ผลิตก๊าซจากน้ำเสีย 'ดอยคำ'เดินท่อส่งเข้าชุมชน

โดย ไชยวัฒน์ สาดแย้ม 

ปัจจุบันทั่วโลกกำลังประสบปัญหาด้านพลังงานจากความต้องการใช้ที่เพิ่มขึ้นตามจำนวนประชากรโลก ขณะที่แหล่งปิโตรเลียมพลังงานหลักของโลกกำลังลดน้อยลงไปทุกขณะ แนวทางการใช้พลังงานหมุนเวียนจึงเป็นสิ่งที่ทั่วโลกกำลังให้ความสนใจ

ด้วยเหตุดังกล่าวโรงงานผลิตอาหารหลวงสำเร็จรูปที่ 3 (เต่างอย) ซึ่งเป็นโรงงานตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร หรือที่รู้จักกันในชื่อบริษัท ดอยคำผลิตภัณฑ์อาหาร อ.เต่างอย จ.สกลนคร ได้ร่วมกับสถาบันวิจัยและพัฒนาพลังงานนครพิงค์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (สถาบันพลังงาน มช.) ลงนามความร่วมมือ “โครงการส่งเสริมและสาธิตการใช้ประโยชน์จากก๊าซไบโอมีเทนด้วยระบบท่อส่งก๊าซเพื่อทดแทนก๊าซหุงต้มในชุมชนต้นแบบ” โดยก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซไบโอมีเทนจากโรงงานไปยังบ้านเรือนประชาชนในชุมชนบ้านนางอยและบ้านโพนปลาโหล 284 หลังคาเรือน

ผศ.ดร.พฤกษ์ อักกะรังสี ผู้อำนวยการสถาบันพลังงาน มช. บอกถึงโครงการดังกล่าวว่า สถาบันได้วิจัยการผลิตก๊าซไบโอมีเทนอัด (CBG) ซึ่งเป็นก๊าซที่ได้มาจากการนำก๊าซชีวภาพมาแยกและปรับคุณภาพ มีคุณสมบัติเทียบเท่ากับก๊าซ NGV สามารถนำไปใช้สำหรับยานยนต์ และนำไปบรรจุถังสำหรับใช้ในภาคครัวเรือน เพื่อทดแทนก๊าซหุงต้ม (LPG) ที่กำลังประสบปัญหาด้านราคาอยู่ในขณะนี้

พิพัฒพงศ์ อิศรเสนา ณ อยุธยา กรรมการผู้จัดการใหญ่ และรองประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ดอยคำผลิตภัณฑ์อาหาร (โรงงานอาหารหลวงสำเร็จรูปที่ 3 เต่างอย) กล่าวว่า บริษัทเล็งเห็นถึงแหล่งพลังงานทางเลือกด้วยการนำน้ำเสียจากกระบวนการผลิตของบริษัทไปผลิตเป็นก๊าซชีวภาพ จากเดิมที่ต้องเผาทิ้งวันละ 500 ลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.) เมื่อเข้าสู่กระบวนการผลิตก๊าซไบโอมีเทนได้ปริมาณ 250 กิโลกรัม/วัน เพื่อแจกจ่ายออกไปให้ชาวบ้านในชุมชนใกล้เคียงได้ใช้เป็นเชื้อเพลิงทดแทนก๊าซหุงต้ม ช่วยให้ชาวบ้านสามารถลดค่าใช้จ่ายในครัวเรือนลงได้ทั้งในด้านพลังงาน และยังเป็นประโยชน์ในด้านสิ่งแวดล้อมอีกด้วย

โดยสถานีผลิตและจ่ายก๊าซไบโอมีเทนอัดที่สถาบันจะส่งมอบให้กับวิสาหกิจชุมชนไบโอมีเทนนางอย-โพนปลาโหล สามารถผลิตได้ 263 กิโลกรัม/วัน เมื่อเดินระบบเป็นเวลา 9 ชั่วโมง 50 นาที/วัน สามารถนำมาทดแทนก๊าซหุงต้มได้ถึง 7.37 หมื่นกิโลกรัม/ปี คิดเป็นมูลค่าถึง 1,783,540 บาท/ปี โดยคิดที่ราคาก๊าซ LPG กิโลกรัมละ 24.2 บาท

ทั้งนี้ ชุมชนที่จะรับก๊าซจากโรงงานไปใช้ ได้จดทะเบียนจัดตั้งขึ้นเป็นวิสาหกิจชุมชนไบโอมีเทนนางอย-โพนปลาโหล มีการตั้งคณะกรรมการมาบริหารจัดการการใช้ก๊าซในทั้งสองหมู่บ้านจำนวน 7 คน ทำหน้าที่จัดเก็บค่าก๊าซ มีฝ่ายการเงิน มีบัญชีรายรับ-รายจ่าย และยังอาจจะมีค่าบำรุงรักษาระบบ ซึ่งเงินเหลือจะนำเข้ากองทุนของวิสาหกิจชุมชนไบโอมีเทนนางอย-โพนปลาโหล โดยประโยชน์ที่หมู่บ้านจะได้รับก็คือมีก๊าซที่เป็นพลังงานทดแทนใช้หมุนเวียนในชุมชน อีกทั้งยังจะเป็นต้นแบบในการบริหารจัดการพลังงานทดแทน โดยมีการถ่ายทอดความรู้ เพื่อเผยแพร่สู่ชุมชนอื่นๆ ต่อไปด้วย

ประธาน วิดีสา ผู้ใหญ่บ้าน หมู่ 4 ต.เต่างอย บอกถึงโครงการดังกล่าวว่า โครงการดังกล่าวช่วยให้ชาวบ้านได้ใช้ก๊าซหุงต้มในราคาที่ถูกกว่าท้องตลาด โดยการส่งก๊าซเข้าสู่ครัวเรือนด้วยระบบท่อส่งก๊าซที่ทันสมัยและทำการเก็บค่าก๊าซผ่านมิเตอร์ตามจำนวนที่ใช้จริงในแต่ละเดือน ซึ่งคาดว่าอีกประมาณ 3 เดือนก็จะได้ใช้ก๊าซหุงต้มผ่านท่อก๊าซ จะช่วยให้แต่ละครัวเรือนลดค่าใช้จ่ายก๊าซหุงต้มจากเดิมได้อีกเดือนละ30-40%