ลงใต้สู่‘ปูซาน’ จุดเชื่อมสานอาเซียน-เกาหลี

โดย นันทิยา วรเพชรายุทธ 

นอกจากการมุ่งแสวงหาสันติภาพบนคาบสมุทรเกาหลีจะเป็นหนึ่งในนโยบายหลักของรัฐบาลประธานาธิบดี มุนแจอิน แห่งเกาหลีใต้ที่ประกาศไว้ตั้งแต่ปีที่แล้ว อีกหนึ่งในเรื่องสำคัญที่มีความเกี่ยวข้องกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) โดยตรงก็คือ นโยบาย “มุ่งลงใต้ใหม่” (New Southern Policy) ที่เกาหลีใต้มุ่งมั่นว่าจะกระชับความสัมพันธ์กับประเทศทางใต้รอบใหม่ให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้นด้วย

การยกระดับความสัมพันธ์ในครั้งนี้ประกอบด้วยหลัก 3P คือ สันติภาพ (Peace) ความมั่งคั่ง (Prosperity) และประชาชน (People) 2 เรื่องแรกนั้นมักถูกพูดถึงบ่อยครั้งตามการประชุมต่างๆ แต่สำหรับภาคประชาชนในเชิงความสัมพันธ์ระหว่างคนสู่คนโดยตรงนั้น ต้องยอมรับว่ายังมี “ช่องว่าง” ในแง่ของการทำความรู้จัก “อาเซียน”ที่มีความหลากหลายทั้งภาษาพูดและวัฒนธรรมที่ต่างกันถึง 10 ประเทศ ซึ่งยากต่อการทำความเข้าใจในเวลาสั้นๆ

ทุกวันนี้อาเซียนนับเป็นคู่ค้าอันดับ 2 ของเกาหลีใต้ หลายประเทศในอาเซียนรู้จักเกาหลีใต้เป็นอย่างดีผ่านการส่งออกวัฒนธรรม Soft Culture ในรูปแบบของซีรี่ส์ เค-ป๊อป อาหาร และการท่องเที่ยว ทว่าในทางตรงกันข้ามอาเซียนมักถูกมองเพียงในแง่ของพื้นที่การลงทุนและการท่องเที่ยวเพียงบางประเทศ เนื่องจากช่องทางการเผยแพร่วัฒนธรรมแบบอ่อนที่จำกัด และภายในกลุ่มเองก็ยังมีความหลากหลายอยู่มาก แม้แต่คนในอาเซียนเองก็ยังไม่รู้จักกันและกันดีพอเสียด้วยซ้ำ

การหาทางเชื่อมโยงระหว่าง “คน-สู่-คน” เกาหลีใต้กับอาเซียน จึงเป็นหนึ่งในภารกิจสำคัญที่ทำให้เกาหลีมีการตั้ง “ศูนย์วัฒนธรรมอาเซียน” (Asean Cultural House : ACH) ขึ้นเป็นครั้งแรกที่เมืองปูซาน เมืองท่าเศรษฐกิจใหญ่อันดับ 2 ของเกาหลีใต้ ซึ่งกำลังครบรอบ 1 ปีของการเปิดตัวในเดือน ก.ย.นี้

“ในช่วง 1 ปีมานี้ ACH นับว่าได้รับเสียงตอบรับที่ดี เรามีการจัดนิทรรศการ อีเวนต์ และกิจกรรมต่างๆ เพื่อช่วยแลกเปลี่ยนด้านความเข้าใจและวัฒนธรรมระหว่างกัน เช่น คอร์สสอนทำอาหาร ซึ่งได้รับความนิยมมากที่สุด คนส่วนใหญ่ยังชอบฟังการบรรยายด้วย เพราะเป็นครั้งแรกที่ได้รู้ข้อมูลเกี่ยวกับอาเซียนโดยเฉพาะ ต้องยอมรับว่าคนเกาหลีส่วนใหญ่ยังไม่ค่อยรู้จักอาเซียนดี การได้มาฟังข้อมูลมาเห็นนิทรรศการที่นี่จึงเหมือนเป็นการเปิดโลกคนเกาหลีหลายๆ คนสู่อาเซียนเป็นครั้งแรก” ซึงฮุนฮัม ผู้อำนวยการใหญ่ของ ACH กล่าว

บังบกอี ผู้อำนวยการฝ่ายนิทรรศการและการจัดแสดงศิลปะของ ACHระบุว่า แนวคิดการตั้งศูนย์วัฒนธรรมอาเซียนที่ปูซาน ซึ่งเปิดตัวมาตั้งแต่วันที่ 1 ก.ย. 2017 นั้น เป็นเพราะปูซานคือเมืองที่เป็นเจ้าภาพจัดการประชุมสุดยอดอาเซียน-เกาหลี สมัยพิเศษครบรอบ 25 ปี ความสัมพันธ์ เมื่อปี 2014 และได้รับการสนับสนุนเป็นอย่างดีจากทางการท้องถิ่น อีกทั้งในเชิงสัญลักษณ์แล้ว การที่ปูซานเป็นเมืองชายฝั่งทางตอนใต้ก็ยังตรงกับความต้องการเชื่อมความสัมพันธ์กับกลุ่มประเทศอาเซียนทางตอนใต้อีกด้วย

เป็นที่ทราบกันดีว่าการเปิดศูนย์วัฒนธรรมที่ไม่ได้อยู่ในกระแสหลักนั้น เป็นเรื่องยากที่จะดึงให้คนทั่วไปมาเข้าชมง่ายๆ ACH จึงต้องมีการนำเทคโนโลยีเข้ามาผสมผสานเพื่อดึงความน่าสนใจ เช่น การตั้งเครื่องเทคโนโลยีเสมือน VR ระหว่างการจัดแสดงนิทรรศการสีสันแห่งเอเชีย เพื่อให้ผู้ชมสามารถทดลองเสมือนได้สวมชุดประจำชาติเมื่อยืนอยู่ต่อหน้าเครื่องวีอาร์ หรือการดึงดูดให้เด็กๆ มารู้จักเรื่องราวอาเซียนผ่านคอร์ส “โค้ดดิ้ง” ช่วงฤดูร้อนที่ประยุกต์ให้กลมกลืนกับการบอกเล่าเรื่องราวอาเซียนอย่างง่ายๆ ขณะที่กลุ่มผู้ใหญ่และคนทั่วไปนั้นมักจะสนใจคอร์สสอนทำอาหาร ซึ่งเป็นส่วนที่ได้รับความนิยมมากที่สุด

“คนที่มา ACH ส่วนใหญ่จะเป็นกลุ่มครอบครัว และกลุ่มที่มาฟังบรรยายส่วนใหญ่จะเป็นกลุ่มนักเรียน แต่ก็มีผู้ใหญ่หรือคนทั่วไปที่มาฟังบรรยายเหมือนกัน ด้วยความที่การท่องเที่ยวในอาเซียนเป็นที่นิยมมากขึ้นในกลุ่มคนเกาหลี ทำให้หลายคนที่สนใจจะไปเที่ยวก็จะมา ACH ก่อน รวมถึงคนทำงานที่ต้องมีส่วนเกี่ยวข้องกับอาเซียนด้วย” บังบกอี กล่าว

ปัจจุบัน ACH มีความร่วมมือกับหน่วยงานทั้งในและระหว่างประเทศ ไปจนถึงชุมชนชาวอาเซียนในเกาหลีใต้ และมหาวิทยาลัยทั้งในปูซานและโซลที่มีการเรียนการสอนเกี่ยวกับอาเซียน เพื่อจัดแสดงเรื่องราวของอาเซียนทั้งการบอกเล่าเรื่องราวในอดีตมาจนถึงปัจจุบัน โดยมีการจัดแสดงนิทรรศการเฉพาะของแต่ละประเทศหมุนเวียนกันไป และจะถึงคิวของประเทศไทยใน Easy Access Thailand ในช่วงเดือน พ.ย.ที่จะถึงนี้

แม้ว่าจะยังเพิ่งเปิดได้เพียง 1 ปี แต่ทางผู้บริหารของ ACH เชื่อว่าจะศูนย์วัฒนธรรมแห่งนี้จะกลายเป็นจุดหมายในปูซานต่อไปได้ไม่ยาก เนื่องจากปูซานเป็นเมืองท่าขนาดใหญ่ที่มีชาวต่างชาติอยู่ถึง 2.5 หมื่นคน ทำให้เป็นเมืองที่เปิดกว้างทางวัฒนธรรม

นอกจากนี้ ปูซานยังเป็นเมืองท่องเที่ยวสำคัญที่สามารถนั่งรถไฟความเร็วสูง KTX จากสถานีกลางกรุงโซลมาถึงได้ในเวลาเพียง 2.15 ชั่วโมงเท่านั้น ทำให้นักท่องเที่ยวต่างชาติรวมถึงคนเกาหลีเอง นิยมมาเที่ยวเมืองชายทะเลแห่งนี้ที่มีทั้งหมู่บ้านวัฒนธรรม “กัมชอน” (Gamcheon Culture Village) หรือ
ซานโตรินีแห่งเกาหลี รวมถึงชายหาด “แฮอึนแด” (Haeundae) ที่มักจะคับคั่งทั้งวันจนถึง 5 ทุ่มในช่วงฤดูร้อน และทำให้ศูนย์วัฒนธรรมอาเซียน ACH น่าจะผสานเป็นส่วนหนึ่งของเกาหลีใต้ได้ไม่ยากนัก