที่ป่วยเป็นโรคหัวใจจะมีอุปกรณ์สัญญาณ GPS ให้ติดตามตัว และสามารถกดเรียกเจ้าหน้าที่กรณีเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉินได้ทันที