ณ จุดหักเหชีวิต

โดย ชัยยศ จิรพฤกษ์ภิญโญ เครือข่ายพุทธิกา Budnet.org

ภาพยนตร์จากฝั่งอังกฤษเมื่อหลายสิบปีก่อน เรื่อง Sliding Doors นำเสนอเรื่องราวชีวิตคู่ขนานของหญิงสาวคนหนึ่ง เพียงช่วงประตูรถไฟใต้ดินปิดระหว่างเธอที่เข้าประตูทัน กับเธอที่เข้าประตูไม่ทัน

เธอคนแรกกลับบ้านก่อนเวลาและพบความจริงว่าคนรักที่เธอเสียสละนั้นนอกใจเธอมาตลอด เธอจึงหันหลัง พึ่งพาตนเอง พบความอิสระ พบการงานและคนรักใหม่ที่รักเธออย่างจริงใจ กับเธอคนที่สองที่กลับบ้านเลยเวลาและไม่รู้ความจริง เธอจึงอยู่ในวงจรที่ถูกหลอกลวง ทำงานหนักเพื่อบรรลุความฝันที่มีกับคนรัก กระทั่งเธอพบความจริงในท้ายที่สุด แต่กว่าจะถึงวันนั้นเธอก็ทรุดโทรมมีปัญหาสุขภาพกายและจิตใจ

ความจริง มีความสำคัญกับชีวิตเพราะ ช่วยปลดปล่อยเราให้อิสระจากความหลอกลวง ช่วยให้เรามีทางเลือกที่แท้จริง แต่การเผชิญหน้าความจริง นอกเหนือจากการมีตัวช่วย การมีเหตุธรรมจัดสรร สิ่งสำคัญคือ การที่ตัวเราพึงดูแล ให้ความรักกับตัวเราด้วยการสำรวจชีวิต จิตใจ สุข ทุกข์ของเราแต่ละวันเป็นไปอย่างไร ตัวเรากำลังทำอะไรอยู่ เราต้องการอะไร ความหมายชีวิตของเราคืออะไร และคำถามสำคัญคือ เราคือใคร นี่คือการงานสำคัญของชีวิต

หญิงสาวตัวเอกของเรา โดยเฉพาะหญิงสาวคนที่สอง คาดหวังความสุขว่า การเสียสละแรงกาย-ใจ รวมถึงอนาคต อิสรภาพและความฝันของตนเองเพื่อคนรักของเธอ จะนำมาซึ่งความสุข ความมีคุณค่าในท้ายที่สุด เธอไม่ได้สำรวจตนเองว่าเธอเหน็ดเหนื่อยแค่ไหน เธอไม่ได้ดูแลสุขภาพกายใจอย่างไร ขณะที่คนรักของเธอก็ไม่ได้เป็นที่พึ่งพา มีแต่ความฝันร่วมที่หลอกลวง

เราทุกคนปรารถนาความสุข แต่ความสุขก็มีระยะเวลาสั้นยาว กรณีความสุขระยะสั้น คือ สุข ทุกข์แต่ละขณะเหตุการณ์ในแต่ละวัน บวกลบแต่ละวันคือ ผลลัพธ์สะท้อนว่าความสุขระยะสั้นนั้นเป็นสุขหรือทุกข์มากกว่า กรณีความสุขระยะยาวคือ ความสุขที่มาจากความพึงพอใจในชีวิต การใช้ชีวิตโดยรวมของเราซึ่งเชื่อมโยงกับการมีรายได้เลี้ยงดูตัวเอง การมีรายจ่ายกับสินค้าบริการที่จำเป็นและสนองความต้องการที่พอเพียง การมีสัมพันธภาพ ที่มีคุณภาพกับสังคมรอบตัว เหล่านี้คือแนวทางประเมินความสุขระยะยาว และความสุขระยะยาวมาก คือ ความสุขจากการได้ดำเนิน ตามคุณค่าและความหมายของชีวิต ความสุข นี้อาจทำให้เราต้องเสียสละความสุขระยะสั้น เช่น นักเรียนเลือกที่จะเรียนรู้ แทนการเที่ยวสนุก เพื่อมีอนาคตที่ดี ได้มีความสุขใน ระยะยาว ขณะเดียวกันหลายคนอาจจะเลือกทำงานที่มีรายได้น้อยหรืองานจิตอาสา แทนการมุ่งมั่นทำงานหนักหาเงิน เพื่อได้ความสุขระยะยาวมากจากการได้ดำเนินชีวิตที่มีคุณค่า ความหมาย

เราทุกคนต่างล้วนมีชีวิตไม่ต่างจากหญิงสาวในเรื่อง ความแตกต่างอาจอยู่ที่การมี หรือไม่มีตัวช่วย ความสำคัญอยู่ตรงที่เราเลือกเผชิญชีวิตด้วยความจริงหรือไม่ บางครั้งการเผชิญความจริงก็เป็นเรื่องที่ต้องลงทุน ต้องอาศัยความเข้มแข็ง ความกล้าหาญ

สุชาติ (นามสมมติ) เรียนจบจากมหาวิทยาลัยชั้นนำ คนรอบตัวมองว่าสุชาติน่าจะมีอนาคตที่ดีรอคอยอยู่ สุชาติเข้าทำงานในบริษัทชั้นนำ สิ่งที่สุชาติพบคือ เขาไม่มีความสุขในการทำงาน แต่ละวันผ่านพ้นไปด้วยความเครียด ความกังวล สุชาติยอมรับภายหลังว่า เขาไม่ได้มีความรู้ ความเข้าใจในสาขาที่เรียนนัก การสอบผ่านของเขามาจากการท่องจำ และอาศัยสามัญสำนึกมากกว่า

ความทุกข์ ความเครียดทำให้สุชาติตัดสินใจลาออกในที่สุด และเลือกตัดสินใจทำหลายสิ่งหลายอย่างที่มาจากความรับผิดชอบตัวเองมากขึ้น สุชาติค้นพบอิสรภาพของตนเอง และสุชาติมักมีคำกล่าวโทษต่อสภาพรอบตัว ตั้งแต่โรงเรียนมัธยม ค่านิยมสังคม มหาวิทยาลัยว่าไม่มีระบบสนับสนุนการรู้จัก การเรียนรู้ตนเอง ทำให้เขาต้องมีชะตาชีวิตเช่นนี้

สุชาติใช้เวลาหลายปีกว่าจะพบว่าแท้จริงเรื่องราวทั้งหมดไม่ใช่ความผิดของใคร การกล่าวโทษอาจช่วยระบายความคับข้อง ความโกรธ ความผิดหวังไปที่ใครบางคน แต่ก็เป็นการโยนความรับผิดชอบในชีวิตของตนเองขว้างทิ้งไปด้วย สุชาติพบว่าสิ่งสำคัญคือ การทบทวนเรียนรู้ความผิดพลาดเพื่อเป็นบทเรียนและดำเนินชีวิตไปข้างหน้าอย่างมีสติปัญญา และสติสัมปชัญญะ สิ่งนี้ให้ประโยชน์มากกว่า ไม่มีใครเตรียมพร้อมให้ใครได้ ความผิดหวังกับสิ่งที่ผ่านไปแล้วโดยไม่ปล่อยวาง คือ การทำร้ายตนเองซ้ำเติม มีแต่บทเรียนชีวิตให้เราเรียนรู้ต่อไป

ณ จุดหักเหชีวิต เราต้องการการมีความพร้อม และความสามารถในการเข้าใจชีวิต การเรียนรู้และพร้อมกับการเติบโต ซึ่งหมายถึงการมีความเข้มแข็ง กล้าหาญในการเผชิญความผิดพลาด ความล้มเหลว ความเจ็บปวด

หากเราไม่เตรียมพร้อมกับชีวิต ชีวิตก็จะมีบททดสอบเพื่อท้าทายเราอยู่เสมอ จนกว่าเราจะเรียนรู้และผ่านบททดสอบต่อๆ ไป