ร่วมกันฝ่าแรงงาน

ปัญหาแรงงานที่เปลี่ยนไปตามบริบทแนวโน้มใหญ่ๆ ที่เข้ามา เช่น ไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ เทคโนโลยีดิจิทัลที่คุกคามหรือดิสรัปชั่นแรงงานเร็วรุนแรงมาก การเปลี่ยนแปลงของการลงทุนการค้าโลก จากที่ผ่านมาประเด็นส่วนใหญ่จะอยู่เรื่องความเป็นธรรมในการจ้างงาน สวัสดิการ ชีวิตความเป็นอยู่ของแรงงานที่อยากให้มีคุณภาพมากขึ้น ความเท่าเทียมกันของแรงงานหญิงกับชาย เพิ่มเติมจากการเรียกร้องประจำที่เสนอให้มีการปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำทุกปีในช่วงวันแรงงาน 1 พ.ค.

ขณะที่องค์กรด้านแรงงาน เมื่อร่วมกิจกรรมวันแรงงานแห่งชาติกับภาครัฐในภาคเช้า ทาง 15 สภาองค์การลูกจ้าง 1 สหพันธ์แรงงานรัฐวิสาหกิจแห่งประเทศไทย และ 1 กลุ่มแรงงานนอกระบบ โดยคณะกรรมการสมานฉันท์แรงงานไทยและสมาพันธ์แรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ ปีนี้จะเคลื่อนขบวนไปยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรี

ทวงถามข้อเรียกร้องที่เสนอไปปีก่อน หลังได้มาแค่ปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำทั่วประเทศเดือน เม.ย.ที่ผ่านมาเท่านั้น แต่ยังขาด เช่น การปรับปรุงระบบการจ้าง การปรับค่าแรงให้มากพอเลี้ยงคนในครอบครัว 3 คน ขอให้สำนักงานประกันสังคมปรับฐานการรับเงินบำนาญเริ่มต้นที่เดือนละ 5,000 บาท ปรับสิทธิประโยชน์วัยเกษียณ สิทธิประกันสังคมของผู้พ้นสภาพการเป็นลูกจ้าง

ท่ามกลางปัญหาเก่าและโจทย์ใหม่ของแรงงานที่ซับซ้อนมากขึ้นดังกล่าว นับเป็นปัจจัยที่ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องจาก 3 ฝ่าย คือ หน่วยงานรัฐที่ดูแลเรื่องแรงงาน ผู้ประกอบการนายจ้าง และผู้ใช้แรงงานเอง จะต้องร่วมมือกันปรับตัวรับกับสิ่งเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นให้เท่าทัน เพราะภาพรวมที่ซับซ้อนขึ้นกว่าเดิม ทำให้ปัญหาแรงงานต่อไปคงจะไม่ได้อยู่แค่จะเจรจาต่อรองกันเรื่องค่าจ้าง สวัสดิการ หากไม่ได้ก็หยุดงานประท้วง ทั้งผู้ประกอบการและผู้ใช้แรงงานเจ็บตัวทั้งสองฝ่าย ส่วนรัฐก็เสียหายจากความขัดแย้ง

การต่อรองเรื่องแรงงานต่อไปคงมีประเด็นให้ถกกันมากขึ้น เช่น เรื่องเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือเอไอ บิ๊กดาต้า ไอโอทีที่ก้าวหน้าพัฒนาความสะดวกเข้ากลืนบางอาชีพให้หายไป การนำเทคโนโลยีหุ่นยนต์หรือโรบอตเข้ามาทำงานซ้ำๆ แทนแรงงานคนและเพื่อลดต้นทุนจากแนวโน้มค่าแรงที่ปรับขึ้นทุกปี การบริหารแรงงานกลุ่มเจนวายที่ต้องใช้สวัสดิการรูปแบบใหม่ๆ มาดึงให้ทำงานที่มากกว่าค่าจ้าง สวัสดิการหรือความก้าวหน้าในตำแหน่ง การใช้แรงงานกลุ่มผู้สูงอายุให้ยังเกิดผลิตภัณฑ์มวลรวมโปรดักทิวิตี้เหมือนหลายประเทศที่เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ทำไปก่อนหน้านี้

ภาพรวมทั้งหมดจะเห็นว่า หากแต่ละฝ่ายจะมองประโยชน์แค่ระยะสั้น เชื่อได้เลยว่าปัญหาการจ้างงานจะเป็นเรื่องใหญ่ ที่จะต้องมีการแก้ปัญหากันไปตลอดทั้งปีแน่ แต่ถ้าภาครัฐเข้าไปช่วยวางกรอบในการตกลงให้เป็นธรรม นายจ้างที่มีอำนาจต่อรอง มีทุน มีทางเลือกปรับตัวที่มากกว่ามองระยะยาวในการพัฒนาแรงงาน ขณะตัวผู้ใช้แรงงานมีการเพิ่มทักษะ เปิดรับความรู้ใหม่ๆ ที่จำเป็นต้องใช้ในอนาคต เช่นเดียวกับที่ต่างประเทศอย่างแรงงานที่สหรัฐกลุ่มอายุ 30-40 ปี ต่างต้องไปหาทางเพิ่มทักษะด้านที่ตลาดแรงงานยังต้องการในหลักสูตรสั้นๆ เพื่อที่จะมีทักษะเป็นที่ต้องการทำงานไปจนถึงเกษียณ