เกร็ดกฎหมายนักการเมือง

ปกรณ์ นิลประพันธ์

"การเมือง" เป็นเรื่องที่ผู้คนบ้านเราให้ความสนใจมาก มากกว่าเรื่องปากเรื่องท้องของพี่น้องประชาชนอีก

และมีจำนวนไม่น้อยที่หายใจเข้าหายใจออกเป็นการเมืองไปหมด เป็นอย่างนี้มาหลายสิบปีแล้ว

เพราะอะไรผู้เขียนก็ไม่รู้เหมือนกัน

แต่จากความชอบอันลึกซึ้งนี้ น่าจะสันนิษฐานได้ว่าบรรดาเรื่องที่เกี่ยวกับการเมืองนั้นเป็นเรื่องที่คนไทยน่าจะเข้าอกเข้าใจกันดีที่สุด

แต่มีเรื่องหนึ่งครับที่มีการถามวนไปวนมา จนปัจจุบันนี้ก็ยังถามกันอยู่อีก

นั่นคือคำว่า "ข้าราชการการเมือง" กับ "ผู้ดำรงตำแหน่งการเมือง" หรือ "ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง" นั้นต่างกันอย่างไร เพราะกฎหมายบางฉบับใช้ "ข้าราชการการเมือง"

บางฉบับใช้ "ผู้ดำรงตำแหน่งการเมือง" หรือ "ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง" หลายฉบับใช้มันทุกคำเลยก็มี

จริงๆ แล้ว คำว่า "ข้าราชการการเมือง" นั้นหมายถึง ผู้ดำรงตำแหน่งต่างๆ ตามที่มีกฎหมายกำหนดไว้ให้เป็นข้าราชการฝ่ายการเมือง ซึ่งอาจจะเป็นผู้ดำรงตำแหน่งข้าราชการการเมืองในฝ่ายบริหาร

เช่น นายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีตามมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการการเมือง พ.ศ. 2535

หรืออาจจะเป็นผู้ดำรงตำแหน่งข้าราชการการเมืองในฝ่ายนิติบัญญัติ เช่น ที่ปรึกษาประจำรัฐสภา หรือเลขานุการประธานรัฐสภาตามมาตรา 61 แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายรัฐสภา พ.ศ. 2518

หรืออาจเป็นผู้ดำรงตำแหน่งในราชการส่วนท้องถิ่น เช่น เลขานุการผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร

หรือเลขานุการประธานสภากรุงเทพมหานครตามมาตรา 58 แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2528

ส่วน "ผู้ดำรงตำแหน่งการเมือง" หรือ "ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง" รวมทั้งถ้อยคำอื่นในลักษณะเดียวกันนั้น หมายถึงผู้ดำรงตำแหน่งที่มีหน้าที่อำนวยการบริหารประเทศ หรือควบคุมการบริหารราชการแผ่นดิน

ซึ่งเป็นถ้อยคำที่มีความหมายกว้างกว่าคำว่า "ข้าราชการการเมือง" โดยรวมถึงบรรดาผู้ที่รับผิดชอบงานด้านการเมืองทั้งหมด

โดยงานการเมืองนั้นจะเป็นงานที่เกี่ยวกับการกำหนดนโยบาย (Policy) เพื่อให้ฝ่ายปกครองที่มีหน้าที่ปฏิบัติงานประจำรับไปบริหาร (Administration) ให้เป็นไปตามนโยบายที่กำหนดนั้น "ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง" จึงหมายถึงคณะรัฐมนตรี สมาชิกรัฐสภา และผู้ดำรงตำแหน่งอื่นที่มีลักษณะเดียวกัน

เรื่องนี้คณะกรรมการกฤษฎีกา (ที่ประชุมใหญ่) ตีความไว้ตั้งแต่ปี 2535 แล้วครับ

คงไม่งงแล้วนะครับ

ลืมบอกไปนิดนึงครับ คำว่า "ผู้ดำรงตำแหน่งการเมือง" นั้นปัจจุบันนักร่างกฎหมายเขาไม่ใช้กันแล้วนะครับ เขาใช้คำว่า "ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง" แทน ไม่ใช่แบบต่างกัน หรือมีนัยแตกต่างกันอะไรหรอก

จริงๆ เขาตั้งใจใช้คำว่า "ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง" มาแต่แรกนั่นแหละ แต่ตอนพิมพ์ดันตกคำว่า "ทาง" ไปคำนึง!

เบื้องหลังมีเท่านี้เอง n