World Sleep Day

โดย ศูนย์นิทราเวช โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

หลับเป็นเวลา ตามนาฬิกาชีวิต พิชิตโรคร้าย ร่างกายแข็งแรง

เพราะการนอน คือช่วงเวลาสำคัญที่ร่างกายของเราจะได้หยุดพักเพื่อฟื้นฟู ซ่อมแซม และปรับสมดุลต่างๆ ซึ่งเราใช้เวลามากถึง 1 ใน 3 ของเวลาในแต่ละวัน

แต่หลายคนกลับมองข้ามความสำคัญของช่วงเวลานี้ ทำให้ขาดโอกาสในการใช้ช่วงเวลานี้ที่เรียกได้ว่าเป็น "ช่วงเวลาทอง" ของร่างกายได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ ส่งผลกระทบมาถึงการดำเนินชีวิตในช่วงกลางวัน ทั้งด้านร่างกายและด้านจิตใจที่ขาดประสิทธิภาพไปด้วย

และที่ร้ายแรงกว่านั้น การพักผ่อนไม่เพียงพอและปัญหาจากการนอนหลับในช่วงกลางคืนที่เราอาจไม่รู้ตัวนั้น อาจสร้างความเสี่ยงถึงแก่ชีวิตหรือเกิดภาวะความผิดปกติขึ้นระหว่างการนอนที่พบได้บ่อย เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับ (Obstructive sleep apnea, OSA) ที่ผู้ป่วยมักจะมาปรึกษาแพทย์ด้วยอาการง่วงนอนระหว่างวัน รู้สึกนอนหลับไม่เต็มอิ่ม และปวดศีรษะหลังตื่นนอนตอนเช้า โดยพบว่าตนเองกำลังประสบปัญหาภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษาก็อาจมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน หัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน และหลอดเลือดสมองอุดตันได้

สำหรับการรักษาภาวะ OSA หลังจากผู้ป่วยได้รับการยืนยันการวินิจฉัยจากการมารับการตรวจการนอนหลับแล้วพบว่ามีภาวะ OSA แล้ว การใช้เครื่องอัดอากาศแรงดันบวก (Continuous Positive Airway Pressure : CPAP) ถือว่าเป็นการรักษาที่ได้ผลดีมากที่สุด

โดยเฉพาะกลุ่มผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงปานกลางและรุนแรงมาก หลักการทำงานของเครื่องนี้ คือการเป่าความดันลมเข้าทางจมูกหรือปาก ผ่านบริเวณลำคอและโคนลิ้น เพื่อขยายทางเดินหายใจส่วนต้นไม่ให้มีการอุดกั้นขณะหลับ

ทำให้ผู้ป่วยได้รับอากาศอย่างพอเพียงและนอนหลับได้อย่างราบรื่นตลอดทั้งคืน โดยแพทย์จะช่วยเลือกหน้ากากและตั้งค่าความดันที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย โดยส่วนใหญ่หลังการใช้เครื่อง CPAP ต่อเนื่องประมาณ 3-4 สัปดาห์ พบว่าอาการปวดศีรษะตอนเช้าและง่วงนอนระหว่างวันหายไป รู้สึกสดชื่นและได้นอนหลับเต็มอิ่มมากขึ้น

แต่สำหรับผู้ป่วยบางรายอาจมีปัจจัยอื่นที่ต้องรักษาร่วมกับการใช้เครื่อง CPAP เช่น การลดน้ำหนัก หรือวิธีรักษาด้วยการผ่าตัด โดยจะมีการส่องกล้องประเมินทางเดินหายใจขณะหลับ เพื่อวินิจฉัยว่ามีการอุดกั้นที่บริเวณทางเดินหายใจส่วนใด ซึ่งอาจเกิดได้ทั้งบริเวณจมูก เพดานอ่อน และโคนลิ้น และทำการผ่าตัดแก้ไขทางเดินหายใจในส่วนที่มีภาวะตีบแคบ

เช่น การผ่าตัดต่อมทอนซิล (โดยเฉพาะในเด็ก) การผ่าตัดแก้ไขผนังกั้นจมูกคด เพดานอ่อน กระดูกกราม โดยผลของการผ่าตัดอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ทั้งนี้ การผ่าตัดจมูกจะสามารถลดอาการคัดแน่นจมูก และช่วยเรื่องนอนกรนได้ แต่มักจะไม่เพียงพอสำหรับการรักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้นได้

ด้วยเหตุนี้สมาคมการแพทย์เพื่อการนอนหลับโลก (The World Association of Sleep Medicine : WASM) ได้มีกำหนดจัดกิจกรรม "วันนอนหลับโลก : World Sleep Day" ในวันศุกร์สัปดาห์ที่ 2 ของเดือน มี.ค.ในทุกๆ ปี ศูนย์นิทราเวช โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ได้จัดกิจกรรมงานวันนอนหลับโลก World Sleep Day ขึ้นภายใต้คำขวัญ "หลับเป็นเวลา ตามนาฬิกาชีวิต พิชิตโรคร้าย ร่างกายแข็งแรง"

กิจกรรมที่ศูนย์นิทราเวชได้จัดขึ้นในช่วงสัปดาห์วันนอนหลับโลก ได้แก่ กิจกรรม "รักษ์การนอน Walk Rally" เมื่อวันเสาร์ที่ 3 มี.ค. 2561 เวลา 06.00-09.00 น. ณ บริเวณสวนปาล์ม สวนลุมพินี กรุงเทพมหานคร อีกทั้งการจัด "นิทรรศการวันนอนหลับโลก" ตลอดทั้งสัปดาห์ ระหว่างวันที่ 5-9 มี.ค. 2561 ณ โถงชั้นล่าง อาคาร ภปร. โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์

สำหรับในวันนอนหลับโลกประจำปีนี้ ซึ่งตรงกับ วันเสาร์ที่ 10 มี.ค. 2561 ก็มีการจัดกิจกรรม "อบรม ให้ความรู้เรื่องโรคความผิดปกติจากการนอนหลับสำหรับประชาชน" ภายใต้หัวข้อ World Sleep Day, Join the sleep world, Preserve your rhythms to enjoy life. เวลา 08.30-16.00 น. ณ ห้องประชุม 1301 ชั้น 13 อาคารภูมิสิริมังคลานุสรณ์ จึงเชิญผู้สนใจทุกท่านเข้าร่วมกิจกรรมดังกล่าว