เสนอยูเนสโก ยกสมเด็จพระมหาสมณเจ้าฯ เป็นบุคคลสำคัญของโลก

โดย สมาน สุดโต 

ในฐานะชาวพุทธและในฐานะที่เคยใช้ตำราเรียนพระปริยัติธรรม ทั้งนักธรรมและบาลีที่สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงนิพนธ์ รู้สึกปีติยินดีที่มีข่าวว่ามหาเถรสมาคม (มส.) เสนอยูเนสโก ยกย่อง สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ 10 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย เป็นบุคคลสำคัญของโลก เนื่องในโอกาสครบ 100 ปี แห่งการสิ้นพระชนม์ของพระองค์ ในปี 2564

สำหรับพระมหาเถระประวัตินั้น หนังสือการคณะสงฆ์ ที่พิมพ์ วันที่ 2 ส.ค. 2514 ในวาระครบ 50 ปีนับแต่วันสิ้นพระชนม์ ให้ข้อมูลว่า สมเด็จพระมหาสมณเจ้า พระองค์นั้นทรงเป็นพระเจ้าลูกเธอในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเจ้าจอมมารดาแพ ประสูติเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 12 เม.ย. 2403 ในพระบรมมหาราชวัง ทรงศึกษาอักขรสมัยเบื้องต้นในสำนักของท่านนก ธิดาพระศรีวิโรจน์ ทรงศึกษาวิชาเลขในสำนักกรมหลวงวรเสรฐสุดา พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และทรงศึกษาภาษาบาลีและอักษรขอมกับพระยาปริยัติธรรมธาดา (เปี่ยม) นอกจากนั้นก็ทรงศึกษาภาษาอังกฤษและวิชาการสมัยใหม่ต่างๆ เมื่อพระชนมายุได้ 14 พรรษา ทรงผนวชเป็นสามเณร 78 วัน ก็ทรงลาผนวช เมื่อพระชนมายุ 18 พรรษา ทรงรับราชการในกรมราชเลขา ตำแหน่งเจ้าพนักงานสารบบฎีกา พอพระชนมายุ 20 พรรษาบริบูรณ์ ทรงผนวชเป็นพระภิกษุ เสด็จประทับ ณ วัดบวรนิเวศวิหาร เมื่อทรงผนวชได้ 3 พรรษา ทรงเข้าแปลพระปริยัติธรรมสนามหลวงได้ 5 ประโยค และทรงพอพระหฤทัยเพียงเท่านั้น เพราะพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเคยแปลพระปริยัติธรรมได้ 5 ประโยคมาก่อน

หลังจากนั้นทรงได้รับการสถาปนาเลื่อนพระอิสริยยศหลายครั้ง จนมาถึงในรัชกาลที่ 6 เมื่อ พ.ศ. 2453 ทรงรับมหาสมณุตมาภิเษก คือทรงรับสถาปนาขึ้นเป็นองค์สกลมหาสังฆปริณายกที่เรียกทั่วไปว่า สมเด็จพระสังฆราช นับเป็นสมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ 10 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ พระองค์ได้ทรงบำเพ็ญพระกรณียะเป็นหิตานุหิตประโยชน์ แก่พระศาสนาและประเทศชาติเป็นอเนกประการ ได้สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 2 ส.ค. 2464 ณ พระตำหนักเดิม วัดบวรนิเวศวิหาร สิริรวมพระชนมายุได้ 62 พรรษา

พระสงฆ์แห่เรียนเทศน์ วัดประยุรฯ จนล้น

ตามที่องค์การเผยแผ่วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร ร่วมกับสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ เปิดอบรมหลักสูตรวิชาการเทศนา รุ่นที่ 26 พ.ศ. 2561 ณ ห้องประชุมโรงเรียนส่งเสริมพระพุทธศาสนา วัดประยุรฯ ระหว่างวันที่ 4 ส.ค.-1 พ.ย. 2561 นั้น ปรากฏว่าได้รับความนิยมมาก จนมีผู้สมัครล้น โดยสำนักฯ รับได้เพียง 243 รูป ที่เหลืออีก 56 รูป ต้องอยู่ในบัญชีสำรอง หรือ Waiting List

ผู้เรียนมีทั้งพระภิกษุ สามเณร และแม่ชี จากวัดต่างๆ ทั่วประเทศ ไกลสุดมาจาก จ.พะเยา ส่วนอายุนั้นสูงสุด 78 ปี (พระมหาวิรุฬห์ สำนักสงฆ์ศาลาธรรม ทวีวัฒนา กทม.) อายุต่ำสุด 13 ปี (สามเณรตะวัน วงศ์กลม อายุ 13 ปี วัดคลองเตยใน กทม.) ซึ่งการอบรมมีทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ

พระเทพปฏิภาณกวี (เจ้าคุณบุญมา) ประธานองค์การเผยแผ่ เขียนคำแนะนำสำหรับนักเทศน์ เช่น ข้อที่ 6 (ข้อความในไลน์) ว่าด้วยการขึ้นต้นให้ตื่นเต้น ให้เร้าใจ ชวนให้ติดตาม โดยอธิบายดังนี้

การเทศน์นั้น สำคัญทุกตอน ไม่ว่าตอนต้น ตอนกลาง และตอนปลาย แต่ละตอนต้องแสดงให้ดี มีการตั้งประเด็นไว้ก่อน แล้วว่าไปตามลำดับ คนฟังจะจับความได้ง่าย เข้าใจได้ดี เป็นอนุสาสนีปาฏิหาริย์ เป็นการเทศน์โน้มน้าวคนฟังได้อย่างอัศจรรย์

การขึ้นต้น ต้องขึ้นให้ตื่นเต้น เร้าใจ โดยอาศัยรูปลักษณ์สะดุดตา และวาจาน้ำเสียงดังสะดุดหู เป็นสิ่งจูงใจคนฟัง เริ่มตั้งแต่การขึ้นนโมต้องให้สนิท อุเทศภาษิตต้องให้เสนาะ เป็นต้นไป

นอกจากนี้ยังมีวิธีขึ้นต้น ที่สร้างความตื่นเต้น เร้าใจ ในการเทศนาอีก 6 วิธี คือ 1.พาดข่าวดัง 2.ตั้งคำถาม 3.จุดความสงสัย 4.ชวนให้รื่นเริง 5.ใช้เชิงกวี 6.มีตัวอย่าง เช่น การพาดหัวข่าว หนังสือพิมพ์เวลาพาดหัวข่าว เขาทำอย่างไร ให้ฝึกสังเกตถ้อยคำสำนวนที่ใช้ แล้วนำไปประยุกต์ใช้ในการขึ้นต้นเทศนา

“อาทิกัลยาณังตอนตั้งต้น

ให้เข้มข้นทุกคำจำไว้หนา

ให้ผู้ฟังหลั่งสารสุขอุรา

เทศนาเน้นๆ ตื่นเต้นดี”

สำนักเทศนา สลิกาป้อนเหยื่อ