การจ้างงาน สำหรับผู้สูงอายุ (4)

โดย ผศ.ดร.พรรัตน์ แสดงหาญ นักวิจัยรุ่นใหม่ สกว. คณะการจัดการและการท่องเที่ยว มหาวิทยาลัยบูรพา

แม้ผู้สูงอายุหลายคนจะเกษียณอายุแล้ว แต่หากยังมีสุขภาพแข็งแรงดี มีศักยภาพและความต้องการทำงาน ให้มีโอกาสได้พัฒนาความรู้และทักษะในการทำงานที่เหมาะสมแล้ว ก็เท่ากับช่วยส่งเสริมให้ผู้สูงอายุเหล่านี้ให้มีโอกาสในการทำงานได้อย่างจริงจัง ซึ่งจะช่วยให้ผู้สูงอายุมีรายได้ ไม่ต้องพึ่งพิงบุตรหลาน และยังสามารถช่วยบรรเทาผลกระทบต่อการจ้างงานและการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ซึ่งอาจจะเกิดจากปัญหาการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรในอนาคต ที่ประชากรวัยทำงานมีสัดส่วนลดลงได้อีกด้วย

ตรงกันข้ามหากไม่ส่งเสริมการทำงานของผู้สูงอายุที่มีความรู้และประสบการณ์สูง ให้มีส่วนร่วมสร้างประโยชน์ในระดับครอบครัว ชุมชน และประเทศแล้ว อาจกลายเป็นปัญหาระยะยาวในการพัฒนาประเทศไทย

แม้ในช่วงที่ผ่านมา สัดส่วนประชากรวัยแรงงานจะไม่เปลี่ยนแปลงมากนัก แต่ในอนาคตความต้องการแรงงานในระบบเศรษฐกิจอาจเพิ่มขึ้น การขาดแคลนแรงงานจะเป็นปัญหาสำคัญ ภายใต้สถานการณ์ที่หลายประเทศกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ และการเคลื่อนย้ายแรงงานเป็นไปอย่างเสรี การแข่งขันเพื่อแย่งชิงแรงงานจะมีมากขึ้น โดยเฉพาะแรงงานคุณภาพ ซึ่งจะเป็นอุปสรรคต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจของไทยที่ยังมีข้อจำกัดด้านการบริหารจัดการแรงงานต่างชาติ    

หากประเทศไทยเข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์แล้ว จะส่งผลให้ประชากรวัยแรงงานที่เกื้อหนุนดูแลผู้สูงอายุนั้นลดลง ซึ่งจะส่งผลให้คนวัยแรงงานมีภาระที่ต้องเกื้อหนุนดูแลผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น ดังนั้นการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีงานทำ จึงเป็นแนวทางที่ดีแนวทางหนึ่งในการป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาดังกล่าว

การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ นอกจากจะส่งผลกระทบในระดับมหภาคต่อการพัฒนาประเทศแล้ว ยังเป็นประเด็นท้าทายต่อการบริหารทรัพยากรมนุษย์ด้วย โดยเฉพาะด้านการวางแผนกำลังคน เพราะในอนาคตจะมีจำนวนบุคลากรที่เกษียณอายุเป็นจำนวนมาก จึงต้องหาวิธีการที่ทำให้อัตรากำลังขององค์กรอยู่ในระดับสมดุลสามารถขับเคลื่อนองค์กรไปได้ เช่น ฝึกคนรุ่นใหม่ให้มีทักษะความสามารถในการบริหารงานแทนรุ่นที่เกษียณไปได้ หรือให้คนที่เกษียณต่ออายุงานอีกระยะหนึ่ง